Foot-and-Mouth Disease Crisis in Cyprus: A Ministry Under Fire

Η χώρα βρίσκεται για άλλη μια φορά αντιμέτωπη με μια σοβαρότατη κρίση. Ο αφθώδης πυρετός απειλεί την κυπριακή κτηνοτροφία και η καταστροφή που προκύπτει από αυτήν τη διάσταση του προβλήματος απλώνεται σε ολόκληρη την κυπριακή οικονομία. Άνθρωποι βλέπουν το βιός τους να ξεκληρίζεται, ζώα θανατώνονται μαζικά, και η οργή πλέον ξεχειλίζει. Η κατάσταση δείχνει να έχει ξεφύγει εντελώς από τον έλεγχο, και ενώ οι προσπάθειες για άμεση διαχείριση της κρίσης είναι επιτακτικές, η αναζήτηση πειστικών απαντήσεων για τα ερωτήματα που προκύπτουν δεν μπορεί να παραβλεφθεί.
Η ευθύνη για την κατάσταση που βιώνουμε είναι πολλαπλή, αλλά η πολιτική ευθύνη είναι αδιαμφισβήτητη. Κάθε μεγάλη κρίση τον τελευταίο χρόνο, έχει κοινή αφετηρία το ίδιο Υπουργείο: πυρκαγιές, υδατικό και τώρα αφθώδης πυρετός. Πόση γκαντεμιά μπορεί να βάρεσε το Υπουργείο Γεωργίας; Ή μήπως δεν είναι θέμα ατυχίας, αλλά κάτι άλλο; Ασφαλώς και εγείρεται θέμα πολιτικής ανεπάρκειας στο συγκεκριμένο Υπουργείο και δεν μπορεί ο Πρόεδρος Χριστοδουλίδης να το αγνοεί. Είναι ίσως, ο πιο αδύναμος κρίκος της διακυβέρνησης του και όσο το προσπερνά τόσο ο ίδιος προσωπικά αλλά και η γενικότερα η κυβέρνηση, θα πληρώνει κόστος.
Στο δια ταύτα της σημερινής κατάστασης, είναι εξοργιστικό το πώς οι αρμόδιοι του Υπουργείου Γεωργίας χειρίστηκαν το πρόβλημα με τον αφθώδη πυρετό. Και ακόμα πιο εξοργιστικές είναι οι δικαιολογίες που δίνονται για τα αιτήματα που θέτουν οι πολίτες και οι αρμόδιοι φορείς.
Από τον Δεκέμβριο, ο αφθώδης πυρετός είχε ήδη εντοπιστεί στην Κύπρο. Δεν έχει σημασία αν εμφανίστηκε στις κατεχόμενες περιοχές ή στις ελεύθερες περιοχές. Αντίθετα, το γεγονός ότι ο ιός εντοπίστηκε σε περιοχές που βρίσκονται εκτός του ελέγχου της Κυπριακής Δημοκρατίας θα έπρεπε να είχε κινητοποιήσει τις αρχές πολύ νωρίτερα. Οι ενέργειες του κράτους, όμως, περιορίστηκαν σε μια ανακοίνωση και σε οδηγίες προς τους κτηνοτρόφους, χωρίς κανένα απολύτως σύστημα ελέγχου για την εφαρμογή τους. Ο διευθυντής του Κτηνιατρείου, κ. Χριστόδουλος Πίπης, δήλωσε στη Βουλή ότι οι κτηνοτρόφοι είναι υπεύθυνοι για την εφαρμογή των μέτρων, εξαιρώντας το κράτος από οποιαδήποτε ευθύνη για την παρακολούθηση της υλοποίησης τους. Αν είναι ποτέ δυνατόν!
Οι πολίτες, και ειδικά οι κτηνοτρόφοι, εξαρτώνται από τις υπηρεσίες του κράτους για τη σωστή και έγκαιρη εφαρμογή των μέτρων προστασίας. Αν δεν εκτελούνται έλεγχοι από τις αρμόδιες αρχές, ποια είναι η αξία των μέτρων;
Η ανεύθυνη αυτή στάση επιδεινώνεται όταν αναλογιστεί κάποιος την ελλιπή προληπτική δράση. Ο διαχωρισμός της Κύπρου σε «ελεγχόμενη» και «μη ελεγχόμενη» περιοχή είναι τραγελαφικός και επικίνδυνος όταν πρόκειται για τέτοιους είδους ζητήματα. Ο ιός δεν αναγνωρίζει διαχωριστικές γραμμές και οι «μαύρες τρύπες» στην πράσινη γραμμή αποτελούν διαρκή απειλή για τη δημόσια υγεία και την οικονομία. Εάν οι αρμόδιες υπηρεσίες είχαν αναλάβει έγκαιρη δράση, τα σημερινά αποτελέσματα θα μπορούσαν να είχαν αποφευχθεί. Αντίθετα, το κράτος καθυστέρησε δραματικά να αντιδράσει, και το αποτέλεσμα είναι η δραματική εξάπλωση του προβλήματος.
Ο Διευθυντής του Κτηνιατρείου, στη διάρκεια της συνεδρίας της Επιτροπής Γεωργίας στη Βουλή, απάντησε με θράσος ότι η υπηρεσία έμαθε για την επιδημία από μόνο μία μονάδα στα Λιβάδια, ενώ όταν πιέστηκε για τη μη διεξαγωγή εντατικών ελέγχων στις γύρω φάρμες, έδωσε την εξωφρενική απάντηση: «Αν εν πελλός ο άλλος, τι θέλετε να κάνω εγώ, γιατί δεν ενημέρωσε;» Σαν να θεωρεί πως η ευθύνη για την προστασία της κοινωνίας ανήκει στον ίδιο τον πολίτη και όχι στο κράτος.
Αυτή η αντιμετώπιση είναι απαράδεκτη. Όταν οι αρμόδιες αρχές αδρανούν, τότε η ευθύνη βαραίνει το ίδιο το κράτος και όχι τους πολίτες που δεν είναι σε θέση να προβλέψουν τις επιπτώσεις. Το κράτος οφείλει να προστατεύσει τους πολίτες του στο σύνολο τους και εδώ είναι που αναφύεται η πολιτική ευθυνη.
Δεν υπάρχει καμία δικαιολογία για την αδράνεια και την ανικανότητα του Υπουργείου Γεωργίας και των αρμόδιων υπηρεσιών του. Η χώρα δεν μπορεί να παραμένει εγκλωβισμένη σε μια διαρκή κρίση χωρίς συνέπειες για εκείνους που πρέπει να αναλάβουν τις ευθύνες τους.