BBC: Afghanistan-Pakistan: A War That Won't End

Οι κάτοικοι της 6ης Περιφέρειας της Καμπούλ ξύπνησαν απότομα το βράδυ της 26ης Φεβρουαρίου από τον ήχο μιας έκρηξης που ταρακούνησε τα σπίτια τους. Βγήκαν έντρομοι στον δρόμο και άκουσαν μαχητικά αεροσκάφη να πετούν από πάνω τους.
Ήταν μια νύχτα που σηματοδότησε σοβαρή κλιμάκωση της βίας μεταξύ Αφγανιστάν και Πακιστάν, με το Πακιστάν να εξαπολύει αεροπορικές επιδρομές στο Αφγανιστάν – συμπεριλαμβανομένης της πρωτεύουσας, Καμπούλ. Άλλες περιοχές που επλήγησαν ήταν οι επαρχίες Πακτία και Κανταχάρ, η τελευταία προπύργιο και γενέτειρα του κινήματος των Ταλιμπάν.
Οι εχθροπραξίες μεταξύ των δύο πλευρών διαρκούν εδώ και μήνες, ωστόσο η απάντηση στο ποιος ξεκίνησε την επιθετικότητα εξαρτάται από το ποιον ρωτά κανείς.
Νωρίτερα το ίδιο βράδυ, η κυβέρνηση των Ταλιμπάν στο Αφγανιστάν δήλωσε ότι εξαπέλυσε μεγάλη χερσαία επιχείρηση εναντίον πακιστανικών στρατιωτικών θέσεων κοντά στα σύνορα, ισχυριζόμενη ότι κατέλαβε αρκετά φυλάκια, καθώς και ότι αιχμαλώτισε και σκότωσε Πακιστανούς στρατιώτες. Η κυβέρνηση των Ταλιμπάν υποστηρίζει ότι επρόκειτο για «ανταποδοτικές επιχειρήσεις» – απάντηση αφού «πακιστανικά στρατιωτικά στοιχεία πραγματοποίησαν εισβολή σε αφγανικό έδαφος, παραβίασαν την αφγανική κυριαρχία και προκάλεσαν τον θάνατο αρκετών αμάχων, συμπεριλαμβανομένων γυναικών και παιδιών».
Αναφέρονταν σε προηγούμενο γύρο πακιστανικών αεροπορικών επιδρομών που πραγματοποιήθηκαν λιγότερο από μία εβδομάδα νωρίτερα – τη νύχτα της 21ης Φεβρουαρίου – με στόχο τις ανατολικές επαρχίες Νανγκαρχάρ και Πακτίκα. Τα Ηνωμένα Έθνη δήλωσαν ότι έχουν αξιόπιστες αναφορές πως 13 Αφγανοί άμαχοι σκοτώθηκαν σε εκείνες τις επιδρομές.
Το Ισλαμαμπάτ έχει διαφορετική άποψη. Υποστηρίζει ότι οι αεροπορικές του επιδρομές δεν στόχευσαν αμάχους αλλά κρησφύγετα μαχητών στο Αφγανιστάν, συγκεκριμένα της οργάνωσης Tehreek-i-Taliban Pakistan (TTP) ή Πακιστανικοί Ταλιμπάν, την οποία η πακιστανική κυβέρνηση αποκαλεί Fitna al Khawarij.
Το Πακιστάν λέει ότι διαθέτει «αδιαμφισβήτητα στοιχεία» πως η TTP βρίσκεται πίσω από σειρά επιθέσεων στη χώρα, συμπεριλαμβανομένης της πρόσφατης βομβιστικής επίθεσης αυτοκτονίας σε σιιτικό τέμενος στο Ισλαμαμπάντ, όπου σκοτώθηκαν περισσότεροι από 30 άνθρωποι. Το Ισλαμικό Κράτος ανέλαβε την ευθύνη για την επίθεση στο Ισλαμαμπάντ, αλλά το Πακιστάν δήλωσε ότι έχει «αδιαμφισβήτητα στοιχεία» ότι πίσω από αυτήν βρίσκεται η TTP.
Το Πακιστάν κατηγορεί επίσης ότι οι επιθέσεις πραγματοποιούνται κατ’ εντολή της ηγεσίας και των καθοδηγητών της TTP που εδρεύουν στο Αφγανιστάν και υποστηρίζονται από την κυβέρνηση των Ταλιμπάν. Η κυβέρνηση των Ταλιμπάν επιμένει επανειλημμένα ότι το έδαφός της δεν χρησιμοποιείται για να απειλεί την ασφάλεια καμίας χώρας και ότι οι ενέργειες του Πακιστάν στο Αφγανιστάν είναι «απρόκλητες».
Η τελευταία σοβαρή έξαρση μεταξύ των δύο γειτόνων σημειώθηκε τον Οκτώβριο του 2025, με ημέρες διασυνοριακών πληγμάτων και το Πακιστάν να εξαπολύει αεροπορικές επιδρομές στο Αφγανιστάν. Το Κατάρ και η Τουρκία μεσολάβησαν μεταξύ των δύο πλευρών, με συνομιλίες να διεξάγονται στη Ντόχα και την Κωνσταντινούπολη. Ακολούθησε εύθραυστη εκεχειρία, αλλά οι διαπραγματεύσεις δεν κατάφεραν να τερματίσουν τις εχθροπραξίες.
Και οι δύο χώρες κατηγόρησαν η μία την άλλη ότι δεν συμμετείχαν σοβαρά στη διπλωματία.
Στρατιωτικά, το Πακιστάν έχει σαφές πλεονέκτημα. Είναι σημαντική στρατιωτική δύναμη με εκατοντάδες άρματα μάχης και αεροσκάφη, καθώς και προηγμένη αμυντική τεχνολογία. Η κυβέρνηση των Ταλιμπάν στο Αφγανιστάν διαθέτει στρατιωτικό εξοπλισμό που άφησαν πίσω τους οι πρώην αφγανικές και ξένες δυνάμεις. Και παρά τις κυρώσεις, αναφορές υποδηλώνουν ότι έχει καταφέρει να προμηθευτεί κάποιον στρατιωτικό εξοπλισμό μέσω της μαύρης αγοράς.
Μέχρι στιγμής, δεν υπάρχουν ενδείξεις ότι διαθέτει αεροσκάφη ή την ικανότητα να πραγματοποιεί αεροπορικές επιδρομές βαθιά μέσα στο Πακιστάν. Ωστόσο, ως οργάνωση, οι Ταλιμπάν διεξήγαγαν πόλεμο άνω των 20 ετών εναντίον των ΗΠΑ και των συμμάχων τους στο ΝΑΤΟ, επομένως η ικανότητά τους για ανορθόδοξο και ανταρτοπόλεμο είναι αποδεδειγμένη. Στην τελευταία αντιπαράθεση, η κυβέρνηση των Ταλιμπάν χρησιμοποίησε μη επανδρωμένα αεροσκάφη (drones) για να πλήξει στόχους στο Πακιστάν. Τα drones, που είναι φθηνά, μικρά και εύχρηστα, αναμφίβολα θα αλλάξουν τη φύση αυτής της σύγκρουσης, όπως έχουν αλλάξει τα πεδία μαχών σε όλο τον κόσμο.
Η δυσκολία στην εκτίμηση του πόσο μακριά μπορεί να φτάσει η τελευταία κλιμάκωση οφείλεται εν μέρει στην έλλειψη επαληθευμένων πληροφοριών από οποιαδήποτε πλευρά.
Η κυβέρνηση των Ταλιμπάν δεν επιτρέπει εύκολη πρόσβαση σε ξένους δημοσιογράφους, και η επαλήθευση πληροφοριών, ιδιαίτερα από τις συνοριακές περιοχές, είναι ακόμη πιο δύσκολη. Και στο Πακιστάν, η ανεξάρτητη συλλογή επαληθευμένων πληροφοριών από τις παραμεθόριες περιοχές δεν είναι εύκολη. Το εμπόριο μεταξύ των δύο χωρών έχει διακοπεί από τον Οκτώβριο του 2025, το μεγαλύτερο κλείσιμο εδώ και δεκαετίες, γεγονός που επηρεάζει τις μικρές επιχειρήσεις στο Αφγανιστάν και τη διαθεσιμότητα προμηθειών, συμπεριλαμβανομένων κρίσιμων φαρμάκων.
Για τους απλούς Αφγανούς, που ήδη δοκιμάζονται από σοβαρή κρίση πείνας και φτώχειας και ζουν υπό τους αυστηρούς περιορισμούς της κυβέρνησης των Ταλιμπάν, το ένα θετικό από το 2021 ήταν ότι, έπειτα από τέσσερις δεκαετίες πολέμου, δεν χρειάζονταν να ανησυχούν για βόμβες που πέφτουν πάνω τους και στις οικογένειές τους.
Αυτό το αίσθημα σχετικής ασφάλειας έχει πλέον διαρραγεί από τη βία των τελευταίων έξι μηνών.
Πηγή: skai.gr