Ίμια, 30 χρόνια μετά: Πώς η Τουρκία ξαναδιαβάζει την κρίση

Τρεις δεκαετίες μετά την κρίση που άφησε ανεξίτηλο αποτύπωμα στο Αιγαίο, οι Τούρκοι πρωταγωνιστές των Ιμίων επέστρεψαν στον τόπο και στον χρόνο, αναζητώντας πολιτικά συμπεράσματα.
Η επέτειος των 30 χρόνων από την κρίση των Ιμίων επανάφερε στο προσκήνιο όχι μόνο το γεγονός καθαυτό, αλλά και τον τρόπο με τον οποίο η τουρκική πλευρά το αποτιμά σήμερα: ως στιγμή στρατιωτικής επιβεβαίωσης, αλλά και ως προειδοποίηση για ένα Αιγαίο που, όπως τονίστηκε, παραμένει εύθραυστο και επιρρεπές σε νέες εντάσεις.
Συνάντηση στην Αλικαρνασσό
Σε μια διοργάνωση με έντονο συμβολικό φορτίο, η Ένωση Ναυτικών της Αλικαρνασσού και η Καταδυτική Ομάδα «Σεβασμός στα Βάθη» έφεραν ξανά κοντά, για πρώτη φορά μετά από 30 χρόνια, στρατιωτικούς, ακαδημαϊκούς και δημοσιογράφους που είχαν ενεργό ρόλο στην επιχείρηση των Ιμίων. Η συνάντηση πραγματοποιήθηκε στην Αλικαρνασσό και περιλάμβανε πάνελ με τίτλο «Η Κρίση των Ιμίων - 30 Χρόνια μετά: Χθες, Σήμερα, Αύριο», στο συνεδριακό κέντρο του Επιμελητηρίου Ναυτιλίας.
Η εκδήλωση ξεκίνησε με ενός λεπτού σιγή στη μνήμη των πέντε στελεχών των κομάντος SAT που έχασαν τη ζωή τους στο δυστύχημα ελικοπτέρου μετά τη λήξη της κρίσης, στη Μαρμαρίδα.
Η κρίση ως γεωπολιτικό ορόσημο
Τον συντονισμό του πάνελ ανέλαβε ο δημοσιογράφος Γκιοκχάν Καρακάς, συγγραφέας του βιβλίου «Τα Ίμια στα 30 τους – Πύρινος Κλοιός στο Αιγαίο», γύρω από το οποίο δομήθηκε η συζήτηση. Η κρίση προσεγγίστηκε υπό το πρίσμα της γεωπολιτικής, της διεθνούς πολιτικής, του δικαίου της θάλασσας και της στρατιωτικής στρατηγικής.
Ιδιαίτερη αναφορά έγινε στο περιστατικό με το πλοίο Φιγκέν Ακάτ, που αποτέλεσε την αφετηρία της κρίσης, με τον καπετάνιο Ντουρσούν Σαρί να καταθέτει τη δική του αφήγηση. Οι παρεμβάσεις του καπετάνιου Ομέρ Ασμαλί, του καθηγητή Μπαρίς Ντοστέρ και του απόστρατου αξιωματικού του Ναυτικού Μπορά Σερντάρ εστίασαν στα τουρκικά επιχειρήματα περί δικαιωμάτων στο Αιγαίο και στις διεθνείς διαστάσεις της κρίσης.
Στρατιωτικά διδάγματα και επιχειρησιακή αυτοπεποίθηση
Σε επόμενη ενότητα, το βάρος μετατοπίστηκε στις καθαρά στρατιωτικές πτυχές των Ιμίων και στα διδάγματα που, κατά τους συμμετέχοντες, εξακολουθούν να ισχύουν. Απόστρατοι αξιωματικοί που είχαν βρεθεί στο πεδίο περιέγραψαν τις αποφάσεις, τις επιχειρησιακές λεπτομέρειες και την ατμόσφαιρα εκείνων των ημερών.
Ο πρώην διοικητής των SAT, συνταγματάρχης ε.α. Αλί Τουρκσέν, ο απόστρατος υπαξιωματικός Αμπντουλάχ Αρσλάν, ο πρώην διοικητής της φρεγάτας Γιαβούζ, ο απόστρατος πλωτάρχης Αχμέτ Ερόλ και ο πρώην κυβερνήτης της φρεγάτας Τράκια ΙΙ, απόστρατος πλοίαρχος Τεμέλ Ερσόι, παρουσίασαν τη δική τους εκδοχή για την επιχειρησιακή διαχείριση της κρίσης.
Αλί Τουρκσέν: «Το Αιγαίο εγκυμονεί νέες κρίσεις»
Κεντρική μορφή της εκδήλωσης ήταν ο Αλί Τουρκσέν, ο οποίος διοικούσε την ομάδα SAT που αποβιβάστηκε και ύψωσε την τουρκική σημαία στα δυτικά Ίμια. Στη δήλωσή του, τόνισε με εμφανή συναισθηματική φόρτιση:
«Νιώθω τον ίδιο ενθουσιασμό όπως πριν από 30 χρόνια. Εκείνες τις ημέρες τις θυμάμαι με υπερηφάνεια, ως επιτυχία τόσο των τουρκικών ενόπλων δυνάμεων, στις οποίες τότε υπηρετούσαμε, στις οποίες παραμένουμε αφοσιωμένοι, όσο και της τουρκικής πολιτικής. Γιορτάζουμε με υπερηφάνεια την 30ή επέτειο της υπεράσπισης των δικαιωμάτων και συμφερόντων της Τουρκίας, τόσο από το κράτος όσο και από τις ένοπλες δυνάμεις του».
Ο Τουρκσέν δεν παρέλειψε να προειδοποιήσει για το μέλλον, σημειώνοντας ότι «το Αιγαίο εγκυμονεί νέες κρίσεις», συνδέοντας την ένταση με τις ελληνικές κινήσεις για επέκταση των χωρικών υδάτων βάσει της Σύμβασης του ΟΗΕ για το Δίκαιο της Θάλασσας. Παράλληλα, αναφέρθηκε στην αποστρατιωτικοποίηση των νησιών, υποστηρίζοντας ότι «παρότι παραδόθηκαν με καθεστώς αποστρατιωτικοποίησης, από το 1961 συνεχίζουν να εξοπλίζονται», κάτι που, όπως είπε, «δεν συμβάλλει στην καλή γειτονία των δύο χωρών».
«Καλή και επιτυχημένη επιχείρηση»
Από την πλευρά του, ο πρώην διοικητής της φρεγάτας Γιαβούζ, Αχμέτ Ερόλ, αποτίμησε την επιχείρηση με λιτό αλλά σαφές ύφος:
«Ήταν μια καλή επιχείρηση που ολοκληρώθηκε με επιτυχία. Εύχομαι τα δικαιώματα και τα συμφέροντά μας στο Αιγαίο, όπως τα υπερασπιστήκαμε τότε, να τα υπερασπίζονται και σήμερα οι κυβερνήσεις και τα στελέχη των ενόπλων δυνάμεων».
Η μνήμη ως συλλογικό βίωμα στη Γκιουμουσλούκ
Οι Τούρκοι πρωταγωνιστές των Ιμίων πήγαν επίσης στην ακτή Γκιουμουσλούκ, όπου, πριν από 30 χρόνια, οι κάτοικοι είχαν αποχαιρετήσει τους Τούρκους κομάντος και τους περίμεναν να επιστρέψουν μετά την κατάληψη της μίας εκ των βραχονησίδων των Ιμίων. Κάτω από το ίδιο δέντρο, οι SAT κομάντος συναντήθηκαν ξανά με τους κατοίκους.