Απολογισμός έργου 2023–2026 από το Υπουργείο Παιδείας

Η τριετία 2023 – 2026 αποτέλεσε περίοδο ουσιαστικών μεταρρυθμίσεων, με το 44% των δράσεων του Υπουργείου να αφορά θεσμικές αλλαγές, επεσήμανε η Υπουργός Παιδείας, Αθλητισμού και Νεολαίας, Αθηνά Μιχαηλίδου, κατά τη σημερινή παρουσίαση του έργου του Υπουργείου για την περίοδο 2023 – 2026.
Σημείωσε ότι η επένδυση στον άνθρωπο αποτελεί στρατηγική επιλογή για το μέλλον της Κύπρου.
Τόνισε ότι η Παιδεία, ο Αθλητισμός και η Νεολαία αλλάζουν: Με Όραμα – Με Σχεδιασμό – Με Τεκμηρίωση.
Στο πλαίσιο συνέντευξης Τύπου στο Υπουργείο, η Υπουργός παρουσίασε το έργο και τις μεταρρυθμίσεις που υλοποιήθηκαν την περίοδο 2023–2026, αναδεικνύοντας τη στρατηγική προσέγγιση της Κυβέρνησης για μεταρρυθμιστικές και θεσμικές αλλαγές με επίκεντρο τον άνθρωπο από την προσχολική ηλικία μέχρι και την ενηλικίωση.
Όπως ανέφερε, η Παιδεία, ο Αθλητισμός και η Νεολαία, αντιμετωπίζονται ως ένα ενιαίο πεδίο πολιτικής, το οποίο συμβάλλει στη διαμόρφωση μιας δυναμικής, σύγχρονης και ανθεκτικής κοινωνίας και οικονομίας.
Κατά την τριετία που ολοκληρώθηκε, είπε η κ. Μιχαηλίδου, το Υπουργείο προχώρησε στην επίλυση χρόνιων ζητημάτων, θέτοντας νέους κανόνες ποιότητας στην εκπαίδευση, εκσυγχρονίζοντας το περιεχόμενο της μάθησης, καθώς και αναβαθμίζοντας και δημιουργώντας νέες δομές.
Παράλληλα, επισήμανε, ενισχύθηκαν πολιτικές που προωθούν τη συμμετοχή και ενδυνάμωση του αθλητισμού και της νεολαίας.
Η εκπαιδευτική μεταρρύθμιση, συνέχισε η κ. Μιχαηλίδου, προσεγγίζεται με οριζόντιο και ολιστικό τρόπο, καλύπτοντας την Προσχολική, Σχολική και Ανώτερη Εκπαίδευση, καθώς και τη διά βίου μάθηση.
Ο πυρήνας της μεταρρύθμισης, εξήγησε, είναι η ποιότητα, η οποία υλοποιείται μέσα από τέσσερις βασικούς άξονες: θεσμικές αλλαγές, ανάπτυξη δομών, αναβάθμιση υποδομών και εκπαιδευτικό περιεχόμενο.
Ανέφερε ότι στο πεδίο των θεσμικών αλλαγών προωθήθηκαν σημαντικές μεταρρυθμίσεις, όπως η κατάργηση των εξετάσεων τετραμήνων, η υιοθέτηση πιο σύγχρονων και ευέλικτων μορφών αξιολόγησης των μαθητών/τριών και η επέκταση της δωρεάν υποχρεωτικής εκπαίδευσης από την ηλικία των τεσσάρων χρόνων. Παράλληλα, είπε η κ. Μιχαηλίδου, μετά από κοινή πρόταση του Υπουργείου Παιδείας, Αθλητισμού και Νεολαίας και του Υφυπουργείου Κοινωνικής Πρόνοιας, το Υπουργικό Συμβούλιο ενέκρινε την πρώτη «Εθνική Στρατηγική και Σχέδιο Δράσης για την Προδημοτική Εκπαίδευση και Φροντίδα (ΠΕΦ) 2025-2030», η οποία στοχεύει στη δημιουργία ισχυρών βάσεων στα πρώτα χρόνια της ζωής των παιδιών.
Σημείωσε, επίσης, ότι θεσμοθετήθηκε μετά από 50 χρόνια, η αξιολόγηση των εκπαιδευτικών και του εκπαιδευτικού έργου, στη βάση σύγχρονων κριτηρίων και δεικτών, και προωθήθηκαν πολιτικές για την υπεύθυνη και δεοντολογική αξιοποίηση της τεχνητής νοημοσύνης στην εκπαίδευση και τον περιορισμό της χρήσης κινητών τηλεφώνων στα δημόσια σχολεία.
Είπε, παράλληλα, όσον αφορά στην πρόληψη και αντιμετώπισης της βίας και παραβατικότητας ότι εφαρμόζονται νομοθεσίες και συγκεκριμένα μέτρα ενδυνάμωσης του σχολείου, ενώ λειτούργησε πιλοτικά και το Εναλλακτικό Σχολείο Φοίτησης και Επανένταξης, δίνοντας δεύτερη ευκαιρία σε παιδιά που αντιμετωπίζουν πολύ σοβαρές προκλήσεις συμπεριφοράς.
Η κ. Μιχαηλίδου αναφέρθηκε επίσης στην κατάργηση του καθεστώτος αγοράς υπηρεσιών στα υποστηρικτικά προγράμματα του Υπουργείου Παιδείας, Αθλητισμού και Νεολαίας, με την κατάθεση στη Βουλή νομοσχεδίου για το εργασιακό καθεστώς των εκπαιδευτών – 2026, στην εφαρμογή πολιτικής για την εκπαίδευση χαρισματικών παιδιών και στον εκσυγχρονισμό της ειδικής εκπαίδευσης, υπογραμμίζοντας ότι προωθείται τροποποιητικό νομοσχέδιο στη Βουλή, 27 χρόνια μετά την τελευταία ρύθμιση.
Όσον αφορά στις θεσμικές αλλαγές, η Υπουργός μίλησε επιπρόσθετα για τον εκσυγχρονισμό του συστήματος εισδοχής στο εκπαιδευτικό σύστημα (Κατάλογος Διοριστέων), με νομοθεσία που προετοιμάζεται 10 χρόνια μετά την προηγούμενη εφαρμογή.
Επισήμανε, επίσης, τις αλλαγές που έγιναν στον τομέα της Ανώτερης Εκπαίδευσης, μεταξύ των οποίων η εκπόνηση Στρατηγικού Σχεδιασμού με στόχο τη διεθνοποίηση και αναβάθμιση της ποιότητας στην Ανώτερη Εκπαίδευση, η προσφορά από τα δημόσια πανεπιστήμια ξενόγλωσσων προπτυχιακών προγραμμάτων και η καθιέρωση της λειτουργίας παραρτημάτων ξένων πανεπιστημίων στην Κύπρο.
Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε από την κ. Μιχαηλίδου και στη δημιουργία νέων δομών, όπως η επέκταση του Προαιρετικού Ολοήμερου Σχολείου, η ανάπτυξη του Ψηφιακού Σχολείου, το σύστημα Ηλεκτρονικής Διοίκησης Εκπαίδευσης και Αγωγής eΔΕΑ, η πιλοτική εφαρμογή του θεσμού του Τεχνικού Γυμνασίου και η επαναφορά της Εβδομάδας Εργασίας για μαθητές της Β΄ Λυκείου, η οποία ενισχύει τη σύνδεση της εκπαίδευσης με την αγορά εργασίας.
Ταυτόχρονα, είπε η Υπουργός, προωθούνται δράσεις στήριξης των μαθητών/τριών, όπως η τοποθέτηση, σε πιλοτική βάση, κοινωνικών λειτουργών σε σχολεία και η παροχή δωρεάν προγεύματος σε παιδιά της προδημοτικής εκπαίδευσης, επίσης σε πιλοτική βάση.
Όπως ανέφερε, σημαντικές παρεμβάσεις πραγματοποιήθηκαν και στο εκπαιδευτικό περιεχόμενο, αφού με την προώθηση της επικαιροποίησης των Αναλυτικών Προγραμμάτων δόθηκε έμφαση στην καλλιέργεια δεξιοτήτων, τη μείωση της ύλης και την ενίσχυση της κριτικής σκέψης και της δημιουργικότητας.
Παράλληλα, είπε η Υπουργός, προγράμματα όπως ο Χρηματοοικονομικός Αλφαβητισμός, το Πρασινίζω το Σχολείο Μου, καθώς και η Στρατηγική για την Ελληνική Γλώσσα, ενισχύουν τη σύγχρονη μαθησιακή εμπειρία και προετοιμάζουν τους/τις μαθητές/μαθήτριες για τις προκλήσεις της σύγχρονης κοινωνίας.
Σημείωσε, επιπλέον, ότι προχώρησε η εισαγωγή παρεμβατικών προγραμμάτων στην Προσχολική Εκπαίδευση, όπως προγράμματα πρόληψης και έγκαιρης παρέμβασης για τον αλφαβητισμό και τη βία – παραβατικότητα και το πιλοτικό πρόγραμμα ενισχυτικής διδασκαλίας με δεύτερη/ο νηπιαγωγό σε δημόσια νηπιαγωγεία.
Όσον αφορά στην αντιμετώπιση του σχολικού εκφοβισμού, η κ. Μιχαηλίδου αναφέρθηκε στη στοχευμένη πολιτική για τον σχολικό εκφοβισμό, όπως και στην εφαρμογή σχετικών προγραμμάτων σε σχολεία.
Υποδομές
Η κ. Μιχαηλίδου αναφέρθηκε και στο κτιριολογικό πρόγραμμα του Υπουργείου Παιδείας με συνολικές δαπάνες πέραν των €160 εκ., το οποίο στοχεύει στην εύρυθμη και ασφαλή λειτουργία των σχολείων.
Στο ίδιο πλαίσιο, η Υπουργός αναφέρθηκε και στην εγκατάσταση κλιματιστικών και καμερών ασφάλειας στα δημόσια σχολεία.
Αθλητισμός – Βία σε αθλητικούς χώρους
Στον τομέα του Αθλητισμού, η κ. Μιχαηλίδου τόνισε ότι υλοποιούνται δράσεις που στοχεύουν στον εκσυγχρονισμό των αθλητικών υποδομών και τη συνολική ενίσχυση του αθλητισμού στην Κύπρο, όπως η αναβάθμιση σημαντικών εγκαταστάσεων παγκύπρια, μεταξύ των οποίων το Κολυμβητήριο Λευκωσίας και το Αθλητικό Κέντρο «Σπύρος Κυπριανού», καθώς και η δημιουργία νέων αθλητικών υποδομών σε όλες τις επαρχίες.
Είπε, παράλληλα, ότι προωθείται η εξίσωση των παροχών προς αθλητές και αθλήτριες που συμμετέχουν σε Ολυμπιακούς, Παραολυμπιακούς και Ολυμπιακούς Αγώνες Κωφών, ενώ παρέχεται οικονομική ενίσχυση σε αθλητές και αθλήτριες που εξασφάλισαν πρόκριση ή είχαν πιθανότητες πρόκρισης στους Ολυμπιακούς και Παραολυμπιακούς Αγώνες.
Ανέφερε, επιπρόσθετα, ότι εφαρμόζεται το Εθνικό Σχέδιο Δράσης για την αντιμετώπιση της βίας στους αθλητικούς χώρους από τον Ιούνιο του 2023, καθώς και το Σχέδιο Δράσης 2024 – 2025 για την ασφάλεια στο υδάτινο περιβάλλον και την πρόληψη πνιγμών και θαλάσσιων ατυχημάτων, το οποίο προγραμματίζεται να επεκταθεί.
Όπως είπε, σημαντικές πρωτοβουλίες αποτελούν, επίσης, το Τριετές Σχέδιο Δράσης του ΚΟΑ για Υγιή και Ασφαλή Αθλητισμό, που εγκρίθηκε από το Υπουργικό Συμβούλιο τον Δεκέμβριο του 2025, η εφαρμογή του ολοκληρωμένου προγράμματος προστασίας στον αθλητισμό «Start to Talk Cyprus» από τον ΚΟΑ, καθώς και δράσεις για τη βελτίωση της διακυβέρνησης των αθλητικών οργανισμών.
Νεολαία
Σε ό,τι αφορά τη Νεολαία, η κ. Μιχαηλίδου ανέφερε ότι προωθούνται σημαντικές πρωτοβουλίες που ενισχύουν τη συμμετοχή και τη φωνή των νέων στη δημόσια ζωή.
Είπε, συγκεκριμένα, ότι τον Ιανουάριο του 2025 εγκρίθηκε από το Υπουργικό Συμβούλιο δέσμη 13 τροποποιητικών νομοσχεδίων για τη ρύθμιση της αυτόματης εγγραφής των πολιτών στον μόνιμο εκλογικό κατάλογο.
Σημείωσε, παράλληλα, ότι το 2024 υλοποιήθηκαν συνολικά 65 δράσεις στο πλαίσιο του Έτους Νεολαίας, στις οποίες συμμετείχαν 14.550 άτομα.
Ανέφερε, επιπλέον, ότι τον Ιούλιο του 2024 άρχισε η λειτουργία της διαδικτυακής πλατφόρμας «Έκφραcy», ενός εργαλείου αμφίδρομης επικοινωνίας που επιτρέπει στους νέους να εκφράζουν απόψεις και προβληματισμούς και να επικοινωνούν απευθείας με το Κράτος για καίρια ζητήματα που τους απασχολούν.
Δράσεις
Κατά την τριετία, επεσήμανε η κ. Μιχαηλίδου, πραγματοποιήθηκαν επίσης δράσεις οι οποίες ενίσχυσαν τη διεθνή και ευρωπαϊκή διάσταση στους τομείς αρμοδιότητας του Υπουργείου Παιδείας.
Ανάμεσα σε αυτές, συνέχισε, περιλαμβάνονται η ενεργός εμπλοκή του Υπουργείου Παιδείας, Αθλητισμού και Νεολαίας στην Κυπριακή Προεδρία του Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης το πρώτο εξάμηνο του 2026, στο πλαίσιο της οποίας προωθούνται συγκεκριμένες προτεραιότητες στους τομείς της Εκπαίδευσης, του Αθλητισμού και της Νεολαίας, όπως αυτές περιλαμβάνονται στο εξάμηνο πρόγραμμα.
Είπε, παράλληλα, ότι τη σχολική χρονιά 2024 – 2025, η Κύπρος προήδρευσε όλων των θεσμικών οργάνων των Ευρωπαϊκών Σχολείων, για πρώτη φορά από την ένταξή της στην Ευρωπαϊκή Ένωση, ενώ προωθήθηκε περαιτέρω η διεθνής συνεργασία μέσω της υπογραφής Μνημονίων Συνεργασίας με άλλες χώρες.
Τριετία ουσιαστικών μεταρρυθμίσεων
Η τριετία 2023 – 2026, υπογράμμισε η κ. Μιχαηλίδου, αποτέλεσε περίοδο ουσιαστικών μεταρρυθμίσεων, με το 44% των δράσεων του Υπουργείου να αφορά θεσμικές αλλαγές.
«Το επόμενο στάδιο της στρατηγικής μας ως Κυβέρνηση εστιάζει στην ποιότητα των δημόσιων πολιτικών, στη διασύνδεση της γνώσης με την οικονομική και κοινωνική ανάπτυξη και στη διασφάλιση ίσων ευκαιριών για όλους». Κατά την επόμενη περίοδο, επιδιώκεται η εδραίωση των μεταρρυθμίσεων, καθώς και η συστηματική αξιολόγηση και βελτίωση των εν λόγω αλλαγών. Η επένδυση στον άνθρωπο αποτελεί στρατηγική επιλογή για το μέλλον της Κύπρου, ανέφερε καταληκτικά η Υπουργός Παιδείας, πρόσθεσε.
Σε ερώτηση του ΚΥΠΕ, αν υπάρχουν στοιχεία το πώς επηρέασαν την καθημερινή ζωή των μαθητών και των εκπαιδευτικών και πώς επηρέασαν τις σχολικές μονάδες οι μεταρρυθμίσεις και οι θεσμικές αλλαγές της τελευταίας τριετίας, η Υπουργός Παιδείας απάντησε ότι ήδη φαίνονται αποτελέσματα. «Για παράδειγμα στην αξιολόγηση του μαθητή έχουμε καταργήσει συγκεκριμένη εξέταση ενδιάμεση, έχουμε δώσει χώρο να αναπνεύσουν – επιτρέψετε μου αυτό τον όρο- παιδιά και εκπαιδευτικοί για να μπορέσουν να δουλέψουν πιο παιδαγωγικά και ήδη τα αποτελέσματα της αξιολόγησης αυτά τα δύο χρόνια είναι πολύ ενθαρρυντικά. Άρα, τις αξιολογούμε αυτές τις αλλαγές», πρόσθεσε.
Ερωτηθείσα αν σε ό,τι αφορά την αξιολόγηση του εκπαιδευτικού, για την οποία συνεχίστηκαν και χθες οι αντιδράσεις στη Βουλή ενώπιον της Επιτροπής Παιδείας, εντοπίστηκαν σημεία που χρειάζονται τροποποιήσεις ή εντοπίστηκαν αδυναμίες, η κ. Μιχαηλίδου είπε ότι «είμαστε σε ένα πολύ καλό στάδιο όπου υλοποιούμε τη νέα νομοθεσία».
«Η νέα νομοθεσία έλεγε ότι μέχρι τον Ιούνιο που κλείνει η χρονιά θα κάνουμε επιμορφώσεις τις κάνουμε, θα ετοιμάσουμε κριτήρια, βαρύτητες , κ.λπ., τα οποία πήραμε στη Βουλή. Δεν έχουμε ιδιαίτερες αντιδράσεις. Εκείνο στο οποίο διαφωνούμε είναι η κλίμακα. Είμαστε πολύ ξεκάθαροι εμείς. Θέλουμε την κλίμακα 1 ως 10, το λέω και εδώ, για να υπάρχει εύρος, για να μην πάμε πίσω στα ίδια, στο να έχω όλους μαζεμένους στα 3 και 4 ας πούμε της κλίμακας 1 ως 4 που ζητούν κάποιοι. Άρα, ναι δεχτήκαμε η βαθμολογία των εκπαιδευτικών να μην είναι από το 100 και το δεχτήκαμε γιατί το ψήφισε η Βουλή από το 40 με εισήγηση των συνδικαλιστικών οργανώσεων», σημείωσε.
«Συνεπώς, είναι μικρά τα εμπόδια, τα εμπόδια και η αντίσταση στην αλλαγή ήταν εκεί σε όλη τη διάρκεια αυτών των συζητήσεων».
Ανέφερε ότι έγιναν ή και γίνονται κι άλλες μεγάλες μεταρρυθμίσεις, όπως τα κινητά τηλέφωνα. «Τώρα με την ειδική εκπαίδευση, υπάρχουν αντιδράσεις και διαφορετικές απόψεις. Είμαστε όμως εδώ για να προχωρούμε μπροστά, να εκσυγχρονίσουμε πραγματικά την εκπαίδευση μας και στη βάση στοιχείων αξιολογούμε όλες τις αλλαγές που κάνουμε για να μπορούμε να τις βελτιώνουμε», συμπλήρωσε.
Πληροφόρηση
Ερωτηθείσα αν το Υπουργείο Παιδείας έχει στα πλάνα του να βοηθήσει μέσω του σχολείου, ώστε τα παιδιά να αρχίσουν να αποκτούν τη σύνδεση με την πολιτική, η οποία πλέον δεν υπάρχει, καθώς και αν είναι στα σχέδια του Υπουργείου να βοηθήσουν τα παιδιά, ιδιαίτερα σε μια εποχή της παραπληροφόρησης λόγω του πολέμου, να αρχίσουν να αντιλαμβάνονται τη διαφορά ανάμεσα στην πληροφόρηση που λαμβάνουν από τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης σε σύγκριση με τα ΜΜΕ, η κ. Μιχαηλίδου απάντησε ότι «βεβαίως μας απασχολούν και τα δύο».
Είναι πάρα πολύ σημαντικά, είπε, «άπτονται της σφαίρας της «Αγωγής του Πολίτη», γιατί ο πολίτης, το παιδί το οποίο θεωρούμε ότι θα είναι ο ενεργός πολίτης του αύριο, θα πρέπει να είναι ενημερωμένος και για τις πληροφορίες που λαμβάνει να μπορεί να τις αξιοποιεί και να τις αξιολογεί σωστά, αλλά και να είναι ενημερωμένος και για το πολιτικό σύστημα, αφού καλείται να ψηφίσει στα 17».
Σε ό,τι αφορά τα fake news και την αξιοποίηση και την αξιολόγηση της σωστής πληροφόρησης, η ΥΠΑΝ είπε ότι υπάρχουν προγράμματα και μέσω του Παιδαγωγικού Ινστιτούτου όπου συμμετέχουν μαθητές, αλλά αυτά θα πρέπει να γίνουν πολιτική. Προγραμματίζουν, πρόσθεσε, περισσότερες δράσεις και πιο διευρυμένα, «ώστε να έχουμε πραγματικά τα παιδιά μας θωρακισμένα, γιατί αυτός είναι ο στόχος».
Τεχνητή νοημοσύνη
Σε ερώτηση σχετικά με την τεχνητή νοημοσύνη και πώς θα στηριχτεί ο εκπαιδευτικός, η Υπουργός είπε ότι ασχολούνται με το θέμα και σε ευρωπαϊκό επίπεδο.
«Είμαστε από τις πρώτες χώρες που έχουν ήδη ετοιμάσει οδηγίες για τα σχολεία για την τεχνητή νοημοσύνη. Ένα κείμενο πολιτικής με συγκεκριμένες εισηγήσεις, συνεχίζουμε να δουλεύουμε σε αυτό τον τομέα», είπε, προσθέτοντας ότι «ποτέ δεν θα εκλείψει ο ρόλος του εκπαιδευτικού» και χαρακτήρισε την τεχνητή νοημοσύνη ένα εργαλείο στα χέρια όλων.
«Σημασία έχει πώς το αξιοποιούμε με τον καλύτερο δυνατό τρόπο, με ηθικό τρόπο και το θέμα της ηθικής μπαίνει έντονα στην αξιοποίηση της τεχνολογίας, για να έχουμε τα καλύτερα δυνατά αποτελέσματα», κατέληξε