Profiteering Allegations in Renewable Energy License Sales to EAC

Στοιχεία αισχροκέρδειας στην πώληση αδειών ΑΠΕ (Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας) από ιδιώτες στην Αρχή Ηλεκτρισμού Κύπρου (ΑΗΚ), καταγράφεται στην έκθεση της Ελεγκτικής Υπηρεσίας αναφορικά με τον έλεγχο που διενεργήθηκε στην ΑΗΚ το 2023. Η έκθεση συζητήθηκε εκτενώς την Πέμπτη στην Επιτροπή Ελέγχου της Βουλής, παρουσία του Γενικού Ελεγκτή, Ανδρέα Παπακωνσταντίνου.
«Ο πρώτος πυλώνας είναι ότι εντοπίσαμε κάποιες αδυναμίες στα διοικητικά. Ο άλλος πυλώνας ήταν το θέμα του ηλεκτρισμού όσον αφορά τις ΑΠΕ (Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειες) και τη διείσδυση της ΑΗΚ στο φωτοβολταϊκά, το οποίο άμεσα επηρεάζει τον καταναλωτή», ανέφερε αρχικά κ. Παπακωνσταντίνου.
Ο Γενικός Ελεγκτής πρόσθεσε πως «η ΑΗΚ είναι μεγάλος παίκτης στην αγορά όσον αφορά τα συμβατικά καύσιμα. Όσον αφορά όμως ΑΠΕ, έχει μείνει πολύ πίσω. Ενδεικτικά αναφέρουμε ότι αυτή τη στιγμή έχει 20 Megawatt (MW) από τα 420 που υπάρχουν παγκύπρια».
«Βλέπουμε κάποια στοιχεία αισχροκέρδειας από ιδιώτες που προσπάθησαν να πουλήσουν άδειες στην ΑΗΚ. Ναι μεν δημιουργήθηκε η ανταγωνιστική αγορά όμως είδαμε ένα μοντέλο, το οποίο δεν ήταν προσανατολισμένο στο να επωφεληθεί ο καταναλωτής. Σε καμία περίπτωση δεν μετακινήθηκε το όφελος προς τον καταναλωτή», σημείωσε ο Γενικός Ελεγκτής.
«Αυτό μας προβλημάτισε σοβαρά, με δεδομένο ότι βλέπουμε ότι δεν ήρθε το φυσικό αέριο, δεν έχουμε αποθήκευση. Υπάρχουν κι άλλα προβλήματα, οι ευέλικτες μηχανές καθυστέρησαν. Βλέπουμε έλλειψη στρατηγικής όσο αφορά το μέλλον της ΑΗΚ. Βλέπουμε ότι δημιουργεί ένα πρόβλημα όσον αφορά το κόστος του ηλεκτρισμού στον καταναλωτή», κατέληξε ο κ. Παπακωνσταντίνου.
Ο Πρόεδρος του διοικητικού συμβουλίου της ΑΗΚ Γιώργος Πέτρου, ανέφερε ότι «η έκθεση του Γενικού Ελεγκτή δεν αφορά το υφιστάμενο συμβούλιο. Εκεί που διαπιστώνονται αδυναμίες προχωρούμε με στοχευμένες διορθωτικές ενέργειες».
«Λαμβάνουμε όσα μέτρα μπορούμε για να περιορίσουμε τις υπερωρίες. Ένα ποσοστό της τάξης του 5% από τις αγορές που κάνουμε, γίνονται σε συγκεκριμένους τροφοδότες. Η AHK βγαίνει σε προσφορές για όλες τις άλλες υποθέσεις», συμπλήρωσε.
Σχετικά με τις οφειλές των πελατών που είναι πάνω από 60 μέρες, ο κ. Πέτρου σημείωσε πως ανέρχονται γύρω στα 5 εκατομμύρια ευρώ, προσθέτοντας ότι οι εισπράξεις είναι στα 1,2 δισεκατομμύρια.
Για τους έξυπνους μετρητές ανέφερε πως «προχωρούμε με γρήγορους ρυθμούς στην εγκατάσταση των έξυπνων μετρητών. Θα εγκαταστήσουμε περίπου μισό εκατομμύριο μετρητές μέχρι το τέλος του 2027».
Όσον αφορά τις ΑΠΕ, ο κ. Πέτρου σημείωσε ότι «μετά που βγήκαμε σε προσφορές, προσπαθούμε να εξασφαλίσουμε άδειες. Αναμένουμε ότι η ΡΑΕΚ θα δώσει και σε μας. Έχουμε 20 ΑΠΕ. Αν όλα πάνε καλά, θα έχουμε άλλες 25 που θα λειτουργήσουν αρχές του 2027. Η ΑΗΚ έχει αποβληθεί από τον σύνδεσμο αγοράς ηλεκτρισμού».
Ο Πρόεδρος της Επιτροπής Ελέγχου και βουλευτής του ΔΗΚΟ, Ζαχαρίας Κουλίας, είπε πως «όλα όσα έγιναν με τα φωτοβολταϊκά πάρκα, έγιναν για να επωφεληθεί ο κυπριακός λαός. Τελικά επωφελήθηκαν οι τσέπες των επιτηδείων και η τιμή του ρεύματος αντί να μειώνεται, αυξάνεται».
Αναφερόμενος στο θέμα των αδειών για ΑΠΕ, ο κ. Κουλίας σημείωσε ότι «κάποιοι παίρνουν τις άδειες και τις μεταπωλούν εις βάρος του Κύπριου καταναλωτή».
«Ένα πάρκο που έγινε στη Λάρνακα από μια δημοτική αρχή πουλήθηκε σε ιδιώτες, με αποτέλεσμα κάποιοι να κερδοσκοπούν και το ρεύμα να μην μειώνεται. Ζήτησα να γίνει έκθεση επί τούτου εάν ήταν νόμιμο και σωστό», πρόσθεσε.
Η βουλευτής του ΔΗΣΥ, Ρίτα Θεοδώρου Σούπερμαν, σημείωσε ότι «χιλιάδες νοικοκυριά επένδυσαν σε φωτοβολταϊκά, όμως σήμερα βλέπουν την παραγωγή τους να περικόπτεται επειδή το δίκτυο δεν μπορεί να απορροφήσει την ενέργεια. Την ίδια στιγμή, οι λογαριασμοί ρεύματος παραμένουν από τους πιο ακριβούς στην Ευρώπη».
«Χρειάζονται άμεσες επενδύσεις στην αποθήκευση της πράσινης ενέργειας, στις υποδομές, διαφάνεια στη λειτουργία της αγοράς και μέτρα που θα διασφαλίζουν ότι η πράσινη ενέργεια θα μεταφράζεται σε χαμηλότερο κόστος για τους πολίτες», συμπλήρωσε.
Ο βουλευτής του ΑΚΕΛ, Κώστας Κώστα, είπε από πλευράς του ότι «για να έχει φθηνό ρεύμα αυτός ο τόπος έπρεπε να γίνουν κάποια πράγματα. Δεν φταίει η ΑΗΚ που μπαίνουν στον λογαριασμό 300 εκατομμύρια ευρώ τον χρόνο για ρύπους. Τα λεφτά πρέπει να επιστρέφονται στους πολίτες. Δεν φταίει η ΑΗΚ που δεν προχωρήσαμε σε αναβάθμιση και επέκταση του δικτύου. Φταίει η ΑΗΚ γιατί δεν αναβαθμίσαμε τη Δεκέλεια;
Όσο αφορά την αποθήκευση της ενέργειας, ο κ. Κώστα σημείωσε ότι «είμαστε η μοναδική χώρα στον κόσμο που τον χειμώνα πετάμε εκατοντάδες χιλιάδες μεγαβατώρες που δεν ξέρουμε τι να τις κάνουμε»
«Όλοι ξέρουμε τι συμβαίνει με τις πωλήσεις των αδειών πάρκων ΑΠΕ. Την ΑΗΚ κάποιοι ήθελαν να τη στραγγαλίσουν», κατέληξε ο κ. Κώστα.
«Το μεγάλο σκάνδαλο στον τομέα της ενέργειας απεικονίζεται δυστυχώς και στην έκθεση της Ελεγκτικής Υπηρεσίας. Θα πω μόνο ένα παράδειγμα. Έχουν δοθεί άδειες για ΑΠΕ εκ των οποίων οι ανενεργές είναι για διπλάσια δυναμικότητα από ό,τι είναι σε ενέργεια. Κάποιοι έπαιρναν χώρους ακόμα και προληπτικά για να μην πάρουν τη γη ανταγωνιστές και κυρίως η ΑΗΚ», ανέφερε ο βουλευτής του ΑΚΕΛ Χρίστος Χριστοφίδης.
«Καταθέσαμε πριν από 3 χρόνια πρώταση νόμου για να μην μπορεί να ξεπουλιέται για εμπορικούς σκοπούς η κρατική γη. Ήρθαν όλοι οι αρμόδιοι και είπαν ότι συμφωνούν απόλυτα και μας παρακάλεσαν να μην προχωρήσουμε με την πρόταση νόμου διότι θα έφερναν κανονισμούς. Ακόμα περιμένουμε τους κανονισμούς», συμπλήρωσε.
«Έχουμε και δεύτερη πρόταση νόμου για τη φορολόγηση των υπερκερδών των ΑΠΕ. Ακούσαμε ό,τι αφορμή και δικαιολογία, για να μην την στηρίξει συγκεκριμένα κόμματα. Σήμερα ακούσαμε από τους αρμόδιους ότι υπάρχουν υπερκέρδη εις βάρος του κυπριακού λαού», σημείωσε ο κ. Χριστοφίδης.
Ο βουλευτής της ΔΗΠΑ, Αλέκος Τρυφωνίδης δήλωσε ότι «διαπιστώνεται ότι έχουν γίνει διαχρονικά εγκλήματα εις βάρος της ΑΗΚ και του κυπριακού λαού. Από τα 160 και πλέον MW που έχει άδεια κατασκευής η ΑΗΚ, μόνο τα 23 είναι σε λειτουργία και παραγωγή από ΑΠΕ».
«Τα εγκλήματα τα έχουν διαπράξει προηγούμενοι, υπουργοί, στελέχη υπουργείων, μέλη διοικητικών συμβουλίων της ΑΗΚ αλλά και άλλων ανεξάρτητων θεσμών, όπως η ΡΑΕΚ και άλλοι. Πληρώνουμε εκατομμύρια ρύπους τα οποία δεν πηγαίνουν πίσω στον καταναλωτή και ο καταναλωτής πληρώνει ακριβή ενέργεια», πρόσθεσε.
«Ζητήσαμε από τον Γενικό Ελεγκτή ονόματα και διευθύνσεις των ατόμων που πήραν αυτές τις αποφάσεις», κατέληξε.
Η ανεξάρτητη βουλευτής Αλεξάνδρα Ατταλίδου, δήλωσε ότι «οι πολίτες πληρώνουν εκατοντάδες εκατομμύρια για ρύπους επειδή καθυστερήσαμε να επενδύσουμε στην καθαρή ενέργεια».
«Δυστυχώς εκείνο που βλέπουμε είναι ότι κάποιοι πλουτίζουν, ενώ ότι κυπριακός λαός ενεργειακά να φτωχαίνει. Χωρίς αποθήκευση ενέργειας και χωρίς στρατηγικό σχεδιασμό η ανάπτυξη των ΑΠΕ δεν αρκεί», πρόσθεσε.
«Ευθύνη έχει και η Βουλή που ψήφισε νόμους όπου ο κάθε ένας, λόγω των σχέσεων που έχει, μπορεί να πάρει και χαλίτικη γη και άδεια και μετά να τα μοσχοπουλήσει στην αγορά. Αυτό το πράγμα είναι απαράδεκτο», κατέληξε η κ. Ατταλίδου.
Ο διευθυντής κλάδου υγείας της Ελεγκτικής Υπηρεσίας, Μιχάλης Βασιλείου, ανέφερε ότι «εντοπίσουμε κάποιες ευθύνες στα προηγούμενα διοικητικά της AHK. Σημειώνουμε την πολύ ψηλή επιβάρυνση λόγω της αγοράς δικαιωμάτων ρύπων που προκύπτει από την καθυστέρηση του φυσικού αερίου. Όσον αφορά άλλα λειτουργικά και διοικητικά θέματα που προέκυψαν από τον έλεγχο μας, βλέπουμε καθυστερήσεις στη λήψη μέτρων είσπραξης οφειλόμενων και διακανονισμού».
Ο κ. Βασιλείου αναφέρθηκε σε μια περίπτωση υπεξαίρεσης πρώην υπαλλήλου της ΑΗΚ, που εντοπίστηκε μετά από εσωτερικό έλεγχο του οργανισμού. «Υπάλληλος της ΑΗΚ υπεξαίρεσε 30 χιλιάδες ευρώ από εισπράξεις αιτήσεων καταναλωτών για συνδέσεις φωτοβολταϊκων. Μετά που εντοπίστηκε επιστράφηκε το ποσό. Το ποινικό θέμα εκκρεμεί. Ο άνθρωπος παραιτήθηκε γιατί διορίστηκε στη μέση εκπαίδευση», είπε.
«Κρίθηκε σκόπιμο να προβούμε σε ενέργειες ώστε να διασφαλίσουμε ότι η ΑΗΚ δεν μπορεί να αποκλείεται εκ προοιμίου για τη δραστηριοποίηση στις ΑΠΕ. Οι άδειες των φωτοβολταϊκων λαμβάνουν άδεια από τη Ρυθμιστική Αρχή Ενέργειας Κύπρου. Δεν γνωρίζω εάν πωλούνται οι άδειες», ανέφερε εκπρόσωπος του Υπουργείου Ενέργειας.
«Οι τρεις μονάδες Βασιλικού, Μονής και Δεκέλειας πρέπει να έχουν άδεια ΑΠΕ. Έχουμε μέχρι το τέλος του 2029 για να καταστεί δυνατή η απόσυρση των έξι μονάδων της Δεκέλειας και των τριών μονάδων του Βασιλικού. Για το συγκεκριμένο θέμα έγινε σχέδιο συμμόρφωσης», ανέφερε η αναπληρώτρια διευθύντρια του Τμήματος Περιβάλλοντος του Υπουργείου Γεωργίας, Έλενα Στυλιανοπούλου.
«Όσο αφορά το σύστημα εμπορίας δικαιωμάτων εκπομπής για το διοξείδιο του άνθρακα, το Τμήμα Περιβάλλοντος είναι η αρμόδια αρχή για την εφαρμογή του συστήματος εμπορίας δικαιωμάτων. Ο λόγος που υπάρχουν αυξημένες εκπομπές είναι πρώτο γιατί έχουμε άνοδο της τιμής των δικαιωμάτων αλλά και το ότι χρησιμοποιούμε ενέργεια από μαζούτ, πρόσθεσε.
Σε νέα τοποθέτηση, ο πρόεδρος της ΑΗΚ σημείωσε ότι σε μια μεταβίβαση άδειας, το κάθε MW στοιχίζει περίπου 250 με 300 χιλιάδες ευρώ. «Μια άδεια για να εκδοθεί στοιχίζει γύρω στις 4 χιλιάδες το Megawatt και πουλιέται για 250 χιλιάδες. Έχουμε προσφορές για 65 Megawatt», ανέφερε.
«Οι άδειες οι ανεκμετάλλευτες είναι για πέραν των 1000 ΜW», σημείωσε ο Μιχάλης Βασιλείου από την Ελεγκτική Υπηρεσία.
Ο Πρόεδρος της Ρυθμιστικής Αρχής Ενέργειας Κύπρου (ΡΑΕΚ), Πολύβιος Λεμονάρης, ανέφερε ότι η «ΡΑΕΚ ουδέποτε αρνήθηκε να παραλάβει και να αξιολογήσει οποιαδήποτε αίτηση από την ΑΗΚ. Δεν εμπλεκόμαστε καθόλου στα θέματα μεταβιβάσεων φωτοβολταϊκών πάρκων».
Σημείωσε πως οι άδειες κατασκευής εκδίδονται ανάλογα με τον τύπο της άδειας. Όταν γίνει η σύνδεση του πάρκου, τότε δίνεται η άδεια λειτουργίας. «Δικαιούται σε οποιοδήποτε στάδιο αφού πάρει την άδεια κατασκευής, δικαιούται να κάνει μεταβίβαση», ανέφερε ο κ. Λεμονάρης.
Συμπλήρωσε πως η ΑΗΚ διαθέτει συνολικά άδειες κατασκευής πάρκων 167 Megawatt. Από τα 167, εκδόθηκε άδεια για λειτουργία για 23 Megawatt. Είπε επίσης πως το ποσοστό της ΑΗΚ σε ΑΠΕ είναι στο 5,5%. Το 94,5% είναι το ποσοστό που κατανέμεται σε νομικά και φυσικά πρόσωπα. «Θεωρούμε ότι δεν είναι σωστό να συγκρίνουμε το ποσοστό της ΑΗΚ έναντι όλων των υπολοίπων», κατέληξε ο κ. Λεμονάρης.
Ο εκπρόσωπος του διαχειριστή συστήματος διανομής είπε πως «δεχόμαστε αιτήσεις από αιτητές για ΑΠΕ και η κάθε περίπτωση εξετάζεται ανάλογα με τη διαθεσιμότητα στο δίκτυο να δεχτεί αυτή τη σύνδεση».
Ο πρόεδρος της ελεύθερης παγκύπριας οργάνωσης προσωπικού Αρχής Ηλεκτρισμού (ΕΠΟΠΑΗ) Κυριάκος Ταφούνας, είπε από πλευράς του ότι «θα έπρεπε οι ΑΠΕ να είναι πρώτα σε όλες τις στέγες και μετά στην εμπορευματοποίηση. Δεν υπάρχει ολοκληρωμένος ενεργειακός σχεδιασμός σε αυτόν τον τόπο. Τα μεγάλα εμπορικά ΑΠΕ τι συνείσφεραν στο κόστος του ηλεκτρισμού;».
«Το Υπουργείο Γεωργίας δεσμεύεται στην Ευρώπη για να αποσυνδεθούν μονάδες και να μειωθούν οι ρύποι. Εάν αντικαταστήσει παλιές μονάδες η ΑΗΚ, εξοικονομεί 300000 τόνους ρύπους, που πιθανό να μειώνει το κόστος των ρύπων κατά 25 εκατομμύρια. Δεν μας αφήνουν να κάνουμε μια κίνηση ματ για να αντικαταστήσουμε τις μονάδες», σημείωσε το μέλος του ΔΣ της ΕΠΟΠΑΗ, Ερωτόκριτος Κατελάρης.