Ψηφιακός Πολίτης: Σκιές στη διαδικασία, ερωτήματα για το κόστος – Τι αποκαλύπτει η Ειδική Έκθεση της Ελεγκτικής Υπηρεσίας

Σημαντικά ερωτήματα ως προς τη διαφάνεια, τη νομιμότητα και την οικονομική τεκμηρίωση του έργου «Ψηφιακός Πολίτης» εγείρει η νέα Ειδική Έκθεση ΕΕ-ΕΥ 07/2026 της Ελεγκτική Υπηρεσία της Κυπριακής Δημοκρατίας, που δόθηκε στη δημοσιότητα στις 24 Φεβρουαρίου 2026.
Η Έκθεση εξετάζει τη διαδικασία ανάθεσης, υλοποίησης και οικονομικής διαχείρισης της εφαρμογής «Ψηφιακός Πολίτης», έργο που υλοποιείται από το Υφυπουργείο Έρευνας, Καινοτομίας και Ψηφιακής Πολιτικής, στο πλαίσιο της στρατηγικής ψηφιακού μετασχηματισμού του κράτους.
Τι είναι ο «Ψηφιακός Πολίτης»
Η εφαρμογή, διαθέσιμη από τις 5 Δεκεμβρίου 2024 σε Google Play και App Store, επιτρέπει στους πολίτες να αποθηκεύουν σε ψηφιακή μορφή επίσημα έγγραφα με πλήρη νομική ισχύ εντός Κυπριακής Δημοκρατίας (όχι για ταξιδιωτική χρήση).
Μέχρι σήμερα έχουν ενσωματωθεί:
- Δελτίο Ταυτότητας
- Άδεια Οδήγησης
- Πιστοποιητικό Καταλληλότητας Οχήματος (ΜΟΤ)
- Κάρτα Φιλάθλου
Θετικό στοιχείο, σύμφωνα με την Έκθεση, αποτελεί η διαλειτουργικότητα με την ελληνική εφαρμογή gov.gr wallet, δεδομένου ότι η Ελλάδα είναι ο δημοφιλέστερος προορισμός των Κυπρίων.
Ωστόσο, οι διαπιστώσεις της Ελεγκτικής Υπηρεσίας είναι πολυεπίπεδες και σε ορισμένα σημεία ιδιαίτερα αιχμηρές.
Απευθείας ανάθεση μέσω διακρατικής συμφωνίας
Η υλοποίηση του έργου βασίστηκε σε Μνημόνιο Συνεργασίας και στη συνέχεια σε Σύμβαση μεταξύ Κύπρου και Ελλάδας, με νομική βάση το άρθρο 39(4) της Οδηγίας 2014/24/ΕΕ.
Στην πράξη, το έργο ανατέθηκε από το ελληνικό Υπουργείο Ψηφιακής Διακυβέρνησης της Ελλάδας στον ίδιο ιδιώτη ανάδοχο που είχε αναπτύξει το ελληνικό gov.gr wallet, μέσω διαδικασίας διαπραγμάτευσης – χωρίς ανοικτό διαγωνισμό στην Κύπρο.
Η Ελεγκτική Υπηρεσία διατυπώνει προβληματισμό κατά πόσο η διαδικασία αυτή διασφαλίζει πλήρως τις αρχές:
- της διαφάνειας
- της ίσης μεταχείρισης οικονομικών φορέων
- του υγιούς ανταγωνισμού
Κάνει μάλιστα λόγο για κίνδυνο οι διακρατικές συμφωνίες να λειτουργήσουν ως «έξυπνος» τρόπος παράκαμψης των διαδικασιών δημοσίων συμβάσεων.
Έναρξη εργασιών πριν από την υπογραφή
Ιδιαίτερα σοβαρή είναι η διαπίστωση ότι οι εργασίες φαίνεται να ξεκίνησαν από τον Μάρτιο 2024, δηλαδή πριν από:
- την υπογραφή Μνημονίου (Ιούνιος 2024)
- την υπογραφή Σύμβασης (Οκτώβριος 2024)
Παράλληλα, ο έλεγχος νομιμότητας ολοκληρώθηκε μόλις τρεις ημέρες πριν την υπογραφή της Σύμβασης, γεγονός που – όπως σημειώνεται – δημιουργεί την εντύπωση προκαθορισμένης πορείας.
Κόστος €1,7 εκατ. χωρίς αναλυτική κοστολόγηση
Το συνολικό κόστος της Σύμβασης ανέρχεται σε:
- €1,5 εκατ. (Κύπρος)
- €200.000 (Ελλάδα – για προσθήκη λειτουργικότητας στο gov.gr wallet)
Η Ελεγκτική Υπηρεσία επισημαίνει ότι κατά την υπογραφή της Σύμβασης δεν υπήρχε αναλυτική εκτίμηση κόστους ούτε λεπτομερής κοστολόγηση επιμέρους δραστηριοτήτων.
Επιπλέον, η Κύπρος δεν εξασφάλισε ακριβή στοιχεία για το κόστος ανάπτυξης του ελληνικού έργου, ώστε να αξιολογηθεί αν το ποσό των €1,5 εκατ. είναι εύλογο.
Πρόσθετες δαπάνες
Το έργο δεν περιορίζεται στο €1,5 εκατ. Η Έκθεση καταγράφει επιπλέον δαπάνες:
- €156.000 για διαχείριση έργου από ιδιωτική εταιρεία
- €3.200 για διασύνδεση με Τμήμα Οδικών Μεταφορών
- €267.832 για προωθητικές εκστρατείες
- €12.503 για προμήθεια QR scanners στα ΚΕΠ
Το τελικό κόστος, όπως σημειώνεται, αναμένεται να υπερβεί σημαντικά το αρχικό ποσό.
Ζητήματα φιλοξενίας και τεχνικής εποπτείας
Η εφαρμογή φιλοξενείται σε υποδομή της ΕΕ (Azure), ωστόσο η τεχνική εποπτεία ασκείται από την ελληνική πλευρά, με την κυπριακή πλευρά να λαμβάνει τα αποτελέσματα των ελέγχων.
Η Ελεγκτική Υπηρεσία σημειώνει ότι δεν τεκμηριώθηκε αξιολόγηση εναλλακτικών επιλογών φιλοξενίας, σύμφωνα με τις πολιτικές άλλων κρατικών συστημάτων.
Το μεγάλο ερώτημα: Τι γίνεται με το Ευρωπαϊκό Ψηφιακό Πορτοφόλι;
Η Κύπρος καλείται σύντομα να υλοποιήσει το Ευρωπαϊκό Ψηφιακό Πορτοφόλι.
Η Έκθεση θέτει εύλογο ερώτημα:
Θα αποτελέσει ο «Ψηφιακός Πολίτης» γέφυρα για τη μετάβαση στο ευρωπαϊκό σύστημα ή θα χρειαστεί ουσιαστικά νέα αρχή, με επιπλέον κόστος;
Το Υφυπουργείο εκφράζει την εκτίμηση ότι η εφαρμογή θα διατηρήσει τη χρησιμότητά της σε εθνικό επίπεδο (ΜΟΤ, κάρτα φιλάθλου κ.λπ.), ωστόσο η Ελεγκτική Υπηρεσία καταγράφει επιφυλάξεις ως προς τη στρατηγική συνοχή.
Θετικό στοιχείο
Η Έκθεση αναγνωρίζει ως θετικό ότι έχει προβλεφθεί ρήτρα παράδοσης πηγαίου κώδικα στην Κυπριακή Δημοκρατία σε περίπτωση τερματισμού της συμφωνίας, κάτι που ενισχύει τη δυνατότητα μελλοντικής διαγωνιστικής διαδικασίας.
Το συμπέρασμα
Η Ειδική Έκθεση δεν αμφισβητεί τη χρησιμότητα του έργου ως ψηφιακού εργαλείου για τους πολίτες. Ωστόσο, καταγράφει:
- ελλείψεις διαφάνειας
- αδύναμη τεκμηρίωση κόστους
- διαδικαστικά ερωτήματα
- στρατηγικές ασάφειες για το μέλλον
Σε μια περίοδο όπου η ψηφιακή διακυβέρνηση αποτελεί βασικό πυλώνα δημόσιας πολιτικής, το έργο «Ψηφιακός Πολίτης» αναδεικνύεται σε κομβική δοκιμασία για το πώς η Κύπρος σχεδιάζει, αναθέτει και διαχειρίζεται μεγάλα ψηφιακά έργα.