Σημαντικές επιφυλάξεις διατυπώνει η Ελεγκτική Υπηρεσία στην Ειδική Έκθεση για το έργο «Ψηφιακός Πολίτης», το οποίο υλοποιείται από το Υφυπουργείο Έρευνας, Καινοτομίας και Ψηφιακής Πολιτικής.
Όπως καταγράφεται, η εφαρμογή αναπτύχθηκε στο πλαίσιο διακρατικής συνεργασίας με το Υπουργείο Ψηφιακής Διακυβέρνησης της Ελλάδας, με νομική βάση το άρθρο 39(4) της Οδηγίας 2014/24/ΕΕ. Ωστόσο, η υλοποίηση ανατέθηκε απευθείας στον ίδιο ιδιώτη ανάδοχο που ανέπτυξε το ελληνικό “gov.gr wallet”, μέσω διαδικασίας διαπραγμάτευσης, χωρίς ανοικτό διαγωνισμό.
Η Ελεγκτική Υπηρεσία εκφράζει προβληματισμό κατά πόσο η επιλογή αυτή διασφαλίζει πλήρως τις αρχές της διαφάνειας και της ίσης μεταχείρισης των οικονομικών φορέων, επισημαίνοντας τον κίνδυνο δημιουργίας πλεονεκτικής θέσης υπέρ του υφιστάμενου αναδόχου.
Διαβάστε ολόκληρη την έκθεση ΕΔΩ
Έναρξη Εργασιών πριν την Υπογραφή της Σύμβασης
Ιδιαίτερο βάρος δίνεται στο γεγονός ότι, σύμφωνα με στοιχεία αλληλογραφίας, οι τεχνικές εργασίες για τον «Ψηφιακό Πολίτη» φαίνεται να ξεκίνησαν ήδη από τον Μάρτιο του 2024, δηλαδή πριν από την υπογραφή του Μνημονίου Συνεργασίας (Ιούνιος 2024) και της Σύμβασης (Οκτώβριος 2024).
Το αρχικό τεχνικό πλάνο προέβλεπε υλοποίηση περίπου πέντε μηνών, ενώ συνολικά το έργο χρειάστηκε περίπου οκτώ μήνες για να τεθεί σε λειτουργία (Δεκέμβριος 2024). Παρά ταύτα, το συμβατικό χρονοδιάγραμμα που καταγράφηκε στη Σύμβαση προέβλεπε περίοδο υλοποίησης μόλις δύο μηνών.
Η χρονική αυτή απόκλιση δημιουργεί, σύμφωνα με την Έκθεση, την εντύπωση προκαθορισμένης πορείας υλοποίησης.
Νομικές Επιφυλάξεις και Αλλαγή Νομικής Βάσης
Τρεις μόλις ημέρες πριν από την υπογραφή της Σύμβασης, τροποποιήθηκε η αρχική νομική βάση, εγκαταλείποντας το άρθρο 12(4) της Οδηγίας 2014/24/ΕΕ και επιλέγοντας τελικά το άρθρο 39(4).
Η Ελεγκτική Υπηρεσία σημειώνει ότι, παρά την αλλαγή αυτή, το αποτέλεσμα παρέμεινε το ίδιο: η υλοποίηση οδηγήθηκε στον ίδιο ανάδοχο, μέσω διαδικασίας διαπραγμάτευσης. Υπενθυμίζεται ότι, σύμφωνα με τη νομολογία του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης, τέτοιες διαδικασίες επιτρέπονται μόνο κατ’ εξαίρεση και υπό αυστηρές προϋποθέσεις.
Κόστος €1,7 εκατ. – Έλλειψη Προκαταρκτικής Κοστολόγησης
Το συνολικό κόστος της Σύμβασης ανέρχεται σε €1,7 εκατ., εκ των οποίων €1,5 εκατ. καταβάλλει η Κυπριακή Δημοκρατία και €200.000 η ελληνική πλευρά.
Ωστόσο, όπως επισημαίνεται στην Έκθεση, κατά το στάδιο υπογραφής της Σύμβασης δεν υπήρχε αναλυτική εκτίμηση κόστους ή λεπτομερής κοστολόγηση για το ποσό των €1,5 εκατ. Η απουσία συγκριτικών στοιχείων για το κόστος ανάπτυξης του ελληνικού έργου καθιστά, κατά την Ελεγκτική Υπηρεσία, δύσκολη την αξιολόγηση της οικονομικής αποδοτικότητας της συμφωνίας.
Παράλληλα, επισημαίνεται ότι το τελικό κόστος του έργου υπερβαίνει το ποσό της Σύμβασης, καθώς περιλαμβάνει επιπρόσθετες δαπάνες για διαχείριση έργου, διασυνδέσεις συστημάτων, προωθητικές εκστρατείες και τεχνικό εξοπλισμό.
Ζητήματα Φιλοξενίας και Τεχνικής Εποπτείας
Η εφαρμογή φιλοξενείται στο ίδιο υπολογιστικό νέφος με την ελληνική πλατφόρμα, χωρίς – όπως σημειώνεται – να έχει προηγηθεί τεκμηριωμένη αξιολόγηση εναλλακτικών επιλογών φιλοξενίας από την κυπριακή πλευρά.
Η τεχνική εποπτεία ασκείται από την Ελλάδα, ενώ το Υφυπουργείο λαμβάνει τα αποτελέσματα των ελέγχων, γεγονός που, κατά την Έκθεση, περιορίζει τον βαθμό άμεσης εποπτείας σε μια κρίσιμη κρατική ψηφιακή υποδομή.
Ερωτήματα για το Μέλλον και το Ευρωπαϊκό Ψηφιακό Πορτοφόλι
Η Ελεγκτική Υπηρεσία θέτει, τέλος, ζήτημα στρατηγικού σχεδιασμού, ενόψει της υποχρεωτικής εφαρμογής του Ευρωπαϊκού Ψηφιακού Πορτοφολιού τα επόμενα χρόνια.
Όπως επισημαίνεται, παραμένει ανοικτό το ερώτημα κατά πόσο ο «Ψηφιακός Πολίτης» θα αποτελέσει ουσιαστικό βήμα μετάβασης προς την ευρωπαϊκή λύση ή εάν θα απαιτηθεί εκ νέου ανασχεδιασμός, με αντίστοιχο κόστος σε χρόνο και πόρους.
Η Ειδική Έκθεση της Ελεγκτικής Υπηρεσίας καταλήγει με συστάσεις για ενίσχυση της διαφάνειας, τεκμηρίωση κόστους και αυστηρή τήρηση των αρχών που διέπουν τις δημόσιες συμβάσεις.
Έκθεση Ε.Υ για «Ψηφιακό Πολίτη» - Σκιές για διαδικασία ανάθεσης και κόστος
Η Ελεγκτική Υπηρεσία διατυπώνει σημαντικές επιφυλάξεις σχετικά με το έργο «Ψηφιακός Πολίτης», το οποίο υλοποιείται από το Υφυπουργείο Έρευνας, Καινοτομίας και Ψηφιακής Πολιτικής. Η έκθεση επισημαίνει ότι η εφαρμογή αναπτύχθηκε σε συνεργασία με το Υπουργείο Ψηφιακής Διακυβέρνησης της Ελλάδας και ανατέθηκε απευθείας στον ίδιο ιδιώτη ανάδοχο που ανέπτυξε το ελληνικό “gov.gr wallet”, χωρίς ανοικτό διαγωνισμό. Η Ελεγκτική Υπηρεσία αμφισβητεί τη διαφάνεια και την ισότητα των οικονομικών φορέων στη διαδικασία ανάθεσης, επισημαίνοντας τον κίνδυνο δημιουργίας πλεονεκτικής θέσης για τον ανάδοχο. Επιπλέον, διαπιστώνει ότι οι τεχνικές εργασίες ξεκίνησαν πριν από την υπογραφή του Μνημονίου Συνεργασίας και της Σύμβασης, και ότι το αρχικό χρονοδιάγραμμα ήταν σημαντικά μικρότερο από τον πραγματικό χρόνο υλοποίησης. Επισημαίνεται ότι η νομική βάση για την ανάθεση τροποποιήθηκε λίγο πριν την υπογραφή της Σύμβασης, χωρίς να αλλάξει το αποτέλεσμα, δηλαδή την ανάθεση στον ίδιο ανάδοχο. Το συνολικό κόστος της Σύμβασης ανέρχεται σε 1,7 εκατ. ευρώ, αλλά δεν υπήρχε προκαταρκτική κοστολόγηση ή συγκριτική αξιολόγηση για το κόστος, καθιστώντας δύσκολη την αξιολόγηση της οικονομικής αποδοτικότητας. Τέλος, η έκθεση αναφέρει ζητήματα σχετικά με τη φιλοξενία της εφαρμογής και την τεχνική εποπτεία, καθώς και το γεγονός ότι το τελικό κόστος υπερβαίνει το συμβατικό ποσό. Η Ελεγκτική Υπηρεσία καλεί σε βελτιώσεις στις διαδικασίες ανάθεσης έργων και στη διαχείριση των δημοσίων πόρων.
