Clerides: The Status of the Bases is Anachronistic - Need for Renegotiation

Ο τέως Γενικός Εισαγγελέας Κώστας Κληρίδης επανέφερε με σαφήνεια το ζήτημα του καθεστώτος των Βρετανικών Βάσεων, μιλώντας στην εκπομπή «Πρωτοσέλιδο», τονίζοντας ότι πρόκειται για ένα θέμα που η Κυπριακή Δημοκρατία όφειλε ήδη να έχει θέσει σε τροχιά διαπραγμάτευσης.
Όπως ανέφερε, το ζήτημα είχε τεθεί επανειλημμένα τόσο επί προηγούμενης όσο και επί της παρούσας κυβέρνησης, ιδιαίτερα μετά τις εξελίξεις στην υπόθεση του Μαυρικίου και τη γνωμοδότηση που εξέδωσε το Διεθνές Δικαστήριο της Χάγης. Σύμφωνα με τον κ. Κληρίδη, η συγκεκριμένη γνωμοδότηση αποτέλεσε ένα «ισχυρό νομικό όπλο», καθώς αφορούσε γεγονότα παρεμφερή με εκείνα που διέπουν το καθεστώς των Βρετανικών Βάσεων στην Κύπρο.
Ο ίδιος ξεκαθάρισε ότι δεν τίθεται ζήτημα «εκδίωξης» των βάσεων, αλλά ανάγκης επαναδιαπραγμάτευσης του καθεστώτος τους, ώστε οι λεγόμενες «κυρίαρχες» βάσεις να υπαχθούν σε ένα νέο νομικό πλαίσιο, συμβατό με τις εξελίξεις του διεθνούς δικαίου των τελευταίων δεκαετιών. Όπως υπογράμμισε, το καθεστώς που εγκαθιδρύθηκε το 1960, υπό εντελώς διαφορετικές συνθήκες, είναι πλέον αναχρονιστικό, απαράδεκτο και —όπως διαπιστώνεται και από τις πρόσφατες εξελίξεις— δυνητικά επικίνδυνο.
Αναφερόμενος στη Συνθήκη Εγκαθίδρυσης, σημείωσε ότι ενώ η Κυπριακή Δημοκρατία ανακηρύχθηκε ανεξάρτητο κράτος επί του συνόλου της επικράτειάς της, εξαιρέθηκαν οι περιοχές Ακρωτηρίου και Δεκέλειας, οι οποίες, όπως έχει ερμηνευθεί ακόμη και από ανώτερο βρετανικό δικαστήριο, διατήρησαν το προηγούμενο αποικιακό τους καθεστώς. «Αποικία εν έτει 2026», σχολίασε χαρακτηριστικά, κάνοντας λόγο για προφανή παραβίαση του δικαιώματος αυτοδιάθεσης των λαών, όπως αυτό κατοχυρώνεται σε ψηφίσματα των Ηνωμένων Εθνών και στο διεθνές δίκαιο.
Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε στη θέση του Διεθνούς Δικαστηρίου ότι η υπογραφή συνθηκών ή ακόμη και η αποδοχή οικονομικών ανταλλαγμάτων κατά τον χρόνο της ανεξαρτησίας δεν αναιρεί την υποχρέωση εφαρμογής του σύγχρονου διεθνούς δικαίου. «Δεν ενδιαφέρει τι έγινε το 1960· εκείνο που ενδιαφέρει είναι τι επιβάλλει σήμερα το διεθνές δίκαιο», ανέφερε.
Ως παράδειγμα επικαλέστηκε τη συμφωνία μεταξύ Ηνωμένο Βασίλειο και Μαυρίκιος για το αρχιπέλαγος Τσάγκος και τη βάση του Ντιέγκο Γκαρσία, όπου, μετά από επίμονες διπλωματικές και νομικές ενέργειες και με νομικό έρεισμα τη γνωμοδότηση της Χάγης, το Λονδίνο κάθισε στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων. Η διαδικασία οδήγησε σε συμφωνία το 2024 και υπογραφή το 2025, με την οποία η κυριαρχία επιστρέφει στον Μαυρίκιο, ενώ το Ηνωμένο Βασίλειο διατηρεί περιορισμένη παρουσία σε τμήμα της περιοχής με μακροχρόνια μίσθωση και οικονομικά ανταλλάγματα. «Εκεί οδηγεί η επιμονή ενός κράτους», σημείωσε.
Ερωτηθείς κατά πόσο το Ηνωμένο Βασίλειο είναι υποχρεωμένο να προσέλθει σε διαπραγματεύσεις, ο κ. Κληρίδης απάντησε ότι το ζήτημα είναι κατεξοχήν πολιτικό και διπλωματικό. Μπορεί να υπάρξει άρνηση, όπως συνέβη αρχικά και στην περίπτωση του Μαυρικίου, ωστόσο η επιμονή και η αξιοποίηση των διαθέσιμων νομικών μέσων μπορούν να ασκήσουν πίεση και να δημιουργήσουν νέα δεδομένα.
Αναφερόμενος στις ανησυχίες που προκλήθηκαν από μήνυμα προειδοποίησης κατοίκων της περιοχής Ακρωτηρίου για πιθανή απειλή κατά των βάσεων —μήνυμα που στη συνέχεια ανακλήθηκε— ο πρώην Γενικός Εισαγγελέας επισήμανε το παράδοξο: την ώρα που η Κυπριακή Δημοκρατία διακηρύσσει ότι παραμένει εκτός πολεμικών επιχειρήσεων, τμήμα του εδάφους της καθίσταται δυνητικός στόχος, λόγω ενός καθεστώτος επί του οποίου δεν ασκεί κυριαρχία. «Δεν μπορείς να μην ασκείς πλήρη κυριαρχία στην ίδια σου την επικράτεια και να εκθέτεις σε κίνδυνο τους πολίτες», υπογράμμισε.
Ο κ. Κληρίδης αποκάλυψε επίσης ότι τον Νοέμβριο του 2024 είχε αποστείλει επιστολή προς τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας, κοινοποιημένη στους αρχηγούς των κοινοβουλευτικών κομμάτων, επισημαίνοντας ακριβώς αυτούς τους κινδύνους και την ανάγκη άμεσης έναρξης διαβουλεύσεων. Παρά το ενδιαφέρον που εκδηλώθηκε από ορισμένες πλευρές, δεν υπήρξε, όπως είπε, ουσιαστική πρόοδος.
Κληθείς να σχολιάσει το επιχείρημα ότι μια τέτοια πρωτοβουλία θα μπορούσε να επηρεάσει τη στάση του Ηνωμένου Βασιλείου στο Κυπριακό, υπενθύμισε ότι παρόμοιοι φόβοι προβάλλονται από το 1964 ως λόγος αδράνειας. «Η ύπαρξη κινδύνων δεν είναι λόγος για να μην αρχίσει μια προσπάθεια», τόνισε, προσθέτοντας ότι οι όποιες δυσκολίες πρέπει να αντιμετωπίζονται στην πορεία και όχι να λειτουργούν ως πρόσχημα για απραξία.
Κατά τον ίδιο, η διαδικασία θα είναι αναμφίβολα χρονοβόρα και σύνθετη, όμως «η ύπαρξη δυσκολιών δεν είναι λόγος για μη έναρξη της προσπάθειας». Το ζητούμενο, όπως κατέληξε, δεν είναι τίποτε περισσότερο από την εφαρμογή του διεθνούς δικαίου.
Διαβάστε επίσης: LIVE: «Το μεγάλο κύμα έρχεται» λέει ο Τράμπ - Σε επιφυλακή η Κύπρος