Archaeological Museum Construction Progresses in Nicosia, Facing Challenges

Γράφει η Γιώτα Χατζηκώστα
Ένα από τα πιο εμβληματικά έργα που βρίσκονται σε εξέλιξη στη Λευκωσία, το νέο Αρχαιολογικό Μουσείο Κύπρου, αρχίζει πλέον να αποκαλύπτει τη μορφή του. Οι υπερυψωμένοι όγκοι της ανωδομής, που θα φιλοξενήσουν τη μόνιμη έκθεση, είναι ήδη ορατοί, μεταβάλλοντας σταδιακά την εικόνα της περιοχής και προϊδεάζοντας για ένα κτήριο με έντονο αρχιτεκτονικό χαρακτήρα που θα αποτελέσει το νέο σημείο αναφοράς και θα συμπεριληφθεί στο ψηφιδωτό της ιστορίας της πόλης.
Πίσω από την πρόοδο που διακρίνεται στο εργοτάξιο, εξελίσσεται ένα σύνθετο εγχείρημα με αυξημένες τεχνικές απαιτήσεις και σημαντικές προκλήσεις, οι οποίες επηρεάζουν τον ρυθμό υλοποίησης και δημιουργούν αβεβαιότητες ως προς το τελικό χρονοδιάγραμμα. Με απλά λόγια, μπορεί το έργο να παραδοθεί κανονικά από τον εργολάβο -εκτός απροόπτου- στην ημερομήνια που συμφωνήθηκε, εντούτοις οι διαδικασίες που θα γίνουν από το Τμήμα Αρχαιοτήτων και η τοποθέτηση των εκθεμάτων δεν αποκλείει το ενδεχόμενο να χρειαστούν πέραν των 18 μηνών. Δηλαδή, αν όλα πάνε καλά, το έργο θα είναι έτοιμο και θα παραδοθεί στο κοινό το 2029!
Υψηλή πολυπλοκότητα
Η κατασκευή του νέου μουσείου δεν αποτελεί μια συνηθισμένη οικοδομική διαδικασία. Πρόκειται για ένα έργο με ιδιαίτερο αρχιτεκτονικό χαρακτήρα, το οποίο απαιτεί εξειδικευμένα υλικά και υψηλό βαθμό ακρίβειας στην εκτέλεση. Η χρήση εμφανών επιφανειών από έγχρωμο σκυρόδεμα, αν και αποτελεί σύγχρονη τεχνική επιλογή, στηρίζεται σε μεγάλο βαθμό σε χειροποίητη εργασία και λεπτομερή φροντίδα. Όπως αναφέρθηκε από το Τμήμα Δημοσίων Έργων στον «Π», για το πιο δύσκολο κομμάτι του έργου δεν μπορεί να απομονωθεί ένα συγκεκριμένο στοιχείο, καθώς η συνολική κατασκευή χαρακτηρίζεται από πολυπλοκότητα. Η αρχιτεκτονική μορφή, τα εξειδικευμένα υλικά και οι ιδιαίτερες κατασκευαστικές λεπτομέρειες συνθέτουν ένα έργο απαιτητικό σε όλα τα στάδιά του.
Πού βρίσκονται οι εργασίες
Η πρόοδος αποτυπώνεται κυρίως στα υπόγεια και στην ανωδομή. Στο δεύτερο υπόγειο έχουν ολοκληρωθεί ο στατικός φορέας, οι τοιχοποιίες και σχεδόν το σύνολο των ηλεκτρομηχανολογικών εγκαταστάσεων, ενώ οι εργασίες τελειωμάτων βρίσκονται σε προχωρημένο στάδιο. Στο πρώτο υπόγειο έχει επίσης ολοκληρωθεί ο βασικός οργανισμός, με τις τοιχοποιίες να βρίσκονται σχεδόν στο τέλος και τις ηλεκτρομηχανολογικές εργασίες να εξελίσσονται παράλληλα με τα πατώματα και τα υπόλοιπα τελειώματα. Σε ερώτημα που έθεσε ο «Π» για το πού βρίσκεται σήμερα το έργο, το Τμήμα Δημοσίων Έργων αναφέρει ότι στην ανωδομή αναμένεται εντός των επόμενων μηνών η ολοκλήρωση του μεσαίου κτηρίου, γεγονός που θα επιτρέψει την έναρξη εσωτερικών εργασιών από εξειδικευμένα συνεργεία. Παράλληλα, σε άλλα τμήματα του έργου προχωρούν σύνθετες κατασκευαστικές εργασίες, όπως οι καμπύλες πλάκες και οι τοίχοι με καμπυλότητα σε δύο άξονες. Οι εξωτερικές υποδομές έχουν επίσης προχωρήσει σε σημαντικό βαθμό, καθώς έχουν ολοκληρωθεί βασικά έργα όπως το αντλιοστάσιο, οι χώροι ψυκτών και γεννητριών, καθώς και ο υποσταθμός της ΑΗΚ.
Καθυστερήσεις
Παρά τη σημαντική πρόοδο, το ζήτημα των καθυστερήσεων παραμένει βραχνάς. Ο εργολάβος έχει υποβάλει αιτήματα για σημαντικές παρατάσεις, με τις πληροφορίες να κάνουν λόγο για διεκδικήσεις που φτάνουν μέχρι και τις 500 ημέρες. Δέον να σημειωθεί ότι αρμόδιες πηγές ανέφεραν στην εφημερίδα μας ότι ορισμένα από τα αιτήματα ενδέχεται να είναι δικαιολογημένα, ωστόσο άλλα θεωρούνται υπερβολικά. Μέχρι στιγμής, έχουν εγκριθεί τέσσερα αιτήματα που αντιστοιχούν σε 96 ημερολογιακές ημέρες παράτασης, χωρίς να συνοδεύονται με οικονομικές αποζημιώσεις. Όσον αφορά τις παρατάσεις, το Τμήμα Δημοσίων Έργων μέσω του «Π», επιβεβαίωσε ότι αυτές αφορούν λόγους όπως απεργίες, απρόβλεπτες συνθήκες υπεδάφους και καιρικές συνθήκες, ενώ διευκρινίζεται ότι εξετάζονται και επιπρόσθετα αιτήματα του εργολάβου.
Ολοκλήρωση κατασκευών
Με βάση τις μέχρι σήμερα εγκριθείσες παρατάσεις, η νέα ημερομηνία ολοκλήρωσης των κατασκευαστικών εργασιών έχει καθοριστεί για τις 13 Οκτωβρίου 2026. Σε σχετικό ερώτημα του «Π», το Τμήμα Δημοσίων Έργων επιβεβαιώνει την αναθεωρημένη ημερομηνία, σημειώνοντας ότι αυτή ενδέχεται να διαφοροποιηθεί περαιτέρω, ανάλογα με την εξέταση των εκκρεμούντων αιτημάτων. Σε περίπτωση που ο εργολάβος δεν καταφέρει να παραδώσει το έργο εντός της τελικής συμβατικής προθεσμίας, προβλέπεται η επιβολή αποζημίωσης ύψους 5.000 ευρώ για κάθε ημέρα καθυστέρησης.
Λειτουργία μουσείου
Η ολοκλήρωση της κατασκευής δεν σημαίνει και άμεση λειτουργία του μουσείου. Μετά την παράδοση του έργου, θα απαιτηθεί μια περίοδος περίπου 18 μηνών για τη μεταφορά και εγκατάσταση των εκθεμάτων, καθώς και για τη μουσειογραφική διαμόρφωση των χώρων. Σε ερώτημα που έθεσε ο «Π» σχετικά με το πότε θα ανοίξει το μουσείο για το κοινό, το Τμήμα Δημοσίων Έργων αναφέρει ότι η διαδικασία αυτή εμπίπτει στην αρμοδιότητα του Τμήματος Αρχαιοτήτων και εκτιμάται ότι θα διαρκέσει περί τους 18 μήνες μετά την ολοκλήρωση των κατασκευαστικών εργασιών. Το αρχικό χρονοδιάγραμμα προέβλεπε συνολική διάρκεια πέντε ετών και παράδοση το 2028, ωστόσο με τα σημερινά δεδομένα αυτό έχει ήδη μεταβληθεί.
Σταθερό το κόστος
Πάντως παρά τις καθυστερήσεις και τις δυσκολίες, το συμβατικό ποσό του έργου δεν έχει διαφοροποιηθεί μέχρι σήμερα. Το κόστος ανέρχεται σε €121 εκατ. Σε ερώτημα του «Π» για το κόστος, το Τμήμα Δημοσίων Έργων διευκρινίζει ότι στο ποσό του συμβολαίου περιλαμβάνεται και πρόνοια για απρόβλεπτα έξοδα, η οποία χρησιμοποιείται όπου απαιτείται, χωρίς να αλλάζει το συνολικό ποσό της σύμβασης. Σε ευρύτερη βάση, η συνολική επένδυση για το έργο φτάνει περίπου τα €144 εκατ.
Μία από τις σημαντικές προκλήσεις που προέκυψαν κατά την εκτέλεση του έργου σχετίζεται με τα ευρήματα στο υπέδαφος. Κατά τους πρώτους μήνες των εκσκαφών εντοπίστηκαν σε μεγάλο βάθος διάσπαρτοι όγκοι σκυροδέματος που προσομοίαζαν με στήλες. Τα στοιχεία αυτά δεν είχαν εντοπιστεί κατά τη γεωλογική έρευνα που είχε προηγηθεί, γεγονός που δυσχέρανε την πρόοδο των εργασιών. Η διαχείριση τέτοιων απρόβλεπτων συνθηκών απαιτεί επιπλέον χρόνο και προσαρμογές στον σχεδιασμό και την εκτέλεση.
Ένα νέο τοπόσημο για τη Λευκωσία
Το νέο Αρχαιολογικό Μουσείο Κύπρου αναμένεται να αποτελέσει ένα σημείο αναφοράς για τη Λευκωσία. Το κτήριο, με συνολικό εμβαδόν 30.000 τετραγωνικών μέτρων, ανεγείρεται σε οικόπεδο 40.000 τετραγωνικών μέτρων (απέναντι ακριβώς από τον Δημόσιο Κήπο και τη Βουλή των Αντιπροσώπων) και θα περιλαμβάνει εκθεσιακούς χώρους, εργαστήρια συντήρησης, αποθήκες αρχαιοτήτων, εκπαιδευτικές υποδομές, αμφιθέατρο, βιβλιοθήκη και χώρους εστίασης. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται και στη διαμόρφωση των εξωτερικών χώρων, όπου προβλέπεται η δημιουργία δημόσιας πλατείας με υδάτινα στοιχεία, ενισχύοντας το ανανεωμένο αστικό τοπίο του κέντρου της πόλης που τα τελευταία χρόνια έχει αναβαθμιστεί με το παλιό ΓΣΠ, την πλατεία Ελευθερίας, τη λεωφόρο Μακαρίου και άλλα σημαντικά έργα που δίνουν ώθηση στη βιώσιμη αστική κινητικότητα.