Bearish η αγορά πετρελαίου – Μέχρι πότε;

Όταν οι traders του πετρελαίου συγκεντρώθηκαν στο Λονδίνο για την ετήσια Διεθνή Εβδομάδα Ενέργειας την περασμένη εβδομάδα, οι “αρκούδες”* υπερίσχυσαν των “ταύρων”, πιθανώς σε αναλογία τρία προς ένα. Διαφώνησαν για την προσφορά. Διαφώνησαν για τη ζήτηση. Αλλά, πάνω απ’ όλα, συγκρούστηκαν για τον έλεγχο του αφηγήματος της αγοράς. Τελικά, οι αρκούδες επικράτησαν — με μικρή διαφορά.
Στις αγορές εμπορευμάτων, η ατμόσφαιρα (“vibe”) συχνά έχει μεγαλύτερη σημασία από τους αριθμούς στα εταιρικά spreadsheets. Ο Ibrahim Al-Muhanna, ο οποίος διαμόρφωσε την πολιτική της Σαουδικής Αραβίας για δεκαετίες ως ανώτερος σύμβουλος αρκετών υπουργών Πετρελαίου του βασιλείου, έγραψε στα απομνημονεύματά του ότι σε περιόδους κρίσης ή αβεβαιότητας, “το κλίμα επισκιάζει τα θεμελιώδη στοιχεία”. Βρισκόμαστε σε μια τέτοια ασταθή περίοδο, με λίγους traders να μπορούν να πουν με σιγουριά πόσα βαρέλια αργού πετρελαίου θα παράγει ο κόσμος μέχρι τα μέσα του έτους. Ένας λάθος “υπολογισμός” αναφορικά με έναν πόλεμο ή μια ειρηνευτική διαπραγμάτευση, μπορεί να χαλάσει τα εταιρικά αποτελέσματα ενός ολόκληρου έτους.
Εδώ και δύο χρόνια, οι “αρκούδες” έχουν το λόγο και φωνάζουν το προφανές: η προσφορά πετρελαίου υπερβαίνει κατά πολύ τη ζήτηση και, ως εκ τούτου, τα παγκόσμια αποθέματα αυξάνονται, αν και από ένα χαμηλό επίπεδο. Πέρυσι, τα παγκόσμια αποθέματα αυξήθηκαν κατά περίπου 477 εκατομμύρια βαρέλια, που ισοδυναμεί με 1,3 εκατομμύρια βαρέλια την ημέρα, χάρη στην υψηλότερη παραγωγή από χώρες όπως οι ΗΠΑ, η Βραζιλία και ο OPEC+, σύμφωνα με τον Διεθνή Οργανισμό Ενέργειας. Το πρόβλημα δεν είναι η ετήσια αύξηση της ζήτησης, η οποία παραμένει υγιής σε σχεδόν 1 εκατομμύριο βαρέλια την ημέρα, αλλά η υπερβολική παραγωγή.
Η συσσώρευση αποθεμάτων συνεχίστηκε στις αρχές του 2026, σύμφωνα με προκαταρκτικά στοιχεία, αλλά οι απαισιόδοξοι της αγοράς (bears) παραδέχονται ότι τα αποθέματα δεν αυξήθηκαν όσο αναμενόταν, εν μέρει λόγω διακοπών στην προσφορά. Τον Ιανουάριο, η παγκόσμια παραγωγή μειώθηκε κατά περισσότερο από 1 εκατομμύριο βαρέλια, μετά το κύμα ψύχους που έπληξε την παραγωγή στις ΗΠΑ και τον Καναδά αλλά και την πυρκαγιά σε ένα γιγαντιαίο πετρελαϊκό κοίτασμα στο Καζακστάν.
Αλλά εδώ είναι που το κλίμα αλλάζει. Στην εκδήλωση της περασμένης εβδομάδας, οι “ταύροι” επισήμαναν ότι υπάρχουν πλεονάσματα… και πλεονάσματα. Το πού ακριβώς συσσωρεύονται τα τρέχοντα αποθέματα έχει σχετικά μικρή σημασία για τις τιμές του πετρελαίου: στα στρατηγικά αποθέματα πετρελαίου της Κίνας και στη “σκιά” της μαύρης αγοράς για βαρέλια από τη Ρωσία και το Ιράν που υπόκεινται σε κυρώσεις.
Ο Russell Hardy, επικεφαλής του πετρελαϊκού κολοσσού Vitol Group με έδρα τη Γενεύη, ανέφερε στους παρευρισκόμενους ότι είδε μια “τεράστια ποσότητα” βαρελιών που τελούν υπό κυρώσεις να αδυνατούν να βρουν αγοραστή. Τους τελευταίους δύο μήνες, η Ρωσία έχει φορτώσει σε δεξαμενόπλοια περίπου 40 εκατομμύρια βαρέλια τα οποία η χώρα δεν έχει καταφέρει να πουλήσει. Αυτά τα βαρέλια “απλώς κάθονται στην ανοιχτή θάλασσα”, είπε ο Hardy, “περιμένοντας να βρουν ένα “σπίτι””.
Έτσι, ενώ οι “αρκούδες” φωνάζουν: “Δεν το βλέπετε; Υπάρχουν βαρέλια πετρελαίου παντού!”, οι “ταύροι” ψιθυρίζουν: “Είναι όντως πλεόνασμα ένα πλεόνασμα πετρελαίου που δεν είναι άμεσα διαθέσιμο στην ευρύτερη αγορά;” – και αυτοί οι ψίθυροι γίνονται όλο και πιο δυνατοί.
Η Κίνα πρόσθεσε περισσότερα από 100 εκατομμύρια βαρέλια στα στρατηγικά της αποθέματα πέρυσι, αντιπροσωπεύοντας περίπου το ένα τέταρτο της παγκόσμιας συσσώρευσης αποθεμάτων. Θα συνεχιστούν αυτές οι αγορές; Όλοι σχεδόν έχουν μια άποψη, αλλά δεν νομίζω ότι κανείς γνωρίζει με βεβαιότητα, εκτός ίσως από τα κορυφαία στελέχη των κινεζικών κρατικών εταιρειών. Αυτό που είναι ξεκάθαρο, όπως το έθεσε ο Alex Grant, του νορβηγικού κολοσσού Equinor ASA, είναι ότι “αν αποφάσιζαν απλώς να σταματήσουν αύριο, Θεέ μου, ο κόσμος θα πλημμύριζε από πετρέλαιο”. Αυτό είναι το επιχείρημα των “αρκούδων”. Όμως, ακόμη και αν η Κίνα συνεχίσει να αυξάνει τα αποθέματά της για δεύτερη συνεχή χρονιά, όπως αναμένουν οι “ταύροι”, εκατομμύρια πλεονάζοντα βαρέλια θα καταλήξουν σε δεξαμενές αποθήκευσης χωρίς να έχουν μεγάλη επίδραση στην τιμή του Brent, του Dubai και του West Texas Intermediate – των βασικών δεικτών πετρελαίου στον κόσμο.
Το δεύτερο ζήτημα είναι τα βαρέλια από τη Ρωσία και το Ιράν – και ο ρόλος της γεωπολιτικής. Εδώ, τα πάντα εξαρτώνται από τις κινήσεις του προέδρου Ντόναλντ Τραμπ, του προέδρου Βλαντίμιρ Πούτιν, του προέδρου Βολοντίμιρ Ζελένσκι και του Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ. Γεωπολιτικοί σύμβουλοι πέρασαν την εβδομάδα στο Λονδίνο αναλύοντας στους traders πελάτες τους πιθανότητες για το ενδεχόμενο μιας αμερικανικής επίθεσης στο Ιράν, ενός πολέμου στη Μέση Ανατολή ή μιας ειρηνευτικής συμφωνίας μεταξύ Μόσχας και Κιέβου. Τελικά, οι έμποροι καλούνται να κάνουν προβλέψεις – βασισμένες καθαρά στο “vibe” της στιγμής.
Οι “ταύροι” υποστηρίζουν ότι αργά ή γρήγορα η Ρωσία, και ίσως ακόμη και το Ιράν, θα αναγκαστούν να μειώσουν την παραγωγή, περιορίζοντας την παγκόσμια αγορά. Και εκείνα τα βαρέλια στην ανοιχτή θάλασσα μπορεί να παραμείνουν απούλητα, και επομένως δεν θα έπρεπε να προσμετρώνται ως πλεόνασμα. Οι “αρκούδες” υποστηρίζουν το αντίθετο: Αργά ή γρήγορα, ίσως μέσω σημαντικών εκπτώσεων, τα βαρέλια θα βρουν ένα “σπίτι”, πιθανότατα στην Κίνα. Και αν οι γεωπολιτικές εντάσεις μεταξύ ΗΠΑ-Ιράν ή Ρωσίας-Ουκρανίας εκτονωθούν, τότε θα ρέει περισσότερο πετρέλαιο στην παγκόσμια αγορά, διογκώνοντας το πλεόνασμα. Οι “αρκούδες” έχουν ένα ισχυρό επιχείρημα: ο Τραμπ αντιπαθεί τις υψηλές τιμές πετρελαίου και έρχονται ενδιάμεσες εκλογές (mid-terms) αργότερα φέτος.
Αυτή τη στιγμή, το “vibe” είναι διχασμένο: το momentum είναι με το μέρος των απαισιόδοξων της αγοράς πετρελαίου, αλλά η γεωπολιτική ευνοεί τους αισιόδοξους. Είναι σαφές ότι ο κόσμος παράγει περισσότερο πετρέλαιο από όσο καταναλώνει. Το κλειδί είναι αν αυτό το πλεόνασμα θα φτάσει σε ένα σημείο που θα επηρεάσει τους δείκτες αναφοράς του αργού. Προς το παρόν, οι τιμές του πετρελαίου ούτε καταρρέουν ούτε “εκτοξεύονται”. Το Brent βρίσκεται σε ένα εύρος μεταξύ 60 και 70 δολαρίων εδώ και έξι μήνες, περιμένοντας τον επόμενο καταλύτη που θα γείρει την πλάστιγγα. Η δική μου πρόβλεψη; Τα πλεονάσματα θα αρχίσουν να εμφανίζονται τον Απρίλιο και τον Μάιο στη Λεκάνη του Ατλαντικού, όπου θα έχουν μεγαλύτερο αντίκτυπο στις τιμές αναφοράς. Για την ώρα, οι “αρκούδες” κερδίζουν τόσο στους υπολογισμούς των εταιρειών όσο και στον πόλεμο των “vibes”.
Αλλά οι “ταύροι” μπορεί να θριαμβεύσουν, αν η γεωπολιτική των συγκρούσεων τους βγάλει ασπροπρόσωπους. Η απόκλιση των κινδύνων ευνοεί επίσης τους “ταύρους”: Στις τρέχουσες τιμές του Brent, γύρω στα 67 δολάρια το βαρέλι, η πιθανή πτώση περιορίζεται σε μια μείωση, ας πούμε, της τάξης των 10-15 δολαρίων. Αντίθετα, η προοπτική ανόδου, σε περίπτωση που ξεσπάσει πόλεμος μεταξύ Ιράν και ΗΠΑ, είναι ουσιαστικά απεριόριστη – ένας διπλασιασμός της τιμής στα 125 δολάρια είναι πιθανός αν τα πράγματα στη Μέση Ανατολή πάνε πραγματικά στραβά. Το να είσαι “αρκούδα” δεν έρχεται χωρίς κινδύνους.
*σσ. Στη γλώσσα των επενδυτών, μια “bear (bearish) market”αντιπροσωπεύει την πτωτική αγορά και ένα κλίμα απαισιοδοξίας ή φόβου, σε αντίθεση με τη “bull (bullish) market”η οποία χαρακτηρίζεται από άνοδο των τιμών και αισιοδοξία των επενδυτών.
Απόδοση-Επιμέλεια: Λυδία Ρουμποπούλου