CNN: Ο Τραμπ είναι μπερδεμένος γιατί το Ιράν δεν τερματίζει τον πόλεμο που ο ίδιος ξεκίνησε

Παρά τις δηλώσεις του Ντόναλντ Τραμπ ότι το Ιράν επιθυμεί διακαώς μια συμφωνία, η Τεχεράνη εξακολουθεί να τηρεί σκληρή στάση, απορρίπτοντας τους όρους ως «μονομερείς και άδικους»
Τα αντικρουόμενα μηνύματα συνθέτουν ένα επικίνδυνο σκηνικό αβεβαιότητας για την εκτόνωση της κρίσης στη Μέση Ανατολή .
Παρά τις δηλώσεις του Ντόναλντ Τραμπ ότι το Ιράν επιθυμεί διακαώς μια συμφωνία, η Τεχεράνη εξακολουθεί να τηρεί σκληρή στάση, απορρίπτοντας ως «μονομερείς και άδικους» τους αμερικανικούς όρους, με τη διπλωματία να διαθέτει πλέον περιορισμένο χρόνο για να αποτρέψει μια ανεξέλεγκτη κλιμάκωση.
Όπως σημειώνει σε ανάλυσή του το CNN, ο Αμερικανός πρόεδρος, Ντόναλντ Τραμπ, επιδιώκει απεγνωσμένα να πείσει ότι η Τεχεράνη είναι έτοιμη να τερματίσει τον πόλεμο.
Ωστόσο, δεν υπάρχει μέχρι στιγμής καμία δημόσια ένδειξη από την Τεχεράνη ότι είναι διατεθειμένη να τον διευκολύνει να αποκλιμακώσει μια κρίση που ο ίδιος προκάλεσε, εγκαταλείποντας την προηγούμενη διπλωματική του προσπάθεια πριν από σχεδόν τέσσερις εβδομάδες.
«Θέλουν πάρα πολύ να κάνουν συμφωνία, αλλά φοβούνται να το πουν γιατί πιστεύουν ότι θα τους σκοτώσει ο ίδιος τους ο λαός», δήλωσε ο Τραμπ σε μέλη του Κογκρέσου το βράδυ της Τετάρτης. «Φοβούνται επίσης ότι θα τους σκοτώσουμε εμείς», πρόσθεσε, σε ένα ακόμη αμφιλεγόμενο σχόλιο για τη σύγκρουση.
Αυτή η απόκλιση δημιουργεί αμφιβολίες για τους ισχυρισμούς του Τραμπ ότι θα μπορούσε να επικείται σημαντική πρόοδος, την ώρα που η δυναμική φαίνεται να οδηγεί ολοένα και περισσότερο προς μια επικίνδυνη κλιμάκωση, με χιλιάδες Αμερικανούς στρατιώτες να κατευθύνονται στην περιοχή.
Οποιαδήποτε απόφαση για εμπλοκή τους σε επιχειρήσεις θα συνιστούσε μεγάλο ρίσκο για τον Τραμπ, καθώς θα μπορούσε να οδηγήσει σε σημαντικές αμερικανικές απώλειες. Θα προκαλούσε επίσης πολύ ισχυρότερες οικονομικές αναταράξεις από εκείνες που ήδη έχει επιφέρει το κλείσιμο του Στενού του Ορμούζ από το Ιράν . Και ένας παρατεταμένος πόλεμος θα μπορούσε να στιγματίσει τη δεύτερη θητεία και την υστεροφημία του, δεδομένου ότι εξελέγη υποσχόμενος να τερματίσει πολέμους και όχι να ξεκινήσει νέους.
Συνεπώς, η ανάγκη για διαπραγματεύσεις είναι πιο επιτακτική από ποτέ.
Ωστόσο, μέχρι στιγμής, η ιρανική πλευρά δεν ανταποκρίνεται στην ολοένα και πιο εμφανή επιθυμία του Τραμπ να τερματίσει τον πόλεμο που ξεκίνησε, αφήνοντας τον Αμερικανό πρόεδρο αβέβαιο για τις προθέσεις της.
«Οι Ιρανοί διαπραγματευτές είναι πολύ διαφορετικοί και “παράξενοι”. Μας “παρακαλούν” να κάνουμε συμφωνία, κάτι που θα έπρεπε να κάνουν αφού έχουν στρατιωτικά συντριβεί, χωρίς καμία πιθανότητα ανάκαμψης, και παρ’ όλα αυτά δηλώνουν δημόσια ότι απλώς “εξετάζουν την πρότασή μας”. ΛΑΘΟΣ!!!», έγραψε ο Τραμπ στην πλατφόρμα Truth Social την Πέμπτη.
Η ολοένα και πιο εμφανής προσήλωσή του σε μια διπλωματική λύση επισκιάζεται από ένα κρίσιμο ερώτημα: μετά από περισσότερες από τρεις εβδομάδες από την έναρξη της σύγκρουσης, είναι ήδη πολύ αργά για να υπάρξει μια διαπραγματευτική διέξοδος;
Ο Τραμπ έχει το ταλέντο να αναδιαμορφώνει την αντίληψη της πραγματικότητας στο δημόσιο λόγο. Ωστόσο, απαιτείται ουσιαστικό περιεχόμενο αν πρόκειται να οικοδομήσει μια έξοδο από την κρίση που θα διατηρεί την αξιοπιστία του, χωρίς να συνεπάγεται παραχωρήσεις προς το Ιράν που θα αναιρούσαν τις διακηρύξεις του περί νίκης. Η συγκυρία απαιτεί και κάτι ακόμη, ξένο προς τη φιλοσοφία του: να προσφέρει στον αντίπαλο μια διέξοδο που να του επιτρέπει να διασώσει το κύρος του, αντί να επιμένει σε πλήρη υποταγή στις απαιτήσεις του.
Οτραμπ, επίσης, δεν έχει πολύ χρόνο στη διάθεσή του. Οι πολιτικές, οικονομικές και γεωπολιτικές πιέσεις του πολέμου εντείνονται καθημερινά. Πλησιάζει η στιγμή που θα βρεθεί αντιμέτωπος με το δίλημμα που έχει οδηγήσει προκατόχους του σε αδιέξοδο, από το Βιετνάμ έως το Ιράκ: αν θα κλιμακώσει τον πόλεμο στην προσπάθεια να βρει διέξοδο.
Το Ιράν έχει χάσει σημαντικό μέρος της ηγεσίας του και των στρατιωτικο-βιομηχανικών του υποδομών. Ωστόσο, παρά την καταστροφική ισχύ του αμερικανικού στρατού, ενδέχεται να επιδιώξει να παρασύρει έναν Αμερικανό πρόεδρο σε μια πιο αιματηρή σύγκρουση.
Πώς ο πόλεμος που επέλεξε ο Τραμπ τον οδήγησε σε δύσκολες αποφάσεις
Η ασταθής προσέγγιση που ακολούθησε αυτή την εβδομάδα ο Τραμπ, ο οποίος προχώρησε σε απειλές για συντριπτικά πλήγματα σε ιρανικές ενεργειακές εγκαταστάσεις έως υπαναχωρήσεις και δηλώσεις περί επικείμενης προόδου, πρόκειται για μια πολιτική μέθοδο που κινείται στα άκρα.
Ωστόσο, το γεγονός ότι καταφεύγει στη στρατιωτική ισχύ πριν επανέλθει στη διπλωματία αντανακλά και μια σκληρή πραγματικότητα: Οι οιωνοί για μια ειρηνευτική συμφωνία είναι κακοί.
Ο Άαρον Ντέιβιντ Μίλερ, πρώην διαπραγματευτής των ΗΠΑ για τη Μέση Ανατολή, δήλωσε ότι «οι Ιρανοί θα απαιτήσουν ένα τίμημα που ο Τραμπ δεν είναι διατεθειμένος να πληρώσει, και αυτό τον φέρνει αντιμέτωπο με την πραγματικότητα ότι θα πρέπει να προχωρήσει σε μια μεγάλη επιχείρηση όχι μόνο για να ανοίξει το Στενό, αλλά και για να το διατηρήσει ανοιχτό».
Όπως δηλώνει ο Μίλερ, ο πόλεμος έχει πλέον εξελιχθεί σε διεθνή κρίση. «Αυτός ο πόλεμος επιλογής που ξεκίνησε ο Τραμπ έχει πλέον μετατραπεί σε πόλεμο αναγκαιότητας», ανέφερε.
Η προσδοκία για διαπραγματευτική ευελιξία από την αμερικανική κυβέρνηση μοιάζει υπερβολική: δεν έχει καταλήξει ποτέ σε μια σαφή αιτιολόγηση για τον πόλεμο, ενώ δεν έχει προσδιορίσει ούτε μια ξεκάθαρη στρατηγική εξόδου.
Οι προπολεμικές διαπραγματεύσεις με το Ιράν, στις οποίες συμμετείχαν ο γαμπρός του Τραμπ, Τζάρεντ Κούσνερ, και ο ειδικός απεσταλμένος Στιβ Γουίτκοφ, απέτυχαν. Παράλληλα, και άλλες πρωτοβουλίες τους στην Ουκρανία και τη Γάζα δεν απέφεραν ουσιαστική και μακροπρόθεσμη πρόοδο.
Ο αντιπρόεδρος των ΗΠΑ, Τζέι Ντι Βανς, αναφέρεται ως ο άνθρωπος που θα ηγηγθεί των ενδεχόμενων ειρηνευτικών διαπραγματεύσεων, εφόσον αυτές προχωρήσουν, πιθανώς υπό την αιγίδα του Πακιστάν ή της Τουρκίας.
Η προηγούμενη υποστήριξή του στον μη παρεμβατισμό ενδέχεται να είναι ελκυστική για την ιρανική πλευρά, ωστόσο θα τον έφερνε σε δύσκολη πολιτική θέση, ιδίως ενόψει μιας πιθανής υποψηφιότητάς του για την προεδρία το 2028. Παράλληλα, μια αλλαγή προσώπων δεν αναμένεται να μετριάσει την καχυποψία, η οποία έχει ενταθεί μετά από την αμερικανική επίθεση ενώ βρίσκονταν σε εξέλιξη προηγούμενες ειρηνευτικές συνομιλίες.
Ο Τραμπ φαίνεται πιο πρόθυμος από το Ιράν να προχωρήσει σε συνομιλίες, κάτι που πιθανώς αντανακλά την πίεση που δέχεται, καθώς δεν είχε προετοιμάσει τη χώρα του για πόλεμο και βρίσκεται πλέον αντιμέτωπος με δημοσκοπήσεις που καταγράφουν ευρεία δημόσια δυσαρέσκεια.
Ο υπουργός Εξωτερικών του Ιράν, Αμπάς Αραγτσί, δήλωσε την Τετάρτη ότι οι ΗΠΑ έχουν αποστείλει πολλαπλά μηνύματα στην Τεχεράνη, αλλά διέψευσε ότι βρίσκονται σε εξέλιξη διαπραγματεύσεις. Από την πλευρά της, η εκπρόσωπος Τύπου του Λευκού Οίκου, Κάρολαϊν Λέβιτ, έκανε λόγο για παραγωγικές συνομιλίες.
Οι ειρηνευτικές διαπραγματεύσεις συχνά προηγούνται από σκλήρυνση των θέσεων, καθώς κάθε πλευρά προσπαθεί να ενισχύσει τα πολιτικά της επιχειρήματα. Ωστόσο, στην παρούσα περίπτωση, οι διαφορές είναι βαθιές και ουσιαστικές.
Ιρανός αξιωματούχος δήλωσε στο Press TV ότι η Τεχεράνη απαιτεί πλήρη παύση των επιθέσεων και των στοχευμένων δολοφονιών. Ζητά επίσης συγκεκριμένες εγγυήσεις ότι ο πόλεμος δεν θα επαναληφθεί, καθώς και την καταβολή πολεμικών αποζημιώσεων προς το Ιράν.
Ο ίδιος κάλεσε για τερματισμό των ισραηλινών επιθέσεων κατά της Χεζμπολάχ στον Λίβανο. Σε μια μάξιμαλιστική απαίτηση που ο Τραμπ δεν θα μπορούσε να αποδεχθεί, υποστήριξε το δικαίωμα του Ιράν να ασκεί κυριαρχία στο Στενό του Ορμούζ. Αυτό θα έδινε στην Ισλαμική Δημοκρατία τη δυνατότητα να ελέγχει περίπου το 20% της παγκόσμιας προσφοράς πετρελαίου και, κατ’ επέκταση, την παγκόσμια οικονομία.
Το αμερικανικό σχέδιο των 15 σημείων εκτιμάται ότι περιλαμβάνει την απαγόρευση απόκτησης πυρηνικών όπλων από το Ιράν, την παράδοση των αποθεμάτων εμπλουτισμένου ουρανίου, τον τερματισμό της στήριξης σε περιφερειακές ένοπλες ομάδες και την επαναλειτουργία του Στενού του Ορμούζ.
Το γεγονός ότι το Στενό, το οποίο ήταν ανοιχτό για την κίνηση δεξαμενόπλοιων όταν ξέσπασε η σύγκρουση, έχει πλέον τεθεί στο επίκεντρο των αμερικανικών απαιτήσεων στις διαπραγματεύσεις καταδεικνύει τον βαθμό στον οποίο ο πόλεμος έχει ξεφύγει από τον έλεγχο του Τραμπ.
Το Ιράν έχει δείξει στο παρελθόν ότι είναι διατεθειμένο να διαπραγματευτεί για το πυρηνικό του πρόγραμμα, καθώς είχε συνάψει συμφωνία με τον Μπάρακ Ομπάμα για το «πάγωμα» του προγράμματος, την οποία στη συνέχεια ακύρωσε ο Τραμπ. Ωστόσο, μια νέα συμφωνία θα απαιτούσε σε αντάλλαγμα άρση των κυρώσεων, κάτι που θα μπορούσε να επιτρέψει στην αποδυναμωμένη Ισλαμική Δημοκρατία να ανασυγκροτήσει τη στρατιωτική της ισχύ.
Οι λεπτομέρειες των διαπραγματεύσεων δεν είναι το μοναδικό εμπόδιο για πρόοδο. Υπάρχει ένα πιο θεμελιώδες χάσμα: Και οι δύο πλευρές θεωρούν ότι κερδίζουν τον πόλεμο. Η εκπρόσωπος του Λευκού Οίκου, Κάρολαϊν Λέβιτ, επέκρινε το Ιράν επειδή δεν αντιλαμβάνεται ότι «έχει ηττηθεί στρατιωτικά».
Είναι σχεδόν βέβαιο ότι χιλιάδες αμερικανικές και ισραηλινές αεροπορικές επιδρομές έχουν προκαλέσει σοβαρές απώλειες στις ιρανικές ένοπλες δυνάμεις και στην ηγεσία τους, ενώ έχουν πλήξει και τον κατασταλτικό μηχανισμό ασφαλείας που στηρίζει το καθεστώς.
Ωστόσο, οι επαναλαμβανόμενοι ισχυρισμοί του Τραμπ περί «νίκης» υποδηλώνουν πιθανή παρερμηνεία του τρόπου με τον οποίο αντιλαμβάνονται οι αντίπαλοί του τη σύγκρουση, κάτι που ενδέχεται να αποδυναμώσει τη διαπραγματευτική του θέση.
Για το ιρανικό καθεστώς, η επιβίωση σε οποιαδήποτε μορφή συνιστά νίκη αφού δεν μπορεί να επικρατήσει σε μια συμβατική σύγκρουση. Επιχειρεί, όμως, να επιβάλει τέτοιο κόστος στις ΗΠΑ και στη διεθνή κοινότητα, ώστε ο Τραμπ να μην έχει άλλη επιλογή παρά να υποχωρήσει.
Οι διαρκείς ισχυρισμοί του Τραμπ περί «νίκης» αναδεικνύουν μια ακόμη αντίφαση στο μήνυμά του: Εάν οι ΗΠΑ έχουν ήδη επικρατήσει, γιατί συνεχίζουν να πολεμούν και να αποστέλλουν χιλιάδες πεζοναύτες και αερομεταφερόμενες δυνάμεις στη Μέση Ανατολή;
Γιατί μπορεί να υπάρχει ακόμη περιθώριο για διάλογο
Όλοι οι πόλεμοι μοιάζουν αδιέξοδοι πριν ξεκινήσει η διπλωματία. Η τέχνη του συμβιβασμού προϋποθέτει τον εντοπισμό ακόμη και του πιο περιορισμένου κοινού πεδίου όπου οι αντίπαλοι μπορούν να συναντηθούν.
Ενδέχεται να υπάρχει ένα παράθυρο λίγων εβδομάδων κατά το οποίο αυτό θα μπορούσε να καταστεί εφικτό, καθώς συγκεντρώνονται αμερικανικές χερσαίες δυνάμεις που θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν για την εξουδετέρωση ιρανικών παράκτιων εγκαταστάσεων με θέα το Στενό του Ορμούζ.
Ο χρόνος πιέζει και για έναν ακόμη λόγο: τα τελευταία δεξαμενόπλοια πετρελαίου και φυσικού αερίου που αναχώρησαν από τον Περσικό Κόλπο πριν από την έναρξη του πολέμου πρόκειται σύντομα να φτάσουν στους προορισμούς τους. Από εκεί και πέρα, ο περιορισμός της προσφοράς θα εντείνει την ενεργειακή κρίση και τις ευρύτερες οικονομικές επιπτώσεις.
Ο Τρίτα Πάρσιi, από το Quincy Institute for Responsible Statecraft, εκτιμά ότι το Ιράν, όπως και ο Τραμπ, έχει κίνητρο να τερματίσει τον πόλεμο, γεγονός που αφήνει περιθώριο στη διπλωματία.
«Αλλά ο Τραμπ θα πρέπει να δώσει κάτι για να τελειώσει αυτός ο πόλεμος, και αυτό είναι μια πολύ διαφορετική θέση σε σχέση με το πού ξεκίνησε», ανέφερε.
Ο Πάρσι επισήμανε ότι οι ΗΠΑ έχουν ήδη προχωρήσει σε μια σημαντική παραχώρηση, την άρση κυρώσεων σε ιρανικό πετρέλαιο που βρισκόταν ήδη εν πλω, σε μια προσπάθεια να περιοριστεί η παγκόσμια ενεργειακή κρίση. Μια τέτοια κίνηση θα ήταν αδιανόητη πριν από τον πόλεμο, αλλά πλέον δημιουργεί προηγούμενο που θα μπορούσε να επηρεάσει τις μελλοντικές ειρηνευτικές διαπραγματεύσεις.
Δεν αποτελεί ισχυρή βάση, αλλά είναι ένα σημείο εκκίνησης.
Εάν Αμερικανοί και Ιρανοί αξιωματούχοι δεν καταφέρουν σύντομα να βρουν πραγματικό δίαυλο επικοινωνίας, ο πόλεμος ενδέχεται να κλιμακωθεί ανεξέλεγκτα. Και αν έχει ήδη ξεπεραστεί το σημείο στο οποίο η διπλωματία μπορεί να λειτουργήσει ως ανάχωμα, οι συνέπειες θα είναι αδιανόητες.
Πηγή: skai.gr