H κρίση στην κτηνοτροφία και τι πρέπει να γίνει

Του Μάριου Ηλία *
Η εμφάνιση πυρετού στα παραγωγικά ζώα στην Κύπρο δεν αποτελεί απλώς ένα κτηνιατρικό ζήτημα. Είναι κρίση δημόσιας υγείας, οικονομίας και πολιτικής αξιοπιστίας. Σε μια χώρα όπου ο πρωτογενής τομέας,έστω και περιορισμένος, διαδραματίζει κομβικό ρόλο στην τοπική οικονομία και στην επισιτιστική ασφάλεια, κάθε επιδημία σε ζώα κρούει τον κώδωνα του κινδύνου.
Το ερώτημα δεν είναι μόνο πώς αντιμετωπίζεται ο πυρετός, αλλά πόσο έτοιμο είναι το κράτος να διαχειριστεί μια τέτοια κρίση με σχέδιο, διαφάνεια και αποτελεσματικότητα.
Το οικονομικό κόστος: Πέρα από τις απώλειες ζώων
Η εμπειρία δείχνει ότι οι ζωονόσοι και οι επιδημίες πυρετού στα κοπάδια επιφέρουν πολλαπλά κόστη:
- Απώλεια ζωικού κεφαλαίου – Θανάτωση ή απώλεια παραγωγικότητας.
- Μείωση παραγωγής – Γάλα, κρέας και παράγωγα επηρεάζονται άμεσα.
- Περιορισμοί στις εξαγωγές – Πιθανές απαγορεύσεις ή έλεγχοι από εμπορικούς εταίρους.
- Αποζημιώσεις κτηνοτρόφων – Επιβάρυνση κρατικού προϋπολογισμού.
- Αύξηση τιμών – Μετακύλιση κόστους στον καταναλωτή.
Σε ένα σενάριο εκτεταμένης διασποράς, το συνολικό κόστος μπορεί να ανέλθει σε εκατομμύρια ευρώ, λαμβάνοντας υπόψη την παραγωγική ζημιά, τις κρατικές αποζημιώσεις και τις δευτερογενείς επιπτώσεις στην αγορά. Για μια μικρή οικονομία όπως της Κύπρος, ακόμη και ένα περιορισμένο ξέσπασμα μπορεί να έχει δυσανάλογο οικονομικό αντίκτυπο.
Η πολιτική διάσταση: Ευθύνη και διαχείριση
Η διαχείριση τέτοιων κρίσεων δεν κρίνεται μόνο στο πεδίο, αλλά και στα αντανακλαστικά της κυβέρνησης.
Ο ρόλος του Υπουργείο Γεωργίας, Αγροτικής Ανάπτυξης και Περιβάλλοντος είναι καθοριστικός. Απαιτείται:
- Άμεση επιδημιολογική διερεύνηση
- Διαφάνεια στην ενημέρωση
- Ενεργοποίηση πρωτοκόλλων καραντίνας
- Ταχεία αποζημίωση πληγέντων
- Συνεργασία με ευρωπαϊκούς θεσμούς
Η πολιτική ευθύνη προκύπτει όταν:
- Υπάρχει καθυστέρηση στη λήψη μέτρων
- Δεν υπάρχει επαρκής πρόληψη (εμβολιασμοί, έλεγχοι εισαγωγών)
- Οι κτηνοτρόφοι αφήνονται χωρίς στήριξη
Σε περιόδους κρίσης, η εμπιστοσύνη είναι κεφάλαιο. Και η εμπιστοσύνη χτίζεται με σχέδιο, όχι με διαβεβαιώσεις.
Σχέδιο διαχείρισης κρίσης: Τι πρέπει να γίνει
Ένα ολοκληρωμένο πολιτικό και διοικητικό σχέδιο πρέπει να στηρίζεται σε πέντε άξονες:
1. Πρόληψη
- Συστηματικοί έλεγχοι σε μονάδες
- Αυστηρός έλεγχος εισαγωγών ζώων
- Δημιουργία ψηφιακής βάσης ιχνηλασιμότητας
2. Άμεση Αντίδραση
- Καραντίνα προσβεβλημένων μονάδων
- Μαζικοί έλεγχοι σε γειτονικές περιοχές
- Δημόσια ενημέρωση χωρίς ωραιοποιήσεις
3. Οικονομική Στήριξη
- Άμεσες προκαταβολές αποζημιώσεων
- Φορολογικές ελαφρύνσεις
- Ειδικά σχέδια στήριξης μικρών κτηνοτρόφων
4. Διαφάνεια
- Καθημερινή ενημέρωση στοιχείων
- Δημοσιοποίηση κόστους και μέτρων
5. Μακροπρόθεσμη Θωράκιση
- Ενίσχυση κτηνιατρικών υπηρεσιών
- Επένδυση σε ερευνητικά προγράμματα
- Σχέδιο εθνικής βιοασφάλειας
Η κρίση πυρετού στα ζώα δεν είναι απλώς «ένα αγροτικό πρόβλημα». Είναι δοκιμασία κρατικής επάρκειας. Αν η διαχείριση είναι πρόχειρη, το κόστος θα είναι πολλαπλό, οικονομικό, κοινωνικό και πολιτικό.
Η κυβέρνηση οφείλει να αποδείξει ότι διαθέτει σχέδιο και όχι μόνο μηχανισμό πυρόσβεσης. Διότι σε μια εποχή αλληλένδετων κρίσεων, υγειονομικών, κλιματικών και οικονομικών, η πρόληψη και η διαφάνεια αποτελούν τη μόνη βιώσιμη πολιτική στρατηγική.
Το ερώτημα πλέον δεν είναι αν θα υπάρξουν κρίσεις. Το ερώτημα είναι αν το κράτος έχει μάθει να τις διαχειρίζεται πριν μετατραπούν σε εθνικό κόστος.
* Οικονομολόγος, μέλος του Π.Γ. του ΔΗΣΥ & Υποψήφιος Βουλευτής Λευκωσίας