Χρήστος Χρυσόπουλος: Η γενοκτονία της Παλαιστίνης αποτελεί το έγκλημα της γενιάς μας

Συναντήσεις
Ο Αντώνης Γεωργίου συναντά τον συγγραφέα Χρήστο Χρυσόπουλο που είχε τη διεύθυνση έκδοσης του βιβλίου της Francesca Albanese, J’accuse / Κατηγορώ
Δεν υπάρχει πτυχή της ταυτότητάς μας χωρίς κοινωνικό πρόσημο και επίδραση
Ποια είναι η Φραντσέσκα Αλμπανέζε και ποιος είναι ο ρόλος της στη διεθνή σκηνή σε σχέση με τα ανθρώπινα δικαιώματα και την Παλαιστίνη;
Η Francesca Albanese είναι Ιταλίδα νομικός και από το 2022 Ειδική Εισηγήτρια του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών για τα κατεχόμενα Παλαιστινιακά Εδάφη· καταγράφει τις διαρκείς παραβιάσεις και ζητά λογοδοσία και κυρώσεις κατά του Ισραήλ σύμφωνα με το διεθνές δίκαιο. Έχει δεχθεί κυρώσεις και απαγορεύσεις εισόδου από τις Ηνωμένες Πολιτείες, το Ισραήλ – και πρόσφατα μερικές Ευρωπαϊκές κυβερνήσεις, λόγω των αιτιολογημένα αποκαλυπτικών Εκθέσεών της, και ειδικότερα της τέταρτης Ειδικής Έκθεσης προς τον ΟΗΕ, στην οποία αποκαλύπτεται η πολιτική συνενοχή της Ε.Ε. και η οικονομική εκμετάλλευση της γενοκτονίας από διεθνείς εταιρείες και κυβερνήσεις.
Τι ακριβώς είναι το βιβλίο «Κατηγορώ / J’Accuse»;
Το “Κατηγορώ” γράφτηκε την επόμενη των γεγονότων της 7ης Οκτωβρίου και είναι ένα πολιτικό – ιστορικό δοκίμιο γραμμένο σε απλή γλώσσα, το οποίο μάς επιτρέπει να κατανοήσουμε την ιστορικότητα της καταπίεσης των Παλαιστινίων εκ μέρους του Ισραήλ, ήδη από το 1948, ενώ παράλληλα ακολουθεί τις απαιτήσεις και τις εντολές του διεθνούς δικαίου και των συλλογικών οργανισμών, καταδεικνύοντας την διαρκή αγνόησή τους από το Ισραήλ και τις πολιτικές δυνάμεις που το υποστηρίζουν προσφέροντας πολιτική και νομική ασυλία.
Γιατί θεωρείτε ότι επιλέχθηκε η φόρμα της συνέντευξης για την προσέγγιση τόσο σύνθετων ιστορικών και πολιτικών ζητημάτων;
Ακολουθώντας τη μορφή μιας συνέντευξης, στο «Κατηγορώ» η Αλμπανέζε απαντά σε απορίες που εκφράζονται από τους απλούς πολίτες ενώ παρακολουθούν τα καταιγιστικά γεγονότα της εποχής μας και προσφέρει ένα ενδελεχές και ισορροπημένο πλαίσιο πληροφόρησης και κατανόησής τους.
Και ποιος θεωρείται είναι ο βασικός στόχος θεωρείτε αυτού του βιβλίου ;
Έχοντας ως βασικούς άξονες τις κύριες συνισταμένες της πολιτικής του Ισραήλ στην Παλαιστίνη -όπως έχουν καταδειχτεί διαχρονικά από το διεθνές δίκαιο: Τρομοκρατία, Αποανθρωποποίηση, Κατοχή, Αποικιοκρατία, Απαρτχάιντ, Δημοκρατία, Φυλακιστικό σύστημα, αποδεικνύει την γενοκτονική πολιτική ως εγγενές πυρηνικό στοιχείο της γέννησης και ακολούθως της υπόστασης (ιδεολογικής, πολιτικής, οικονομικής, εδαφικής, πολιτισμικής, περιβαλλλοντικής) της κρατικής οντότητας του Ισραήλ, ενώ παράλληλα παρουσιάζει την αποδιάρθρωση του διεθνούς συλλογικού διακρατικού δικαιοκρατικού συστήματος την οποία βιώνουμε σήμερα.
Αποδεικνύει την γενοκτονική πολιτική ως εγγενές πυρηνικό στοιχείο της γέννησης και ακολούθως της υπόστασης της κρατικής οντότητας του Ισραήλ
Πώς αποφασίσατε να κυκλοφορήσει το βιβλίο στα ελληνικά;
Η έκδοση του βιβλίου ξεκίνησε από μια προσωπική ανάγκη, μεταμορφώθηκε σε μια ιδέα, και κατόπιν πήρε συλλογική μορφή. Το αρχικό μου κίνητρο αφορούσε την επίθεση της 7ης Οκτωβρίου. Αμέσως εκείνη τη μέρα έγραψα σε μια αγαπημένη Ισραηλινή φίλη, ανήσυχος αν είναι καλά. Καθώς, όμως τα γεγονότα εξελίσσονταν, κατέστη σαφές σ’ εμένα ότι η τεκταινόμενη εξολόθρευση των Παλαιστινίων στη Γάζα αποτελούσε μια προφανή γενοκτονία (όπως παραδέχονταν και δεκάδες Ισραηλινοί διανοούμενοι). Και μάλιστα με παράλληλη, πλήρη, Ελληνική στήριξη στον θύτη. Η Ελληνική κυβέρνηση συνέπλευσε απολύτως με το γενοκτονικό αποικιοκρατικό πρόγραμμα της ισραηλινής ομολόγου της (στρατηγική συμμαχία, εξαγορά ΕΛΒΟ, DEFEA 2025, Achilles Shield, επίσκεψη του Κυριάκου Μητσοτάκη στο Ισραήλ τον Μάρτιο του 2025… κ.ά.) αγνοώντας με κυνισμό (όπως και σχεδόν σύσσωμη η ΕΕ) τις υποχρεώσεις της στο πλαίσιο του ΟΗΕ, των διεθνών συνθηκών και των διεθνών δικαστηρίων. Τη στιγμή μάλιστα που -στην δική της ρητορική για τα “εθνικά” συμφέροντα- επικαλείται υποκριτικά τις ίδιες ακριβώς αρχές!
Θέλοντας να κατανοήσω αυτή την πραγματικότητα διάβασα εντελώς αυθόρμητα ένα απόγευμα το βιβλίο της Φραντσέσκας Αλμπανέζε σε μια πρόχειρη αυτόματη μετάφραση από τα Ιταλικά. Εξεπλάγην από το ιστορικό βάθος και το πληροφοριακό υλικό. Επίσης από την κρυστάλλινη διάρθρωση των επιχειρημάτων και την ανθρωπιστική διάσταση που έδινε η ίδια στο διεθνές δίκαιο, στην πολιτική και την ιστορία δίχως -και αυτό είναι καίριο- να ξεχνά ούτε στιγμή ότι αφορούν ανθρώπινα υποκείμενα.
Και πώς κατέστη δυνατή η έκδοσή του;
Ήταν, πλέον, σαφές στον νου μου, ότι η γενοκτονία της Παλαιστίνης αποτελεί το έγκλημα της γενιάς μας και -όπως λέει η Αλμπανέζε- «το πτώμα φέρει στο σώμα του τα δακτυλικά μας αποτυπώματα». Αυτό το τελευταίο ήταν το κίνητρο για να εκδοθεί το βιβλίο στα Ελληνικά. Ο τρόπος ήταν σαφής: απευθύνθηκα άμεσα σε λίγους καλούς φίλους, και εκείνοι σε άλλους φίλους, και έτσι δημιουργήθηκε άτυπα -δίχως επίσημα καλέσματα και crowdfunding-ένας έμπιστος κύκλος εξήντα και πλέον προσώπων, που συνεισέφεραν καθένα ένα ποσό, προ-αγοράζοντας στη ουσία κάποια αντίτυπα του βιβλίου. Η έκδοση έγινε από την ΚΑΙΡΟΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΑΜΚΕ, την οποία έχουμε με τον φίλο και συνεργάτη Χριστόφορο Μαρίνο. Η εκδοτική ομάδα ήταν: Παναγιώτης Τσιαμούρας (μετάφραση από τα Ιταλικά), Ελένη Ζαφειρούλη (επιμέλεια, διόρθωση), Αναστάσης Στρατάκης (σχεδιασμός έκδοσης), Τάκης Κατσαμπάνης (εκτέλεση παραγωγής).
Για όλους εμάς -και για μένα πρωτίστως- η έκδοση αυτή είναι ένα σημαντικό επίτευγμα και είμαι περήφανος για αυτήν. Έδωσε φωνή σε όλους μας σε μια στιγμή κατά την οποία η αίσθηση της προσωπικής ευθύνης και η ανάγκη μας για κάποιας μορφής ατομική και συλλογική δράση ήταν επιτακτικές.
Το “Κατηγορώ” είναι ένα πολιτικό – ιστορικό δοκίμιο το οποίο μάς επιτρέπει να κατανοήσουμε την ιστορικότητα της καταπίεσης των Παλαιστινίων εκ μέρους του Ισραήλ
Ως συγγραφέας, πώς αντιλαμβάνεστε σήμερα τη σχέση εποχής, τέχνης και πολιτικής;
Ως συγγραφέας, ως άνθρωπος που ζει με τις λέξεις, αλλά και ως πολίτης που αντιλαμβάνεται την δημόσια λειτουργία της ιδιότητάς του, το να καταστήσω προσβάσιμη εις όφελός της κοινότητας στην οποία ανήκω την σκέψη του “άλλου” (εν προκειμένω της Φ. Αλμπανέζε) είναι κομμάτι από την προσωπική μου κατηγορηματική προσταγή. Αντιλαμβάνομαι αυτή την αποστολή ως χρέος. Και την εκπληρώνω με όποιους τρόπους μπορώ: μέσα από τη λογοτεχνία μου, στο μερίδιο του δημόσιου λόγου που μου αναλογεί, με την διοργάνωση εκδηλώσεων, με τη μετάφραση, με τη διδασκαλία – ακόμα και μέσα από τη γονεϊκότητα ή τη συντροφικότητα αφού δεν υπάρχει καμιά, έστω και ενδόμυχη πτυχή, της ταυτότητάς μας που να μην έχει κοινωνικό πρόσημο και επίδραση.
Από αυτές της πηγές θεωρώ ότι μπορούν να προέλθουν, η διασφάλιση της ιστορικής μνήμης, η υπεράσπιση των αξιακών μας κατηγορημάτων, η συγκρότηση των υποκειμένων μας ως σχεσιακά όντα, και η κληροδότηση των αγαθών που μπορούμε να προσφέρουμε στην επόμενη γενιά. Η τέχνη, η πολιτική, η δράση, η σχεσιακότητα, συνδέονται κατ’ αυτόν τον τρόπο σε ένα συνολικό κοσμοείδωλο που θα αποτελέσει και τον τρόπο με τον οποίο θα ζήσουμε τη ζωή μας.
Μετά από όλη αυτή τη διαδρομή, με αυτό το βιβλίο, ποιο είναι το κύριο που νιώθετε ότι σας αποκαλύφθηκε σχετικά με τον κόσμο στον οποίο ζούμε;
Θα κλείσω αυτές μου τις σκέψεις δανειζόμενος μια σκέψη από την Φραντσέσκας Αλμπανέζε, το οποίο διαλέξαμε να προτάξουμε στην εισαγωγή του βιβλίου και εκφράζει αυτή την κοινή μας πεποίθηση:
“Όλο και πιο συχνά σκέφτομαι ότι όλα αυτά, αν και θα έπρεπε να μας προκαλούν φόβο, την ίδια στιγμή πρέπει να μας εμφυσούν θάρρος. Το σύστημα που συνθλίβει τους Παλαιστινίους –η πλήρως αποδεδειγμένη πλέον συμμαχία μεταξύ του Ισραήλ και όλων των υπόλοιπων κρατών, των οποίων οι ελίτ εγγυώνται την ατιμωρησία που ανέκαθεν απολάμβανε– είναι το ίδιο στο οποίο ανήκουμε κι εμείς οι ίδιοι. Είναι το σύστημα που αποφασίζει εκ μέρους μας για καίρια ζητήματα της ζωής όλων μας, δίχως απαραίτητα να μας ακούει και να μας εκπροσωπεί· εκείνο που μετατρέπει την εργασία σε πρεκαριάτο και τα δικαιώματα σε προνόμια, που φροντίζει ώστε ο ένας άνθρωπος να αποξενώνεται από τον άλλο, καθιστώντας μας όλους πιο ευάλωτους και πιο ανασφαλείς· που θεωρεί την αλληλεγγύη μια ανατρεπτική πράξη και την ενσυναίσθηση μια μορφή διανοητικής και κοινωνικής δυσλειτουργίας. Πρόκειται για μηχανισμούς ύπουλους, οι οποίοι μέρα με την ημέρα συμβάλλουν στη διάρρηξη των δεσμών και υπονομεύουν την ικανότητά μας να παλεύουμε από κοινού για έναν δίκαιο σκοπό, από το περιβάλλον μέχρι την Παλαιστίνη, περνώντας από την επισφαλή εργασία και τα ζητήματα φύλου. Πολλές φορές μού έτυχε να σκεφτώ ότι για μένα η Παλαιστίνη υπήρξε το κόκκινο χάπι του Μάτριξ, εκείνο που σου ανοίγει τα μάτια, ώστε να δεις την πραγματικότητα που κρύβεται πίσω από την επιφάνεια. Η εργασία μου, όπως και όλα όσα μελέτησα αυτά τα χρόνια σχετικά με το παλαιστινιακό ζήτημα, με βοήθησε να δω και να καταλάβω καλύτερα το σύστημα στο οποίο ζούμε. Και, κατά έναν παράξενο τρόπο, να συνεχίσω να το αγαπώ”.
Francesca Albanese, J’ACCUSE / ΚΑΤΗΓΟΡΩ - Οι επιθέσεις της 7ης Οκτωβρίου, η Χαμάς, η τρομοκρατία, το Ισραήλ, το απαρτχάιντ στην Παλαιστίνη και ο πόλεμος, μετάφραση: Παναγιώτης Τσιαμούρας, ΚΑΙΡΟΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ, Αθήνα, 2025.