Του Χρίστου Νικολάου*
Η μεταρρύθμιση της Τοπικής Αυτοδιοίκησης αποτέλεσε για χρόνια ένα από τα πιο σημαντικά θεσμικά εγχειρήματα για τον εκσυγχρονισμό της λειτουργίας του κράτους. Για δεκαετίες λειτουργούσε ένα σύστημα κατακερματισμένο, με μικρές τοπικές Αρχές, περιορισμένες αρμοδιότητες και σημαντικές εξαρτήσεις από το κεντρικό κράτος.
Η ανάγκη για αλλαγή ήταν κοινή διαπίστωση. Γι’ αυτό τέθηκε ως σαφής στόχος η δημιουργία ισχυρότερων τοπικών Αρχών, καλύτερης εξυπηρέτησης του πολίτη και περισσότερων αρμοδιοτήτων στις τοπικές κοινωνίες. Δήμοι με πραγματικές δυνατότητες για να υλοποιούν έργα και να παρέχουν ποιοτικότερες υπηρεσίες στους δημότες.
Με αυτό το σκεπτικό, το ΑΚΕΛ στήριξε τη μεταρρύθμιση. Όχι γιατί θεώρησε το τελικό αποτέλεσμα τέλειο, αλλά γιατί πίστεψε πως αποτελούσε ένα αναγκαίο βήμα για να ξεπεραστεί ένα παρωχημένο μοντέλο αυτοδιοίκησης. Με φιλοσοφία για περισσότερη αποκέντρωση εξουσιών, ενίσχυση της τοπικής αυτοδιοίκησης μέσω της διοικητικής και οικονομικής αυτοτέλειας των δήμων και με εργαλεία για καλύτερη αξιοποίηση των δυνατοτήτων που υπάρχουν σε κάθε περιοχή.
Σήμερα, ωστόσο, καθώς η μεταρρύθμιση περνά από τη θεωρία στην πράξη, είναι φυσιολογικό να διαπιστώνονται σοβαρές αδυναμίες, στρεβλώσεις και δυσλειτουργίες.
Στην ελεύθερη επαρχία Αμμοχώστου, για παράδειγμα, η λειτουργία του Επαρχιακού Οργανισμού Αυτοδιοίκησης δεν έχει ακόμη ανταποκριθεί στις προσδοκίες που είχαν δημιουργηθεί. Ο Οργανισμός εξακολουθεί να παρουσιάζει σημαντικές ελλείψεις σε επίπεδο στελέχωσης, διαδικασιών και αποτελεσματικότητας. Για τον απλό πολίτη, το αποτέλεσμα μέχρι στιγμής δεν είναι αυτό που αναμενόταν. Αντί ο πολίτης να βλέπει βελτιωμένες υπηρεσίες, διαπιστώνει κυρίως ότι αυξάνονται οι φορολογικές επιβαρύνσεις, χωρίς να γίνεται ακόμη αισθητό το όφελος της μεταρρύθμισης στην ποιότητα της ζωής του.
Αντίστοιχα ζητήματα, παρά το γεγονός ότι έγιναν σημαντικά βήματα βελτίωσης αυτά τα πρώτα σχεδόν δύο χρόνια, παρατηρούνται και στον Δήμο Παραλιμνίου – Δερύνειας. Ένα από τα χαρακτηριστικά παραδείγματα είναι ο τρόπος λειτουργίας του Δημοτικού Συμβουλίου. Σε αρκετές συνεδρίες, η ημερήσια διάταξη περιλαμβάνει 60 ή και 70 θέματα. Από μόνο του αυτό δείχνει μια σαφή δυσλειτουργία στον τρόπο οργάνωσης της λειτουργίας του Δημοτικού Συμβουλίου. Συνεδρίες που διαρκούν πολλές ώρες καθιστούν πρακτικά αδύνατη την ουσιαστική συζήτηση όλων των ζητημάτων, με αποτέλεσμα ορισμένα θέματα να μην τυγχάνουν της προσοχής που απαιτείται.
Ένα δεύτερο ζήτημα αφορά τη λειτουργία των δημοτικών διαμερισμάτων και το ρόλο των αντιδημάρχων. Στην πράξη, η μη παραχώρηση ουσιαστικών αρμοδιοτήτων από τον δήμαρχο προς τους αντιδημάρχους δυσκολεύει σημαντικά τη λειτουργία των δημοτικών διαμερισμάτων και περιορίζει τη δυνατότητά τους να αντιμετωπίζουν άμεσα ζητήματα της καθημερινότητας.
Χαρακτηριστική περίπτωση αποτελεί η Δερύνεια. Ένας πρώην δήμος που για χρόνια αποτελούσε παγκύπρια παράδειγμα αποτελεσματικής λειτουργίας, με οργανωμένες υπηρεσίες και στενή επαφή με τους δημότες του. Σήμερα, ως δημοτικό διαμέρισμα, βρίσκεται με περιορισμένο προσωπικό και χωρίς τις αναγκαίες αρμοδιότητες σε τοπικό επίπεδο, γεγονός που δυσκολεύει ακόμη και τη διαχείριση απλών καθημερινών ζητημάτων.
Η μεταρρύθμιση της Τοπικής Αυτοδιοίκησης παραμένει μια σημαντική τομή. Για να πετύχει όμως, χρειάζεται συνεχής αξιολόγηση, διορθωτικές κινήσεις και κυρίως πολιτική βούληση για να αντιμετωπιστούν τα προβλήματα που προκύπτουν.
Ως ΑΚΕΛ, στηρίξαμε τη μεταρρύθμιση γιατί πιστεύουμε σε μια σύγχρονη, ισχυρή και πραγματικά αποκεντρωμένη Τοπική Αυτοδιοίκηση. Με δήμους οικονομικά και διοικητικά αυτόνομους που θα λειτουργούν προς όφελος των πολιτών και των τοπικών κοινωνιών. Με την ίδια υπευθυνότητα με την οποία τη στηρίξαμε, θα συνεχίσουμε να παρακολουθούμε την εφαρμογή της, να αναδεικνύουμε προβλήματα και να καταθέτουμε προτάσεις βελτίωσης, ώστε η μεταρρύθμιση να πετύχει στην πράξη και να ανταποκριθεί επιτέλους στις προσδοκίες που δημιούργησε στους πολίτες.
Μέλος Πολιτικού Γραφείου ΑΚΕΛ, Επαρχιακός Γραμματέας ΑΚΕΛ Αμμοχώστου
Local Government Reform in Cyprus: From Vision to Practical Challenges
The reform of Local Government in Cyprus, a long-standing modernization effort, is now facing challenges in its implementation. The initial goal was to create stronger local authorities with increased responsibilities and better citizen service. AKEL supported the reform, considering it a necessary step to address an outdated model, with an emphasis on decentralization and the financial autonomy of municipalities. However, in practice, the reform presents weaknesses and dysfunctions. In the Free Province of Famagusta, the Provincial Self-Government Organization has not met expectations, showing deficiencies in staffing, procedures, and effectiveness. Citizens are experiencing increased tax burdens without a corresponding improvement in quality of life. Similar problems are identified in the Municipality of Paralimni – Deryneia. The excessive agenda of municipal meetings (60-70 items) makes it impossible to have a substantial discussion of all issues. In addition, the failure to delegate substantial powers from the mayor to the deputy mayors limits the operation of the municipal districts. Deryneia, which in the past was an example of effective local government, is now facing difficulties. Criticism focuses on the lack of organization and the distance from direct contact with citizens. The discussion about the reform continues, with an emphasis on the need for improvements and corrections to achieve the initial goals.
