Αλί Λαριτζανί: Ποιος είναι ο άνθρωπος που θα κινήσει νήματα μετά τον θάνατο του Αλί Χαμενεΐ – Εκτοξεύει απειλές προς το Ισραήλ και τις ΗΠΑ

Ο βετεράνος Ιρανός πολιτικός Αλί Λαριτζανί, ο οποίος ανακοίνωσε την Κυριακή ότι θα συγκροτηθεί προσωρινό συμβούλιο ηγεσίας μετά την αεροπορική επιδρομή που στοίχισε τη ζωή στον Ανώτατο Ηγέτη Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ, έχει επανεμφανιστεί τον τελευταίο χρόνο ως μία από τις ισχυρότερες μορφές στην ιεραρχία ασφαλείας της Τεχεράνης.
Ο Αλί Λαριτζανί διαχειρίζεται ένα ευρύ χαρτοφυλάκιο που εκτείνεται από τις διαπραγματεύσεις για το πυρηνικό πρόγραμμα έως τις περιφερειακές σχέσεις της Τεχεράνης και την καταστολή εσωτερικών αναταραχών. Θεωρείται άνθρωπος του κατεστημένου, προερχόμενος από μία από τις σημαντικότερες κληρικές οικογένειες της χώρας, και είχε αναλάβει την εποπτεία των προσπαθειών του Ιράν για την επίτευξη συμφωνίας με τις Ηνωμένες Πολιτείες για το πυρηνικό πρόγραμμα – μόλις έναν μήνα αφότου η Ουάσινγκτον του επέβαλε κυρώσεις τον Ιανουάριο, κατηγορώντας τον ότι διηύθυνε αιματηρή καταστολή αντικυβερνητικών διαδηλώσεων.
Ο ίδιος κατηγόρησε τις Ηνωμένες Πολιτείες και το Ισραήλ ότι επιχειρούν να λεηλατήσουν και να διαμελίσουν το Ιράν και προειδοποίησε «αποσχιστικές ομάδες» για σκληρή απάντηση σε περίπτωση που επιχειρήσουν οποιαδήποτε ενέργεια, όπως μετέδωσε την Κυριακή η κρατική τηλεόραση, σχεδόν 24 ώρες μετά την έναρξη κύματος επιθέσεων κατά του Ιράν. Στις επιδρομές σκοτώθηκε επίσης ο Αρχηγός του Γενικού Επιτελείου των Ενόπλων Δυνάμεων του Ιράν, Αμπντολραχίμ Μουσαβί, σύμφωνα με το κρατικό δίκτυο Iran TV.
Ο αξιωματούχος εξέδωσε προειδοποίηση κατά των ΗΠΑ και του Ισραήλ. «Χθες το Ιράν εκτόξευσε πυραύλους κατά των Ηνωμένων Πολιτειών και του Ισραήλ, και προκάλεσαν ζημιές», δήλωσε ο Λαριτζάνι στο X. «Σήμερα θα τους χτυπήσουμε με μια δύναμη που δεν έχουν ξαναζήσει ποτέ».
Πραγματιστής και με εμπειρία
Διορισμένος τον Αύγουστο ως γραμματέας του Ανώτατου Συμβουλίου Εθνικής Ασφαλείας (SNSC), ο Λαριτζανί έχει υπηρετήσει σε ανώτατες θέσεις καθ’ όλη τη διάρκεια της πολιτικής του διαδρομής, η οποία χαρακτηρίζεται από πίστη στον Χαμενεΐ και φήμη πραγματιστή στις σχέσεις με τις συχνά ανταγωνιστικές τάσεις του συστήματος. Η ιδιότητά του ως έμπιστου στρατηγικού συνεργάτη του Χαμενεΐ υπογραμμίστηκε τον προηγούμενο μήνα με ταξίδι στο Ομάν, που λειτουργεί ως διαμεσολαβητής, για την προετοιμασία έμμεσων συνομιλιών με τις Ηνωμένες Πολιτείες, σε μια περίοδο κατά την οποία η Ουάσινγκτον ενίσχυε τη στρατιωτική της παρουσία στη Μέση Ανατολή επιχειρώντας να αποσπάσει παραχωρήσεις από την Τεχεράνη πριν από τις επιδρομές.
Παράλληλα, πραγματοποίησε επανειλημμένες επισκέψεις στη Μόσχα τους τελευταίους μήνες για συζητήσεις σχετικά με ζητήματα ασφάλειας, ένδειξη της επιστροφής του στη διπλωματία υψηλού επιπέδου.
Το πυρηνικό ζήτημα «μπορεί να επιλυθεί»
Ο Λαριτζανί, ο οποίος είχε διατελέσει επικεφαλής του SNSC και πριν από είκοσι χρόνια, ανέλαβε εκ νέου την ηγεσία του μετά τον περσινό 12ήμερο αεροπορικό πόλεμο μεταξύ Ιράν και Ισραήλ, στον οποίο ενεπλάκησαν και οι Ηνωμένες Πολιτείες, επιστρέφοντας επισήμως στον πυρήνα του ιρανικού μηχανισμού ασφαλείας.
Ορισμένες από τις δημόσιες τοποθετήσεις του για το πυρηνικό πρόγραμμα είχαν πραγματιστικό τόνο. «Κατά την άποψή μου, αυτό το ζήτημα μπορεί να επιλυθεί», δήλωσε τον προηγούμενο μήνα στην κρατική τηλεόραση του Ομάν, αναφερόμενος στις συνομιλίες με τις Ηνωμένες Πολιτείες. «Αν η ανησυχία των Αμερικανών είναι ότι το Ιράν δεν πρέπει να κινηθεί προς την απόκτηση πυρηνικού όπλου, αυτό μπορεί να αντιμετωπιστεί». Ωστόσο, μετά το κύμα αντικυβερνητικής οργής του Ιανουαρίου, ο ρόλος του στο Συμβούλιο Ασφαλείας επικρίθηκε από την Ουάσινγκτον.
Σύμφωνα με ανακοίνωση της αμερικανικής κυβέρνησης για τις κυρώσεις εις βάρος του και άλλων αξιωματούχων, ο Λαριτζανί βρέθηκε στην πρώτη γραμμή των προσπαθειών καταστολής των διαδηλώσεων που σάρωσαν τη χώρα τον Ιανουάριο. «Ο Λαριτζανί ήταν ένας από τους πρώτους Ιρανούς ηγέτες που κάλεσαν σε βία ως απάντηση στα νόμιμα αιτήματα του ιρανικού λαού», ανέφερε στις 15 Ιανουαρίου ανακοίνωση του αμερικανικού Υπουργείου Οικονομικών, σημειώνοντας ότι ενήργησε κατ’ εντολή του Χαμενεΐ. Οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων κάνουν λόγο για χιλιάδες νεκρούς στην καταστολή, τη σοβαρότερη εσωτερική αναταραχή από την Ισλαμική Επανάσταση του 1979.
Όπως και άλλοι Ιρανοί αξιωματούχοι, ο Λαριτζανί δήλωσε ότι κατανοεί τις διαδηλώσεις για την οικονομική δυσχέρεια, καταδίκασε όμως ένοπλες ενέργειες που, όπως υποστήριξε, υποκινούνται από το Ισραήλ. «Οι λαϊκές διαμαρτυρίες πρέπει να διαχωριστούν πλήρως από αυτές τις ομάδες που μοιάζουν με τρομοκρατικές», μετέδωσαν τα κρατικά μέσα στις 10 Ιανουαρίου. «Οι ταραχοποιοί αποτελούν μια αστική ημι-τρομοκρατική ομάδα», φέρεται να δήλωσε στις 26 Ιανουαρίου.
Πρώην μέλος των Φρουρών της Επανάστασης, διετέλεσε επικεφαλής διαπραγματευτής για το πυρηνικό πρόγραμμα την περίοδο 2005-2007, υπερασπιζόμενος το δικαίωμα του Ιράν στον εμπλουτισμό ουρανίου. Είχε παρομοιάσει τα ευρωπαϊκά κίνητρα για εγκατάλειψη της παραγωγής πυρηνικού καυσίμου με «ανταλλαγή ενός μαργαριταριού με μια καραμέλα». Την περίοδο εκείνη, αναλυτές τον περιέγραφαν ως πραγματιστή που επιδίωκε να πείσει τη Δύση μέσω της διπλωματίας.
Οι Ηνωμένες Πολιτείες και το Ισραήλ εκτιμούν ότι το Ιράν επιδιώκει την απόκτηση πυρηνικού όπλου που θα μπορούσε να απειλήσει την ύπαρξη του Ισραήλ, ενώ η Τεχεράνη υποστηρίζει ότι το πρόγραμμά της έχει αποκλειστικά ειρηνικό χαρακτήρα.
Ο Λαριτζανί διετέλεσε πρόεδρος της Βουλής από το 2008 έως το 2020. Κατά τη διάρκεια της θητείας του, το Ιράν κατέληξε το 2015 σε συμφωνία για το πυρηνικό πρόγραμμα με έξι μεγάλες δυνάμεις, έπειτα από σχεδόν δύο χρόνια διαπραγματεύσεων. Ο πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ απέσυρε τις Ηνωμένες Πολιτείες από τη συμφωνία το 2018, κατά την πρώτη του θητεία.
Έχει προειδοποιήσει ότι το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν «δεν μπορεί ποτέ να καταστραφεί». «Όταν έχεις ανακαλύψει μια τεχνολογία, δεν μπορούν να σου αφαιρέσουν την ανακάλυψη», δήλωσε τον Σεπτέμβριο του 2025 στο PBS Frontline. «Είναι σαν να είσαι ο εφευρέτης μιας μηχανής και να σου την κλέβουν. Μπορείς να την κατασκευάσεις ξανά».
Συναντήσεις με Πούτιν και Κινέζους αξιωματούχους
Ο Λαριτζανί έχει συναντηθεί επανειλημμένα με τον πρόεδρο της Ρωσίας Βλαντίμιρ Πούτιν, συμβάλλοντας στη διαχείριση των σχέσεων με έναν βασικό σύμμαχο και παγκόσμια δύναμη που λειτουργεί ως αντίβαρο στην πίεση από τον Τραμπ. Ανέλαβε επίσης την προώθηση διαπραγματεύσεων με την Κίνα, οι οποίες οδήγησαν σε 25ετή συμφωνία συνεργασίας το 2021.
Υπήρξε υποψήφιος για την προεδρία το 2005 χωρίς επιτυχία. Επιχείρησε να είναι εκ νέου υποψήφιος στις εκλογές του 2021 και του 2024, αλλά αποκλείστηκε και τις δύο φορές από το Συμβούλιο των Φρουρών, το οποίο επικαλέστηκε ζητήματα που αφορούσαν το βιοτικό επίπεδο και οικογενειακούς δεσμούς στο εξωτερικό.
Γεννημένος στη Νατζάφ του Ιράκ το 1958 σε εξέχουσα ιρανική κληρική οικογένεια, μετακόμισε στο Ιράν σε παιδική ηλικία και απέκτησε διδακτορικό στη φιλοσοφία. Αρκετοί από τους αδελφούς του κατείχαν επίσης υψηλόβαθμες θέσεις, μεταξύ άλλων στη Δικαιοσύνη και στο Υπουργείο Εξωτερικών.
Μία από τις κόρες του απομακρύνθηκε τον Ιανουάριο από διδακτική θέση στην Ιατρική Σχολή του αμερικανικού Πανεπιστημίου Emory, έπειτα από διαμαρτυρίες Ιρανοαμερικανών ακτιβιστών που εξέφρασαν οργή για τον ρόλο του πατέρα της στην καταστολή των διαδηλώσεων.
Προπαγανδιστικά βίντεο από το Ιράν
Την ίδια ώρα, τα ιρανικά κρατικά μέσα ενημέρωσης δημοσίευσαν προπαγανδιστικό βίντεο που ανακοινώνει σχέδια για βομβαρδισμό αμερικανικών βάσεων στην περιοχή της Μέσης Ανατολής με τα παλαιά αεροσκάφη F-4 Phantom, που αποκτήθηκαν το 1979.
Περίπου 60 αεροσκάφη αμερικανικής κατασκευής εκτιμάται ότι παραμένουν σε υπηρεσία.
Το Ιράν ανακοίνωσε ότι χρησιμοποίησε υπερηχητικούς πυραύλους κρουζ Fattah-2 για πρώτη φορά στις επιθέσεις του σε αμερικανικές βάσεις.