Χειρουργική αντιμετώπιση παθήσεων της αορτής

Τρεις δεκαετίες εξειδίκευσης και πρωτοπορίας στη χειρουργική της αορτής στο Γενικό Νοσοκομείο Λευκωσίας
Η αορτική διάταση είναι η δεύτερη πιο συχνή πάθηση της αορτής μετά την αθηροσκλήρωση. Εμφανίζεται όταν η διάμετρος της αορτής μεγαλώνει περισσότερο από το φυσιολογικό – πάνω από 40 mm στους άνδρες και 36 mm στις γυναίκες. Λόγω της διάτασης, το τοίχωμα της αορτής λεπταίνει και έτσι αυξάνεται ο κίνδυνος ρήξης ή διαχωρισμού, καταστάσεις που μπορεί να απειλήσουν τη ζωή.
Αορτικό ανεύρυσμα (ή σημαντική αορτική διάταση) θεωρείται όταν η διάμετρος της αορτής ξεπερνά το 50% της προβλεπόμενης διαμέτρου. Είναι πιο συχνό στους άνδρες (αναλογία 4:1) και αφορά περίπου 5–10 άτομα ανά 100.000 πληθυσμού ετησίως. Τα περισσότερα ανευρύσματα της θωρακικής αορτής εντοπίζονται στη ρίζα και την ανιούσα αορτή (60%), ακολουθούν η κατιούσα αορτή (30%) και το αορτικό τόξο (10%).
Αίτια – Παράγοντες κινδύνου
Ο κύριος παράγοντας κινδύνου είναι η αρτηριακή υπέρταση (80%) και ειδικά εάν είναι αρρύθμιστη. Επιπλέον διάφοροι γενετικοί παράγοντες μπορούν να εμπλακούν στην ανάπτυξη των ανευρυσμάτων (20%). Ασθενείς με σύνδρομό Marfan, Ehlers-Danlos και Loeys-Dietz έχουν αυξημένο ρίσκο ανάπτυξης ανευρυσμάτων λόγω εξασθένισης του συνδετικού ιστού και αδυναμία του αορτικού τοιχώματος.
Άλλοι παράγοντες που ενδεχομένως συμβάλουν στην εμφάνιση ανευρύσματος είναι το κάπνισμα, αθηροσκλήρωση, η δίπτυχη αορτική βαλβίδα, το οικογενειακό ιστορικό ανευρυσμάτων, η φλεγμονή και αγγειίτιδες.
Πότε χρειάζεται χειρουργείο – Τι λένε οι ευρωπαϊκές κατευθυντήριες οδηγίες
Σύμφωνα με τις ευρωπαϊκές κατευθυντήριες οδηγίες 2024, χειρουργική επέμβαση σε ασθενή με τριγλώχινα αορτική βαλβίδα και ανεύρυσμα αορτικής ρίζας ή/και ανιούσης αορτής συστήνεται όταν η διάμετρος της διάτασης είναι ≥55 mm (class I). Σε ασθενείς χαμηλού χειρουργικού ρίσκου, η επέμβαση μπορεί να πραγματοποιηθεί όταν η διάμετρος της διάτασης είναι >52 mm (class IIa).
Σε ασθενείς με ανεύρυσμα αορτικής ρίζας ή/και ανιούσης αορτής που πρόκειται να υποβληθούν σε αντικατάσταση τριγλώχινας αορτικής βαλβίδας, η σύσταση για ταυτόχρονη αντιμετώπιση του ανευρύσματος τίθεται όταν η διάμετρος είναι ≥50 mm, ή ≥45 mm σε ασθενείς χαμηλού χειρουργικού ρίσκου (class IIa).
Για άλλες καρδιοχειρουργικές επεμβάσεις σε ασθενείς με ανεύρυσμα αορτικής ρίζας ή/και ανιούσης αορτής, η σύσταση για αντιμετώπιση του ανευρύσματος διατηρείται στα ≥50 mm (class IIa).
Σε ασθενείς με διγλώχινα αορτική βαλβίδα και ανεύρυσμα αορτικής ρίζας συστήνεται χειρουργική αντιμετώπιση όταν η μέγιστη διάμετρος είναι ≥50 mm (class I). Σε ασθενείς με ανεύρυσμα ανιούσης αορτής διαμέτρου ≥50 mm και επιπλέον παράγοντες κινδύνου όπως οικογενειακό ιστορικό, αρρύθμιστη υπέρταση ή στένωση κατιούσας αορτής επίσης μπορεί να συσταθεί χειρουργική αντιμετώπιση (class IIa).
Όσον αφορά ασθενείς με γενετικά σύνδρομα ισχύουν τα παρακάτω:
- Σύνδρομο Marfan – μπορεί να συσταθεί χειρουργική αντιμετώπιση όταν η διάμετρος της ρίζας της αορτής είναι ≥45 mm ή η διάμετρος της ανιούσας αορτής / αορτικού τόξου ≥50 mm (class IΙa).
- Σύνδρομο Loeys–Dietz – μπορεί να συσταθεί χειρουργική αντιμετώπιση όταν η διάμετρος της ρίζας της αορτής είναι ≥45 mm (class IΙa) αλλά εάν συνυπάρχουν επιπλέον παράγοντες κινδύνου η σύσταση για πιθανή αντιμετώπιση είναι ≥40 mm (class IΙb)
- Σύνδρομο Ehlers–Danlos – δεν υπάρχουν συστάσεις με βάση την διάμετρο της αορτής και συνεπώς η απόφαση για χειρουργική αντιμετώπιση εξατομικεύεται ανάλογα με τον ασθενή
Πώς αντιμετωπίζονται χειρουργικά τα ανευρύσματα
Η χειρουργική αντιμετώπιση των ανευρυσμάτων αορτής αποσκοπεί στην αντικατάσταση του τμήματος της αορτής που νοσεί. H βαρύτητα της επέμβασης ποικίλλει ανάλογα με την εντόπιση και τον τύπο της βλάβης.
Ανεύρυσμα αορτικής ρίζας
Στο Γενικό Νοσοκομείο Λευκωσίας πραγματοποιούνται δύο κύριες επεμβάσεις:
- Επέμβαση Bentall: αντικατάσταση της αορτικής ρίζας με επανεμφύτευση των στεφανιαίων αγγείων, χρησιμοποιώντας βαλβιδοφόρο μόσχευμα με μηχανική ή βιολογική βαλβίδα. Η επέμβαση μπορεί να πραγματοποιηθεί διαμέσου μικρής τομής (mini sternotomy).
- Επέμβαση David: αντικατάσταση της αορτικής ρίζας με μόσχευμα, διατηρώντας την αορτική βαλβίδα όταν αυτή λειτουργεί φυσιολογικά και επανεμφύτευση των στεφανιαίων αγγείων στο μόσχευμα.
Ανεύρυσμα ανιούσας αορτής
Τα ανευρύσματα ανιούσης αορτής επίσης αντιμετωπίζονται χειρουργικά. Αφαιρείται η ανιούσα αορτή από την κολποσωληνώδη περιοχή μέχρι το τόξο και αντικαθίσταται με μόσχευμα. Η επέμβαση μπορεί επίσης να πραγματοποιηθεί διαμέσου μικρής τομής (mini sternotomy).
Ανεύρυσμα αορτικού τόξου
Τα ανευρύσματα του αορτικού τόξου μπορεί να είναι μεμονωμένα ή να συνδυάζονται με ανεύρυσμα της ανιούσης ή της κατιούσας αορτής, ή και των δύο. Η αντιμετώπισή τους μπορεί να είναι χειρουργική, ενδοαγγειακή με τη χρήση ενδοαυλικού μοσχεύματος (stent) ή συνδυασμός και των δύο. Η χειρουργική αντιμετώπιση πραγματοποιείται διαμέσου στερνοτομής, με εξωσωματική κυκλοφορία και μέτρια ή βαθιά υποθερμία. Η επιλογή της μεθόδου καθορίζεται από τον τύπο του ανευρύσματος και την κλινική κατάσταση του ασθενούς.
Οξύ Αορτικό Σύνδρομο – επείγουσα κατάσταση
Αποτελεί το συχνότερο επείγον χειρουργείο της καρδιοχειρουργικής. Εμφανίζεται σε περίπου 8 ασθενείς ανά 100.000 γενικού πληθυσμού ανά έτος και συγκεκριμένα ο οξύς διαχωρισμός της αορτής τύπου Α σε 3 ασθενείς ανά 100.000 ανά έτος. Απαιτεί άμεση χειρουργική αντιμετώπιση λόγω της υψηλής θνησιμότητας (50%, με αύξηση 1–2% ανά ώρα τις πρώτες 48 ώρες).
Η Καρδιοθωρακοχειρουργική Κλινική του Γενικού Νοσοκομείου Λευκωσίας διαθέτει μεγάλη εμπειρία στην αντιμετώπιση του οξέος αορτικού συνδρόμου, με πολύ καλά αποτελέσματα. Ανάλογα με την κλινική και απεικονιστική εικόνα του ασθενούς, έχουν διενεργηθεί επεμβάσεις αντικατάστασης ρίζας αορτής, αντικατάστασης ανιούσας αορτής με ταυτόχρονη διόρθωση της αορτικής βαλβίδας, καθώς και αντικατάστασης τμήματος ή ολόκληρου του αορτικού τόξου (τεχνική elephant trunk) με βαθιά υποθερμία.
Η Καρδιοθωρακοχειρουργική Κλινική ΓΝ Λευκωσίας
Η Κλινική αποτελεί την πρώτη ΚΘΧ Κλινική της Κύπρου με πέραν των 35 χρόνων εμπειρία, καθιστώντας την ένα από τα πιο εξειδικευμένα κέντρα στην Κύπρο για την αντιμετώπιση παθήσεων της αορτής. Με σύγχρονο εξοπλισμό, υψηλή τεχνογνωσία και συνεχή αναβάθμιση των υπηρεσιών της, παρέχει ασφαλή και ποιοτική φροντίδα ακόμη και στα πιο απαιτητικά περιστατικά. Ο ΟΚΥπΥ συνεχίζει να ενισχύει την Κλινική, επενδύοντας σε καινοτομία, εξειδίκευση και ολοκληρωμένη φροντίδα για κάθε ασθενή.
Περισσότερες πληροφορίες για την Καρδιοθωρακοχειρουργική Κλινική στον σύνδεσμο που ακολουθεί https://www.shso.org.cy/clinic/kardiothorakocheirourgiki/