FT: Μυστική συμφωνία 500 εκατ. Ιράν-Ρωσίας για αντιαεροπορικούς πυραύλους

Το Ιράν προχώρησε σε μυστική εξοπλιστική συμφωνία ύψους 500 εκατ. ευρώ (589 εκατ. δολαρίων) με τη Ρωσία για την απόκτηση χιλιάδων προηγμένων φορητών αντιαεροπορικών πυραύλων, μετέδωσαν οι Financial Times την Κυριακή.
Η συμφωνία, που υπογράφηκε στη Μόσχα τον Δεκέμβριο, προβλέπει ότι η Ρωσία θα παραδώσει στο Ιράν 500 φορητές μονάδες εκτόξευσης τύπου «Verba» και 2.500 πυραύλους «9M336» μέσα σε διάστημα τριών ετών, σύμφωνα με το δημοσίευμα, το οποίο επικαλείται ρωσικά έγγραφα που διέρρευσαν και περιήλθαν σε γνώση της εφημερίδας, καθώς και πηγές με γνώση της συμφωνίας.
Η κίνηση έρχεται στο πλαίσιο της προσπάθειάς της Τεχεράνης να ανασυγκροτήσει την αντιαεροπορική της άμυνα, η οποία υπέστη σοβαρά πλήγματα στον περσινό πόλεμο με το Ισραήλ.
Το σύστημα Verba συγκαταλέγεται στα πλέον σύγχρονα ρωσικά αντιαεροπορικά συστήματα: πρόκειται για φορητό πύραυλο ώμου με υπέρυθρη καθοδήγηση, ικανό να πλήττει πυραύλους cruise, αεροσκάφη χαμηλής πτήσεις και drones. Χρησιμοποιείται από μικρές, ευέλικτες ομάδες, επιτρέποντας τη δημιουργία διάσπαρτων αντιαεροπορικών ζωνών χωρίς εξάρτηση από σταθερές εγκαταστάσεις ραντάρ, οι οποίες είναι πιο ευάλωτες σε πλήγματα.
Οι λεπτομέρειες της συμφωνίας έρχονται στο φως την ώρα που ο Ντόναλντ Τραμπ (Donald Trump) έχει ενισχύσει σημαντικά τη στρατιωτική παρουσία των ΗΠΑ στη Μέση Ανατολή, προειδοποιώντας την Τεχεράνη με πλήγματα εάν δεν αποδεχθεί περιορισμούς στο πυρηνικό της πρόγραμμα.
Βάσει της σύμβασης ύψους 495 εκατ. ευρώ για τα Verba, οι παραδόσεις προβλέπεται να γίνουν σε τρεις φάσεις από το 2027 έως το 2029. Πηγή με γνώση της συναλλαγής ανέφερε ότι ενδέχεται μικρός αριθμός συστημάτων να έχει ήδη παραδοθεί νωρίτερα.
Η Τεχεράνη υπέβαλε επίσημο αίτημα για την προμήθεια των συστημάτων τον περασμένο Ιούλιο, λίγες ημέρες μετά τη λήξη του 12ήμερου πολέμου, κατά τον οποίο οι ΗΠΑ πραγματοποίησαν επιθέσεις σε τρεις βασικές ιρανικές πυρηνικές εγκαταστάσεις.
Κατά τη διάρκεια εκείνης της εκστρατείας, το ολοκληρωμένο δίκτυο αντιαεροπορικής άμυνας του Ιράν αποδυναμώθηκε σημαντικά, επιτρέποντας στην ισραηλινή αεροπορία να εδραιώσει γρήγορα αεροπορική υπεροχή σε μεγάλο μέρος της χώρας.
Σύμφωνα με πρώην ανώτερο Αμερικανό αξιωματούχο, η Ρωσία πιθανότατα είδε τη συμφωνία ως τρόπο αποκατάστασης των σχέσεών της με το Ιράν, μετά την εμφανή αδυναμία της να στηρίξει τον σύμμαχό της κατά τη διάρκεια της 12ήμερης σύγκρουσης. «Θέλουν το Ιράν να παραμείνει εταίρος τους. Ακόμη κι αν δεν μπορούν να αντιδράσουν εν μέσω κρίσης, θα επιδιώξουν να διαχειριστούν τις συνέπειες για να αποκαταστήσουν τη σχέση», ανέφερε.
Όπως αναφέρουν οι FT, η νέα συμφωνία για τα Verba διαπραγματεύτηκε μεταξύ της Rosoboronexport, κρατικής εταιρείας εξαγωγών οπλικών συστημάτων του Κρεμλίνου, και του εκπροσώπου στη Μόσχα του ιρανικού Υπουργείου Άμυνας και Επιμελητείας των Ενόπλων Δυνάμεων (MODAFL).
Η σύμβαση κανονίστηκε από τον Ρουχολάχ Κατεμπί, αξιωματούχο του MODAFL με έδρα τη Μόσχα, ο οποίος στο παρελθόν φέρεται να διαδραμάτισε ρόλο στη συμφωνία πώλησης εκατοντάδων βαλλιστικών πυραύλων μικρού βεληνεκούς Fath-360 από το Ιράν, για χρήση στη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία. Οι ΗΠΑ επέβαλαν κυρώσεις στον Κατεμπί το 2024 επειδή ενεργούσε για λογαριασμό του MODAFL και έχει χαρακτηριστεί από το αμερικανικό υπουργείο Οικονομικών ως «η επαφή της ρωσικής κυβέρνησης» με το υπουργείο Άμυνας της Τεχεράνης.
Ο πρέσβης του Ιράν στη Μόσχα, φάνηκε αυτή την εβδομάδα να επιβεβαιώνει ότι πρόσφατες πτήσεις από τη Ρωσία μετέφεραν στρατιωτικό υλικό. «Εδώ και χρόνια έχουμε υπογράψει ισχυρές στρατιωτικές και αμυντικές συμφωνίες με τη Ρωσία. Το μόνο που μπορώ να πω είναι ότι αυτά τα αεροσκάφη αποδεικνύουν πως οι συμφωνίες αυτές υλοποιούνται», δήλωσε ο Καζέμ Τζαλαλί στην κρατική τηλεόραση, χωρίς να δώσει περαιτέρω λεπτομέρειες.
Ένα ρωσικό μεταγωγικό αεροσκάφος τύπου Ilyushin Il-76TD πραγματοποίησε τουλάχιστον τρεις πτήσεις μέσα σε οκτώ ημέρες από το Μινεράλνιε Βόντι στον βόρειο Καύκασο προς την ιρανική πόλη Καράτζ, ενώ τουλάχιστον ένα ακόμη Il-76 φέρεται να πέταξε από την ίδια ρωσική πόλη προς το Ιράν στα τέλη Δεκεμβρίου, αναφέρουν οι FT.
Παράλληλα, σύμφωνα με πληροφορίες, το Ιράν παρέλαβε έως και έξι ρωσικά επιθετικά ελικόπτερα Mi-28 τον Ιανουάριο και φέρεται να χρησιμοποίησε ένα από αυτά στην Τεχεράνη νωρίτερα αυτόν τον μήνα.
Το περιεχόμενο της συμφωνίας
Σύμφωνα με έγγραφα που είδαν οι Financial Times, η Rosoboronexport πουλά στο Ιράν τους πυραύλους 9M336 προς 170.000 ευρώ ανά μονάδα και τους μηχανισμούς εκτόξευσης προς 40.000 ευρώ ο καθένας. Η Ρωσία τιμολογεί συστηματικά τις διεθνείς πωλήσεις όπλων σε ευρώ και δολάρια, παρά τις δυτικές οικονομικές κυρώσεις.
Η συμφωνία περιλαμβάνει επίσης 500 σκοπευτικά νυχτερινής όρασης «Mowgli-2» για τον εντοπισμό αεροσκαφών και άλλων στόχων στο σκοτάδι.
Οι μονάδες Verba αποτελούν έναν οικονομικά αποδοτικό τρόπο για τη Ρωσία να ενισχύσει την αντιαεροπορική άμυνα του Ιράν χωρίς να αποδυναμώσει τη δική της, δήλωσε ο Ρουσλάν Πούχοφ, διευθυντής του Κέντρου Ανάλυσης Στρατηγικών και Τεχνολογιών.
Ακόμη και αν ορισμένες μονάδες έχουν ήδη παραδοθεί και αναπτυχθεί στο Ιράν, είναι απίθανο να ενισχύσουν σημαντικά τη συνολική άμυνα της Τεχεράνης σε έναν νέο πόλεμο με το Ισραήλ ή τις ΗΠΑ.
Ωστόσο, ο Πούχοφ υποστήριξε ότι τα συστήματα αυτά θα μπορούσαν να καταστήσουν πιο επικίνδυνες για τις ΗΠΑ επιχειρήσεις που περιλαμβάνουν ελικόπτερα και αεροσκάφη χαμηλής πτήσης, τακτικές που χρησιμοποιήθηκαν στην πρόσφατη σύλληψη του προέδρου της Βενεζουέλας, Νικολάς Μαδούρο.
«Αν υπάρξει κάποια επιχείρηση με ελικόπτερα, όπως με τον Μαδούρο, αυτά τα συστήματα θα μπορούσαν να αποδειχθούν ιδιαίτερα χρήσιμα για τους Ιρανούς», ανέφερε. «Οι αμερικανικοί Stinger και τα δικά μας είναι οι μόνες πραγματικά κινητές μονάδες εκτόξευσης. Αν δοθούν στους κατάλληλους ανθρώπους τη σωστή στιγμή, μπορούν να προκαλέσουν σημαντικές ζημιές».
Η συμφωνία υποδηλώνει συνεχιζόμενη στρατιωτική συνεργασία μεταξύ των δύο χωρών, σε μια περίοδο αυξημένης δυτικής επιτήρησης.
Η Τεχεράνη έχει προμηθεύσει τη Μόσχα με drones και πυραύλους τα τελευταία δύο χρόνια, κατά τη διάρκεια της εισβολής του Βλαντίμιρ Πούτιν στην Ουκρανία, ενώ οι δύο χώρες υπέγραψαν συνθήκη ενίσχυσης των διμερών σχέσεων τον Ιανουάριο του 2025.
Το Ιράν επιδιώκει επίσης την απόκτηση δύο μοιρών προηγμένων μαχητικών Sukhoi Su-35 από τη Ρωσία, αν και αξιωματούχοι στην Τεχεράνη έχουν εκφράσει παράπονα για καθυστερήσεις στην υλοποίηση της παραγγελίας.
Η προθυμία της Μόσχας να προμηθεύσει την Τεχεράνη με όπλα δείχνει επίσης ότι η Ρωσία δεν ενδιαφέρεται να τηρήσει τις κυρώσεις «snapback» του ΟΗΕ κατά του Ιράν, σύμφωνα με τον Πάβελ Λούζιν, ανώτερο συνεργάτη στο Center for European Policy Analysis.
Το Ηνωμένο Βασίλειο, η Γαλλία και η Γερμανία ενεργοποίησαν πέρυσι τις κυρώσεις, οι οποίες περιλαμβάνουν απαγόρευση εξαγωγών όπλων προς το Ιράν, εν μέσω αυξανόμενων εντάσεων για το πυρηνικό πρόγραμμα της Τεχεράνης.
Η Νικόλ Γκραγιέφσκι, επίκουρη καθηγήτρια στο Sciences Po και ειδική στις στρατηγικές σχέσεις Ιράν-Ρωσίας, δήλωσε ότι η συμφωνία υποδηλώνει αλλαγή στρατηγικής από την Τεχεράνη, μετά την καταστροφή σημαντικού μέρους της αντιαεροπορικής της άμυνας από το Ισραήλ πέρυσι.
Σε αντίθεση με τα μεγαλύτερα ρωσικά στρατηγικά αντιαεροπορικά συστήματα, όπως τα S-300 και S-400, τα Verba δεν απαιτούν εκτεταμένη εκπαίδευση και σύνθετη ενσωμάτωση στο υφιστάμενο δίκτυο άμυνας και μπορούν να υιοθετηθούν πολύ ταχύτερα.
Τα Verba δεν έχουν διαδραματίσει σημαντικό ρόλο στη ρωσική άμυνα έναντι των ουκρανικών επιθέσεων με drones, γεγονός που ενδέχεται να καθιστά τη Μόσχα πιο πρόθυμη να τα παραχωρήσει σε σχέση με άλλα συστήματα.
Πηγή: skai.gr