The Shadowy Man Pulling the Strings in Tehran and Seeking Closer Ties with Putin

Καθώς οι σχέσεις μεταξύ Ηνωμένων Πολιτειών και Ιράν παραμένουν τεταμένες και οι διπλωματικές προσπάθειες συνεχίζονται σήμερα στο Ομάν, στην Τεχεράνη ένας άνθρωπος φέρεται να έχει αναλάβει την de facto διακυβέρνηση της χώρας.
Ο ανώτατος ηγέτης του Ιράν Αλί Χαμενεΐ έχει επιλέξει τον Αλί Λαριτζανί, κορυφαίο αξιωματούχο εθνικής ασφάλειας, ως υπηρεσιακό υπεύθυνο σε περίπτωση δολοφονίας του. Σύμφωνα με δημοσιεύματα των New York Times και άλλων μέσων, ο Χαμενεΐ έχρισε τον 67χρονο Λαριτζανί ως διάδοχό του για να κυβερνήσει τη χώρα όταν ξέσπασαν οι διαδηλώσεις που συντάραξαν το Ιράν τον Ιανουάριο, και υπό την απειλή επίθεσης από τις Ηνωμένες Πολιτείες.
Ποιος είναι όμως αυτός ο άνθρωπος; Όσοι τον έχουν μελετήσει προσεκτικά κάνουν λόγο για μια βαθιά αινιγματική φιγούρα – έναν άνθρωπο που λειτουργεί σε μεγάλο βαθμό στις σκιές. Και μπορεί να εμφανιστεί είτε ως μετριοπαθής είτε ως σκληροπυρηνικός, υιοθετώντας όποια στάση εξυπηρετεί καλύτερα τη δεδομένη στιγμή.
Ποιος είναι ο Αλί Λαριτζανί
Πρώην διοικητής του σώματος των Φρουρών της Επανάστασης και νυν επικεφαλής του Ανώτατου Συμβουλίου Εθνικής Ασφάλειας, ο Αλί Λαριτζανί προέρχεται από τις πιο ισχυρές οικογένειες στο Ιράν.
Σπούδασε φιλοσοφία στο Πανεπιστήμιο της Τεχεράνης με τον Αχμάντ Φαρντίντ, τον «Ιρανό Χάιντεγκερ» που υπερασπίστηκε τον αγώνα κατά της «δυτικοποίησης», και έχει δημοσιεύσει βιβλία για τον Ιμμάνουελ Καντ.
Παντρεύτηκε μέλος της επαναστατικής αριστοκρατίας. Ο πεθερός του ήταν ο Μορτέζα Μοταχάρι, ένας εξέχων κληρικός που βοήθησε στη διαμόρφωση της ιδεολογίας της Ισλαμικής Δημοκρατίας.
Αυτή η ιδεολογική βάση τον κατέστησε πολύτιμο για τον Χαμενεΐ στις αρχές της δεκαετίας του 1990, καθώς ο νέος, τότε, ανώτατος ηγέτης επιδίωκε να εδραιώσει τον έλεγχο επί του πολιτιστικού και μιντιακού μηχανισμού του Ιράν.
Ως επικεφαλής του κρατικού ραδιοτηλεοπτικού φορέα από το 1994 έως το 2004, ο Λαριτζανί επέβλεψε ένα από τα πιο αμφιλεγόμενα προγράμματα στην ιστορία της ιρανικής τηλεόρασης, το «Hoviat», το οποίο προβλήθηκε το 1996. Η εκπομπή κατέστρεφε συστηματικά τη φήμη των πιο σεβαστών συγγραφέων και διανοούμενων του Ιράν, χαρακτηρίζοντάς τους Δυτικούς πράκτορες και προδότες.
Η εμπιστοσύνη του Χαμενεΐ προς τον Λαριτζανί προέρχεται από αυτή την αφοσίωσή του στο καθεστώς, για δεκαετίες, αναλαμβάνοντας πολλαπλές ευαίσθητες θέσεις: υπουργός Πολιτισμού στις αρχές της δεκαετίας του 1990, επικεφαλής ραδιοτηλεοπτικών εκπομπών για μια δεκαετία, γραμματέας του ανώτατου συμβουλίου εθνικής ασφάλειας και μέλος του κοινοβουλίου για 12 χρόνια μέχρι το 2020.
Ο πόλεμος του καλοκαιριού
Θεωρείται ότι ο ρόλος του ενισχύθηκε μετά τα αμερικανικά και ισραηλινά πλήγματα του Ιουνίου 2025. Κατά τη διάρκεια του 12ήμερου πολέμου τον περασμένο Ιούνιο, προέτρεψε τον Χαμενεΐ να ξεκινήσει άμεσες συνομιλίες με την Ουάσιγκτον.
Έκτοτε, σύμφωνα με το Ινστιτούτου για τη Μελέτη του Πολέμου (ISW), μετριοπαθείς και πραγματιστές σκληροπυρηνικοί, συμπεριλαμβανομένου του Λαριτζανί, καθοδηγούν τις προσπάθειες αναδιάρθρωσης του καθεστώτος.
Αξίζει να σημειωθεί ότι ο Ιρανός πρόεδρος Μασούντ Πεζεσκιάν διόρισε τον Λαριτζανί γραμματέα του ανώτατου οργάνου λήψης αποφάσεων εθνικής ασφάλειας και εξωτερικής πολιτικής του Ιράν, ακριβώς μετά τον πόλεμο του περασμένου καλοκαιριού.
Οι συνομιλίες για το πυρηνικό πρόγραμμα
Ο 67χρονος έχει επιφορτιστεί τη διαχείριση των διαπραγματεύσεων για το πυρηνικό πρόγραμμα της χώρας. Μπορεί ο υπουργός Εξωτερικών Αμπάς Αραγτσί να είναι το πρόσωπο των διαπραγματεύσεων, ωστόσο, ο Λαριτζανί, είναι αυτός που κινεί τα νήματα παρασκηνιακά.
Τις τελευταίες εβδομάδες μάλιστα ο Λαριτζανί είναι παντού. Έχει ταξιδέψει στη Μόσχα, έχει συναντήσει ηγέτες της Μέσης Ανατολής, έχει δώσει τηλεοπτικές συνεντεύξεις σε ιρανικά και ξένα μέσα ενημέρωσης και κάνει συχνά αναρτήσεις στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.
«Επίσημα διευθύνει τα πάντα εδώ και στις συνομιλίες – οι Πεζεσκιάν και Αραγτσί – είναι εκεί απλώς εκεί για να τους επιρρίψουν την ευθύνη», όπως σημειώνει πηγή της Telegraph. «Το καθήκον του αυτές τις μέρες είναι να βεβαιωθεί ότι ο Τραμπ δεν θα επιτεθεί».
Κυβερνά το Ιράν
Φέρεται έτσι να είναι ο άνθρωπος που ο Χαμενεΐ εμπιστεύεται περισσότερο από οποιονδήποτε άλλον στην Ισλαμική Δημοκρατία, σύμφωνα με Ιρανούς αξιωματούχους. Και πλέον ουσιαστικά κυβερνά το Ιράν.
Παράλληλα, ο Λαριτζανί έχει επίσης διαδραματίσει σημαντικό ρόλο στην ανάπτυξη των σχέσεων του Ιράν με τη Ρωσία, τη Λαϊκή Δημοκρατία της Κίνας και τον Άξονα της Αντίστασης.
Μάλιστα, σύμφωνα με την βρετανική εφημερίδα, έχει αναλάβει άλλο ένα ιδιαίτερης σημασίας ρόλο, ως προσωπικός απεσταλμένος του Χαμενεΐ για την Ρωσία και τον Βλαντίμιρ Πούτιν. Ο ανώτατος ηγέτης του Ιράν τον στέλνει τακτικά στη Μόσχα, με την τελευταία του επίσκεψη να πραγματοποιείται στις 30 Ιανουαρίου.
Ο Λαριτζανί φέρεται επίσης να έχει αναλάβει την ευθύνη να διασφαλίσει την επιβίωση του καθεστώτος σε περίπτωση που επιχειρηθούν απόπειρες δολοφονίας κατά της ηγεσίας του Ιράν, συμπεριλαμβανομένου του Χαμενεΐ.
«Είναι ένας από τους ελάχιστους ανθρώπους που μπορούν ακόμα να συναντήσουν τον ανώτατο ηγέτη και του έχει ανατεθεί η δουλειά της διάσωσης του συστήματος», δήλωσε ανώτερος Ιρανός αξιωματούχος στην Telegraph.
«Έχει γίνει το μόνο άτομο που μπορεί να πιέσει τον ηγέτη να μιλήσει και να του μεταφέρει ότι το σύστημα θα αντιμετωπίσει μεγάλη πρόκληση αν δεν μιλήσουμε με τον Τραμπ».
Ο απώτερος στόχος του;
Αν και δεν αμφισβητείται η αφοσίωση του Λαριτζανί στο καθεστώς, υπάρχει κατά τους αναλυτές ένα σημαντικό στοιχείο για την προσωπικότητά του που συχνά παραβλέπεται.
«Είναι απλώς ένας έξυπνος επιχειρηματίας της πολιτικής», όπως το θέτει Ιρανός αξιωματούχος, «που προσπαθεί να κρατήσει την οικογένειά του στην εξουσία ό,τι και να συμβεί στη συνέχεια».
Επί χρόνια, ο ίδιος και τα αδέρφια του κυριαρχούσαν στην πολιτική ζωή της χώρας, σε διάφορες κρατικές θέσεις. Αυτή η οικογενειακή επιρροή στην εξουσία όμως έχει αποδυναμωθεί τα τελευταία χρόνια, με εξαίρεση τον Αλί Λαριτζανί που παραμένει στα πράγματα.
Σύμφωνα μάλιστα με ανώτερο αξιωματούχο, ο τελικός του στόχος δεν είναι μόνο η επιβίωση του καθεστώτος, αλλά η τοποθέτηση του αδερφού του Σάντεγκ, έναν ανώτερο κληρικό, ως πιθανό διάδοχο του Χαμενεΐ.
Είναι «ένας μυστηριώδης άνθρωπος που προσπαθεί να κάνει τον αδελφό του ανώτατο ηγέτη», με την προσωπική φιλοδοξία να κρύβεται πάντα πίσω από τους αόρατους ελιγμούς αντί να έχει δημόσια έκθεση, σύμφωνα με τους Ιρανούς αξιωματούχους.