Όταν οι ηλικιωμένοι πληρώνουν την ακρίβεια με την υγεία τους

Της Ελένης Κωνσταντίνου
Ένας μεγάλος αριθμός ασθενών επηρεάζονται από τις αυξήσεις λόγω των ανατιμήσεων των φαρμάκων, ιδιαίτερα όμως το κόστος αυτό φαντάζει βαρύ για τους συνταξιούχους. Οι αυξήσεις στις συνεισφορές φαρμάκων δεν είναι απλώς αποτέλεσμα μιας φόρμουλας τιμολόγησης ή μιας αλλαγής πατέντας. Είναι ακόμη ένα επεισόδιο σε μια ευρύτερη πραγματικότητα που βιώνουν καθημερινά οι ηλικιωμένοι: το συνεχές σφίξιμο της ζωής τους ανάμεσα σε χαμηλές συντάξεις, αυξανόμενους λογαριασμούς και διαρκώς μεταφερόμενα κόστη.
Για χρόνια ακούμε ότι το σύστημα υγείας πρέπει να είναι βιώσιμο. Σωστό. Όμως η βιωσιμότητα ενός συστήματος δεν μπορεί να μετριέται μόνο σε ισολογισμούς, πρέπει να μετριέται και στο αν ένας 75χρονος μπορεί να πάρει τα φάρμακά του χωρίς να χρειάζεται να κόψει από το φαγητό ή τη θέρμανση.
Η πολιτική ευθύνη αρχίζει ακριβώς εδώ: όταν οι αριθμοί συγκρούονται με την καθημερινότητα.
Οι τελευταίες εξελίξεις έδειξαν πόσο εύθραυστη είναι η οικονομική ισορροπία για χιλιάδες συνταξιούχους. Μια αναπροσαρμογή τιμών, μια τεχνική αλλαγή στη μεθοδολογία, και ξαφνικά άνθρωποι που δεν πλήρωναν τίποτα καλούνται να δίνουν δεκάδες ευρώ κάθε μήνα. Για έναν ηλικιωμένο με 600 ευρώ σύνταξη είναι πραγματική απειλή.
Το πρόβλημα όμως δεν είναι μόνο τα φάρμακα. Οι ηλικιωμένοι σήμερα βρίσκονται αντιμέτωποι με μια σωρευτική πίεση που συμπικνώνει μέσα της αυξήσεις σε ηλεκτρικό ρεύμα, δημοτικά τέλη, βασικά τρόφιμα, υπηρεσίες υγείας, ακόμη και καθημερινές ανάγκες που παλαιότερα θεωρούνταν δεδομένες. Η σύνταξη, αντί να λειτουργεί ως ασπίδα ασφάλειας, μετατρέπεται συχνά σε αριθμητική άσκηση επιβίωσης μέχρι το τέλος του μήνα.
Και μέσα σε αυτό το περιβάλλον, το φάρμακο δεν είναι απλώς ακόμη ένα έξοδο. Είναι έξοδο χωρίς εναλλακτική. Δεν μπορείς να το αναβάλεις, δεν μπορείς να το αντικαταστήσεις με φθηνότερο τρόφιμο, δεν μπορείς να το «πληρώσεις τον επόμενο μήνα» χωρίς συνέπειες.
Ακριβώς γι’ αυτό, οι αποφάσεις για το κόστος της φαρμακευτικής αγωγής δεν μπορεί να αντιμετωπίζονται ως στενά διοικητικές πράξεις. Απαιτούν πολιτική στάθμιση, κοινωνική πρόβλεψη και κυρίως μηχανισμούς προστασίας για τους πιο ευάλωτους.
Την ίδια ώρα, θα πρέπει οι αρμόδιοι να φροντίσουν για αυτόματες δικλίδες προστασίας για χρονίως πάσχοντες, για πολυφαρμακία, για χαμηλοσυνταξιούχους. Να διασφαλίζει πως καμία τεχνική αλλαγή δεν μετατρέπεται μέσα σε μια νύχτα σε κοινωνικό σοκ.
Το ζήτημα λοιπόν δεν είναι αν πρέπει να αλλάξει μια φόρμουλα. Το πραγματικό ερώτημα είναι αν ως κοινωνία αποδεχόμαστε ότι οι ηλικιωμένοι θα συνεχίσουν να απορροφούν πρώτοι κάθε οικονομική αναταραχή. Άλλωστε όταν ο συνταξιούχος αρχίζει να φοβάται το φαρμακείο περισσότερο από την ασθένεια, τότε το πρόβλημα δεν είναι υγειονομικό. Είναι βαθιά πολιτικό.