Όταν η «ανάπτυξη» πληρώνεται με τίμημα τη γη και το ψωμί

Του
Κωνσταντίνου Ζαχαρίου
Το «πράσινο φως» για την υπογραφή της εμπορικής συμφωνίας ΕΕ–Mercosur δόθηκε τη στιγμή που οι αγρότες σε ολόκληρη την Ευρώπη βρίσκονται στους δρόμους. Από τη Γαλλία και το Βέλγιο έως την Ισπανία, την Ιταλία, την Ελλάδα και την Κύπρο, ο αγροτικός κόσμος στέλνει εδώ και ημέρες ένα ξεκάθαρο μήνυμα: Δεν αντέχει άλλο να πληρώνει το κόστος πολιτικών επιλογών που λαμβάνονται πίσω από κλειστές πόρτες, μακριά από τη γη και την πραγματική παραγωγή.
Η έγκριση της συμφωνίας αποτελεί, μάλιστα, την πρώτη ουσιαστική πολιτική πράξη της Κυπριακής Προεδρίας του Συμβουλίου της ΕΕ. Ένα ξεκίνημα που, αντί να στείλει μήνυμα στήριξης της αγροτικής παραγωγής, ανοίγει το δρόμο για μια συμφωνία που απειλεί άμεσα το εισόδημα των παραγωγών και τη βιωσιμότητα της Υπαίθρου.
Η Mercosur δεν είναι μια ουδέτερη εμπορική συμφωνία. Προβλέπει μαζικές εισαγωγές φθηνών αγροτικών προϊόντων από τη Λατινική Αμερική –βόειο κρέας, ζάχαρη, μέλι– προϊόντων που παράγονται με πολύ χαμηλότερο κόστος και χωρίς τους αυστηρούς περιβαλλοντικούς και υγειονομικούς κανόνες που ισχύουν στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Την ίδια στιγμή, οι Ευρωπαίοι αγρότες καλούνται να ανταποκριθούν σε ολοένα και αυξανόμενες απαιτήσεις, αυστηρούς κανονισμούς και εκρηκτικό κόστος παραγωγής.
Το αποτέλεσμα είναι προδιαγεγραμμένο. Η συμφωνία ανοίγει το δρόμο για άνισο ανταγωνισμό, πίεση των τιμών κάτω από το κόστος, υπερχρέωση και εγκατάλειψη της γης. Για μικρές και μεσαίες εκμεταλλεύσεις, ιδιαίτερα σε χώρες όπως η Κύπρος και η Ελλάδα, μια τέτοια εξέλιξη μπορεί να αποδειχθεί καταστροφική.
Την ώρα που οι αγρότες παλεύουν να επιβιώσουν, στις Βρυξέλλες κυριαρχούν οι πανηγυρισμοί. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή μιλά για δισεκατομμύρια ευρώ κερδών για τις μεγάλες βιομηχανίες και για «ανταγωνιστικότητα» απέναντι σε ΗΠΑ και Κίνα. Για τον αγροτικό κόσμο, όμως, η «ανταγωνιστικότητα» αυτή μεταφράζεται σε απώλεια εισοδήματος και σε ένα μέλλον χωρίς νέους στην Ύπαιθρο.
Ακόμη πιο ανησυχητικό είναι το γεγονός ότι επιχειρείται η προσωρινή εφαρμογή της συμφωνίας πριν τοποθετηθεί το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, περιορίζοντας τον δημοκρατικό έλεγχο. Δεν πρόκειται για μια τεχνική λεπτομέρεια, αλλά για μια συνειδητή πολιτική επιλογή που στερεί από τους αγρότες τη δυνατότητα να ακουστεί η φωνή τους μέσω των εκλεγμένων εκπροσώπων τους.
Η Ευρώπη χρειάζεται εμπορικές συμφωνίες που να στηρίζουν την παραγωγή, να διασφαλίζουν δίκαιες τιμές και να κρατούν ζωντανή την Ύπαιθρο. Όχι συμφωνίες που φορτώνουν το κόστος στους αγρότες και μετατρέπουν τη γεωργία σε παράπλευρη απώλεια της «ανάπτυξης».
Η μάχη για το ψωμί και τη γη δεν είναι ιδεολογική. Είναι μάχη επιβίωσης.