Όταν η γραφειοκρατία στραγγαλίζει την ύπαιθρο

Ο αγροτικός κόσμος της Κύπρου βρίσκεται ξανά μπροστά σε μια πραγματικότητα που δεν επιτρέπει εφησυχασμό. Η παραγωγή πιέζεται, το κόστος αυξάνεται, η ρευστότητα στερεύει και οι άνθρωποι της υπαίθρου καλούνται καθημερινά να συνεχίσουν να καλλιεργούν και να παράγουν, σε συνθήκες που ολοένα γίνονται δυσκολότερες.
Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, η απόφαση της Παγκύπριας Οργάνωσης Σιτηροπαραγωγών και όλων των Αγροτικών Οργανώσεων, σε κοινή συνεδρία που πραγματοποιήθηκε στις 3 Φεβρουαρίου 2026 στη Λάρνακα, να καλέσουν τους αγρότες σε κινητοποίηση με τρακτέρ τη Δευτέρα, 16 Φεβρουαρίου 2026, έξω από τα κεντρικά γραφεία του Κυπριακού Οργανισμού Αγροτικών Πληρωμών (ΚΟΑΠ), δεν είναι μια κίνηση εντυπωσιασμού. Είναι μια αναγκαστική, συλλογική και ειρηνική πράξη διαμαρτυρίας.
Και πρέπει να τονιστεί από την αρχή με απόλυτη σαφήνεια: η κινητοποίηση αυτή δεν στρέφεται εναντίον της Κυβέρνησης. Δεν αποτελεί πολιτική επίθεση ούτε προσπάθεια δημιουργίας αντιπαράθεσης. Αντίθετα, στρέφεται αποκλειστικά και μόνο κατά των σοβαρών δυσλειτουργιών, των καθυστερήσεων και των διαδικασιών που εφαρμόζει ο ΚΟΑΠ, οι οποίες οδηγούν χιλιάδες αγρότες σε οικονομικό αδιέξοδο.
Άλλωστε, είναι γνωστό ότι η Κυβέρνηση έχει προχωρήσει στις αναγκαίες πολιτικές αποφάσεις και διευθετήσεις που ζητήθηκαν, ώστε να μπορέσουν να καταβληθούν έγκαιρα οι επιδοτήσεις προς τους δικαιούχους. Έχει αναγνωρίσει τις ιδιαιτερότητες της κυπριακής γεωργίας, όπως η επίδραση της τουρκικής κατοχής, ο πολυτεμαχισμός της γης και οι πρακτικές δυσκολίες που αντιμετωπίζουν οι παραγωγοί στις ελεύθερες περιοχές.
Ωστόσο, ενώ το κράτος έχει κάνει τα βήματα που του αναλογούν, η εφαρμογή αυτών των αποφάσεων προσκρούει σε μια σειρά από διαδικαστικά και διοικητικά εμπόδια που θέτει ο ΚΟΑΠ, με αποτέλεσμα να παρατηρούνται μεγάλες καθυστερήσεις, αποκοπές και αδικαιολόγητη ταλαιπωρία των αγροτών.
Μάλιστα, η κινητοποίηση πραγματοποιείται σε μια ιδιαίτερα κρίσιμη χρονική συγκυρία, κατά την οποία η Κύπρος έχει αυξημένες ευθύνες απέναντι στην Ευρωπαϊκή Ένωση, καθώς προεδρεύει του Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης, προωθώντας τα συμφέροντα του τόπου μας και ενισχύοντας τη διεθνή της παρουσία. Ο αγροτικός κόσμος δεν επιθυμεί να υπονομεύσει αυτή την εθνική προσπάθεια ούτε να προκαλέσει πολιτική ένταση. Αντιθέτως, επιδιώκει να σταλεί ένα ξεκάθαρο μήνυμα προς τον αρμόδιο Οργανισμό, ότι οι καθυστερήσεις και οι αδικαιολόγητες απαιτήσεις δεν μπορούν να συνεχιστούν.
Οι καθυστερήσεις στις πληρωμές επιδοτήσεων, καθώς και οι αποκοπές σε ποσά που καταβλήθηκαν, δεν είναι απλώς ένα διοικητικό ζήτημα. Για τον γεωργό, η επιδότηση δεν είναι «προνόμιο» ούτε «δώρο». Είναι αναπόσπαστο μέρος του εισοδήματός του και βασικό εργαλείο για να συνεχίσει να παράγει, να προμηθεύεται εφόδια και να καλύπτει υποχρεώσεις.
Όταν ένας αγρότης ενημερώνεται ότι θα πληρωθεί εντός Δεκεμβρίου και φτάνουμε στον Φεβρουάριο χωρίς να έχει λάβει όσα δικαιούται, η ζημιά είναι πραγματική και άμεση. Όταν πληρώνεται και διαπιστώνει αποκοπές χωρίς σαφή τεκμηρίωση και αιτιολόγηση, τότε η αβεβαιότητα γίνεται μόνιμο καθεστώς.
Το πιο ανησυχητικό όμως είναι ότι η ταλαιπωρία αυτή δεν προκύπτει από πολιτική αδιαφορία ή έλλειψη κυβερνητικής πρόθεσης. Προκύπτει κυρίως από τις πρακτικά μη εφαρμόσιμες απαιτήσεις και τις πολύπλοκες διαδικασίες του ΚΟΑΠ, οι οποίες δυσχεραίνουν ακόμη και τη δυνατότητα των αγροτών να υποβάλουν εκταρικές αιτήσεις.
Απαιτήσεις όπως η απόδειξη «νόμιμης κατοχής» ιδιωτικών αγροτεμαχίων, ακόμη και όταν προσκομίζονται στοιχεία, οι διαφορές που προκύπτουν από συγκρίσεις αεροφωτογραφιών με τοπογραφικά σχέδια, αλλά και οι χρονοβόρες διαδικασίες ελέγχου, οδηγούν σε ένα φαύλο κύκλο καθυστερήσεων, ενστάσεων και αναστολής πληρωμών.
Αυτή η κατάσταση δεν πλήττει μόνο τον παραγωγό. Θέτει σε κίνδυνο την ίδια τη βιωσιμότητα του πρωτογενούς τομέα και εγκυμονεί τον κίνδυνο απώλειας σημαντικών ευρωπαϊκών κονδυλίων. Επηρεάζει την οικονομία, την επάρκεια τροφίμων, τη ζωή στην ύπαιθρο, αλλά και την κοινωνική συνοχή.
Σε αυτό το πλαίσιο, πρέπει να αναγνωριστούν και να χαιρετιστούν τα μέτρα που λαμβάνει η Κυβέρνηση για στήριξη των αγροτών, καθώς και οι στρατηγικές επιλογές που προωθούνται για αντιμετώπιση των μεγάλων προκλήσεων της εποχής. Ιδιαίτερα σημαντική είναι η εξαγγελία του Προέδρου της Δημοκρατίας, κατά την παρουσίαση του Ετήσιου Προγραμματισμού Διακυβέρνησης 2026, για τη δημιουργία τριών νέων μονάδων αφαλάτωσης. Πρόκειται για μέτρο ουσιαστικό και αναγκαίο, αφού η λειψυδρία και η κλιματική αλλαγή αποτελούν πλέον υπαρξιακή απειλή για τη γεωργία.
Η αγροτική κινητοποίηση της 16ης Φεβρουαρίου, λοιπόν, δεν πρέπει να εκληφθεί ως σύγκρουση με την Κυβέρνηση. Είναι μια υπεύθυνη, ειρηνική παρέμβαση, με στόχο να αναδειχθούν τα αδιέξοδα που δημιουργούνται από τον ΚΟΑΠ και να δοθούν άμεσες λύσεις.
Η Κύπρος δεν μπορεί να μιλά για ανάπτυξη και αυτάρκεια, ενώ αφήνει τον αγρότη χωρίς πληρωμές, χωρίς ρευστότητα και χωρίς λειτουργικούς κανόνες. Η γεωργία δεν είναι παρελθόν. Είναι παρόν και μέλλον.
Η κινητοποίηση είναι μήνυμα. Και το μήνυμα είναι ξεκάθαρο: Η κινητοποίηση είναι μια υπεύθυνη υπενθύμιση ότι ο ΚΟΑΠ οφείλει να υπηρετεί τον αγρότη και όχι να τον εγκλωβίζει σε αδιέξοδες διαδικασίες.
*Πρόεδρος Παγκύπριας Οργάνωσης Σιτηροπαραγωγών. Πρόεδρος Παναγροτικού Συνδέσμου Κύπρου