Καθώς εντείνονται οι προσπάθειες αποκωδικοποίησης των διαδοχικών και συχνά αντιφατικών δηλώσεων του Ντόναλντ Τραμπ για το μέλλον του πολέμου στο Ιράν, καθίσταται σαφές ότι πολλοί παράγοντες οδήγησαν τον Αμερικανό Πρόεδρο στην υπαναχώρηση από το τελεσίγραφο του Σαββάτου, δίνοντας νέα πενθήμερη παράταση στις υποτιθέμενες ειρηνευτικές συνομιλίες με την Τεχεράνη.
Ένα 24ωρο αργότερα, εν μέσω έντονων διακυμάνσεων στις χρηματαγορές και στις τιμές του πετρελαίου, οι αναφορές του Τραμπ περί «πολύ καλών συνομιλιών» με το Ιράν και αναστολής επιθέσεων σε ενεργειακές υποδομές έως την Παρασκευή δεν επιβεβαιώνονται από ιρανικής πλευράς. Το μόνο που φαίνεται να ισχύει είναι ότι υπήρξαν διερευνητικές κινήσεις από τις Ηνωμένες Πολιτείες για επαφή με την Τεχεράνη, χωρίς ωστόσο να προκύπτει ουσιαστική πρόοδος.
Ακόμη, δε, κι αν επιβεβαιωθούν οι πληροφορίες ότι επιδιώκεται συνάντηση στο Ισλαμαμπάντ με επικεφαλής τον αντιπρόεδρο Βανς και τον πρόεδρο του ιρανικού Κοινοβουλίου Μοχάμαντ Μπαγκέρ Γκαλιμπάφ, είναι προφανές ότι δύσκολα μπορεί να καταλήξουν σε συμφωνία, καθώς οι όροι που θέτουν οι δύο πλευρές δεν έχουν αλλάξει από την έναρξη του πολέμου.
Και σε όσα σενάρια διοχετεύθηκαν στα διεθνή μέσα ενημέρωσης, δεν διαφαίνεται κάποια προσέγγιση, ούτε ακόμη για το σημαντικό διακύβευμα της πλήρους και ελεύθερης αποκατάστασης της ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ.
Για το βήμα πίσω, που φαίνεται να έκανε το πρωί της Δευτέρας ο Τραμπ, υπάρχουν πολλοί λόγοι που πιθανόν τον υποχρέωσαν να «θάψει» το τελεσίγραφο και να δώσει χρονική παράταση, ώστε να δοθεί χώρος στη διπλωματία.
Λάθος υπολογισμοί της διάρκειας του πολέμου από τις ΗΠΑ
Οι ΗΠΑ, όσο κι αν ακούγεται παράδοξο, ξεκινώντας έναν τέτοιο πόλεμο, προφανώς δεν είχαν υπολογίσει σωστά τη διάρκειά του και κυρίως είχαν παραβλέψει κρίσιμους παράγοντες, όπως το ενδεχόμενο να πληγούν υποδομές στις χώρες του Κόλπου, κρίσιμες όχι μόνο για τις ίδιες αλλά και για την παγκόσμια ενεργειακή ασφάλεια και την οικονομία.
Επίσης, δεν είχε υπολογιστεί πλήρως ο κίνδυνος οριστικού κλεισίματος των Στενών του Ορμούζ, παρά το γεγονός ότι σε όλα τα σενάρια πολέμου με το Ιράν αυτό αποτελούσε έναν υπαρκτό κίνδυνο.
Τα σενάρια για παρέμβαση των ΗΠΑ με στόχο το άνοιγμα των Στενών είναι υψηλού ρίσκου και προϋποθέτουν ακόμη και χερσαία εμπλοκή, κάτι που είναι εξαιρετικά «τοξικό» για την αμερικανική κοινή γνώμη και ιδιαίτερα επικίνδυνο, καθώς θα μπορούσε να οδηγήσει σε μια χωρίς τέλος εμπλοκή στο ιρανικό έδαφος.
Παράγοντες και στο εσωτερικό
Υπάρχουν όμως και ορισμένοι άλλοι παράγοντες που αφορούν το εσωτερικό των ΗΠΑ και υποχρέωσαν τον Ντόναλντ Τραμπ σε αυτή τη «στροφή».
Το Πεντάγωνο ζήτησε επιπρόσθετο προϋπολογισμό 200 δισ. δολαρίων, γεγονός που προκαλεί σοκ στην κοινή γνώμη στις ΗΠΑ, ενώ είναι αμφίβολο αν θα εξασφαλίσει την έγκριση του Κογκρέσου. Το κόστος για τις ΗΠΑ είναι ήδη μεγάλο και έχει ξεπεράσει τα 25 δισεκατομμύρια δολάρια, ενώ μια περαιτέρω κλιμάκωση θα εκτοξεύσει ακόμη περισσότερο αυτά τα ποσά.
Η FED διατήρησε τα επιτόκια στο 3,7% και αναθεώρησε την πρόβλεψή της για τον πληθωρισμό από το 2,5% στο 2,7%. Και φυσικά υπάρχουν και οι ενδιάμεσες εκλογές, καθώς η αύξηση της τιμής της βενζίνης στα πρατήρια στις ΗΠΑ ακυρώνουν κάθε αφήγημα του προέδρου Τραμπ εν όψει των Ενδιάμεσων Εκλογών του Νοεμβρίου.
Ο γρίφος με τα Στενά του Ορμούζ
Για την επιχείρηση ανοίγματος των Στενών του Ορμούζ υπήρξε αποστασιοποίηση από όλους τους εταίρους και συμμάχους των ΗΠΑ, παρά την έκκληση, συνοδευόμενη από απειλές του προέδρου Τραμπ, ακόμη και οι χώρες που υπέγραψαν την κοινή δήλωση εμφανίζονται πρόθυμες να συμβάλουν περισσότερο σε επίπεδο διακηρύξεων παρά επί του πεδίου.
Ήδη έχουν πληγεί 40 ενεργειακές υποδομές στην περιοχή, σε εννέα χώρες, σύμφωνα με στοιχεία που παρουσίασε ο επικεφαλής της Διεθνούς Επιτροπής Ενέργειας Φ. Μπιρόλ, ο οποίος έκανε λόγο για μια ενεργειακή κρίση που ξεπερνά ακόμη και τα δύο σοκ της δεκαετίας του ’70. Σε αυτήν πρέπει να συνυπολογιστούν και οι συνέπειες από τον περιορισμό στις εξαγωγές λιπασμάτων αλλά και ηλίου από τις χώρες του Κόλπου, που απειλούν την παγκόσμια γεωργία, την υψηλή τεχνολογία και τις
εταιρείες τεχνητής νοημοσύνης.
Ελλείψεις σε LNG στη Ταϊβάν
Ένας ακόμη σημαντικός παράγοντας, όπως σημειώνουν αμερικανικά ΜΜΕ, είναι ότι η διατάραξη της ομαλής ροής ενέργειας από τον Περσικό Κόλπο θα προκαλέσει ελλείψεις LNG σε χώρες όπως η Ταϊβάν, η οποία διαθέτει αποθέματα μόνο για λίγες εβδομάδες, ενώ έχουν διακοπεί από το Κατάρ και οι εξαγωγές ηλίου, που είναι απαραίτητο για την παραγωγή
ημιαγωγών.
Η Ταϊβάν είναι παγκόσμιος ηγέτης στην παραγωγή ημιαγωγών, ελέγχοντας πάνω από το 60% της παγκόσμιας παραγωγής και πάνω από το 90% των πιο προηγμένων τσιπ. Η κυρίαρχη εταιρεία στον τομέα, η TSMC, προειδοποίησε για τις σοβαρές συνέπειες που θα έχει η διατήρηση αυτών των διαταραχών στην τροφοδοσία με ενέργεια και πρώτες ύλες.
Κανείς δεν γνωρίζει πώς θα αντιδράσει ο πρόεδρος Τραμπ την Παρασκευή, όταν εκπνεύσει η προθεσμία που έδωσε προκειμένου να γίνουν «συνομιλίες» με το Ιράν, και εάν, εφόσον υπάρξει αδιέξοδο, θα επαναφέρει το τελεσίγραφο του περασμένου Σαββάτου, ενώ οι αγορές θα έχουν κλείσει και στην περιοχή θα έχει αφιχθεί η δύναμη των πεζοναυτών που κατευθύνεται εκεί, για την περίπτωση που απαιτηθεί χερσαία επέμβαση.
Ή αν θα προτείνει τελικά μια ακόμη παράταση, η οποία θα προσφέρει λίγο ακόμη χρόνο στην Τεχεράνη και θα τον διευκολύνει να αποφύγει μια επικίνδυνη κλιμάκωση.
Ώρα αποφάσεων για τον Τραμπ: Τι θα πράξει μετά τη λήξη της προθεσμίας στο Ιράν – Ποια τα σενάρια για τον πόλεμο
Η κατάσταση γύρω από το Ιράν παραμένει τεταμένη, με τον Ντόναλντ Τραμπ να δίνει μια νέα πενθήμερη παράταση στις υποτιθέμενες ειρηνευτικές συνομιλίες με την Τεχεράνη, μετά από ένα αρχικό τελεσίγραφο. Οι δηλώσεις του Τραμπ περί «πολύ καλών συνομιλιών» δεν επιβεβαιώνονται από την ιρανική πλευρά, ενώ υπάρχουν αναφορές για διερευνητικές κινήσεις από τις ΗΠΑ. Παρά το ενδεχόμενο συνάντησης στο Ισλαμαμπάντ, οι όροι που θέτουν οι δύο πλευρές παραμένουν αμετάβλητοι, καθιστώντας μια συμφωνία δύσκολη. Ο Τραμπ φέρεται να υποχώρησε λόγω λανθασμένων υπολογισμών σχετικά με τη διάρκεια του πολέμου και τις πιθανές επιπτώσεις σε υποδομές κρατών του Κόλπου, καθώς και τον κίνδυνο κλεισίματος των Στενών του Ορμούζ. Μια στρατιωτική επέμβαση για το άνοιγμα των Στενών θεωρείται υψηλού ρίσκου και θα μπορούσε να οδηγήσει σε μακροχρόνια εμπλοκή στο ιρανικό έδαφος. Επιπλέον, το Πεντάγωνο ζητά επιπρόσθετο προϋπολογισμό 200 δισ. δολαρίων για τον πόλεμο, γεγονός που προκαλεί αντιδράσεις στις ΗΠΑ. Το κόστος του πολέμου έχει ήδη ξεπεράσει τα 25 δισεκατομμύρια δολάρια και μια κλιμάκωση θα το εκτοξεύσει. Η FED διατήρησε τα επιτόκια στο 3,7%. Η κατάσταση παραμένει ρευστή και η διπλωματία φαίνεται να είναι η μόνη διέξοδος, αν και οι προοπτικές για μια συμφωνία είναι αβέβαιες. Η αμερικανική κυβέρνηση βρίσκεται υπό πίεση τόσο από εσωτερικούς παράγοντες όσο και από τις διεθνείς συνέπειες μιας πιθανής κλιμάκωσης της σύγκρουσης.
