Υπουργός Ενέργειας: Τον Μάρτιο η τελική επενδυτική απόφαση για το «Κρόνος»

Τέλος Μαρτίου αναμένεται η τελική επενδυτική απόφαση για τη διαχείριση του «Κρόνος», με στόχο μέχρι το πρώτο εξάμηνο του 2028 το πρώτο φυσικό αέριο να κατευθυνθεί, μέσω του «Ζορ», στην Αίγυπτο, για επεξεργασία και πώληση στην ευρωπαϊκή αγορά, δήλωσε ενώπιον της Κοινοβουλευτικής Επιτροπής Ενέργειας την Τρίτη ο Υπουργός Ενέργειας, Εμπορίου και Βιομηχανίας, Μιχάλης Δαμιανός.
Στο μεταξύ, ο κ. Δαμιανός είπε ότι σήμερα και αύριο βρίσκεται στην Κύπρο αντιπροσωπεία Ισραηλινών για εντατικές διαπραγματεύσεις, προκειμένου να κλείσει η συμφωνία για το «Ισάι», εκτιμώντας ότι αυτό θα καταστεί εφικτό τους επόμενους 1-2 μήνες.
Αναφορικά με το «Αφροδίτη», ο λειτουργός του Υπουργείου Ενέργειας, Αχιλλέας Σωτηρέλης, ενημέρωσε την Επιτροπή ότι πέρσι τον Φεβρουάριο ολοκληρώθηκε το Pre-FEED και τώρα εισήλθαμε στον τελικό αναλυτικό σχεδιασμό για το έργο, το FEED (Front-End Engineering Design), το οποίο αναμένεται να ολοκληρωθεί μέχρι το τέλος του χρόνου. Όπως είπε, η τελική επενδυτική απόφαση (FID) αναμένεται να ληφθεί το 2027.
Σε παρέμβασή του, ο τέως Υπουργός Ενέργειας, Γιώργος Παπαναστασίου, είπε ότι επί Noble Energy ακόμη, το έργο προνοούσε μονάδα παραγωγής στο κοίτασμα και προώθηση ξηρού φυσικού αερίου προς την Αίγυπτο. Αυτό επαναβεβαιώθηκε με τη νέα κοινοπραξία με τη Chevron τον Φεβρουάριο 2025, η οποία, όπως είπε, προχωρά με ταχείς ρυθμούς.
Η διευθέτηση, ανέφερε, προνοεί μονάδα παραγωγής στο κοίτασμα και υποβρύχιο αγωγό προς την Αίγυπτο. Όπως είπε, πρόθεση της κοινοπραξίας, την οποία αποδέχθηκε η Κυπριακή Δημοκρατία, είναι το φυσικό αέριο από το «Αφροδίτη» να πάει στην τοπική αγορά της Αιγύπτου.
Σε ερώτηση του Προέδρου της Επιτροπής, Βουλευτή του ΔΗΣΥ, Κυριάκου Χατζηγιάννη και του Βουλευτή του ΑΚΕΛ, Κώστα Κώστα, αναφορικά με την προοπτική να έρθει φυσικό αέριο από τα κυπριακά κοιτάσματα στην Κύπρο για εσωτερική κατανάλωση, ο κ. Σωτηρέλης είπε ότι αυτό το ενδεχόμενο δεν είναι ελκυστικό για τις εταιρείες, λόγω του μικρού μεγέθους της κυπριακής αγοράς. Αντίθετα, σημείωσε, η Αίγυπτος έχει μεγάλο κενό παραγωγής και ανάγκες, με αποτέλεσμα να κρίνεται πιο συμφέρον για τις εταιρείες η αποστολή του κυπριακού φυσικού αερίου στην Αίγυπτο.
Σε αυτό, ο κ. Παπαναστασίου πρόσθεσε ότι επενδυτές δεν είναι η Κυπριακή Δημοκρατία, αλλά η κοινοπραξία, η οποία αναμένεται να κάνει ότι είναι πιο οικονομικά κατάλληλο γι’ αυτή, σε συνεννόηση με το κράτος. Όπως είπε, τα 3,5 tcf που βρέθηκαν στο «Αφροδίτη» είναι μεγάλη ποσότητα και δεν θα ήταν βιώσιμο να κατευθυνθεί αποκλειστικά προς την Κύπρο. «Δεν συζητήθηκε να πάει προς δύο κατευθύνσεις», ανέφερε.
Ο Μιχάλης Δαμιανός πρόσθεσε ότι αν υπήρχαν μεγαλύτερες ποσότητες, οι εταιρείες θα επιδίωκαν να γίνει η Κύπρος κόμβος υγροποίησης. «Αν κρίνουν οι εταιρείες ότι είναι καλύτερο να πάει στην Αίγυπτο, θα πρέπει να προχωρήσουμε με αυτό», είπε. Σημείωσε ότι είναι ένα ζήτημα που μπορεί να εξεταστεί στον ευρύτερο στρατηγικό σχεδιασμό του κράτους, αλλά «δεν μπορούμε να δεσμευτούμε τώρα».
Αναφορικά με το κοίτασμα «Κρόνος», ο Υπουργός είπε ότι, σύμφωνα με τις τελευταίες συζητήσεις με την ΕΝΙ, αναμένεται ότι η τελική επενδυτική απόφαση (FID) θα προχωρήσει στα τέλη Μαρτίου και αναμένεται ότι τέλος του 2027 ή το πρώτο εξάμηνο του 2028, φυσικό αέριο θα πάει από το «Κρόνος», μέσω του «Ζορ», στην Αίγυπτο, για επεξεργασία και πώληση στην ευρωπαϊκή αγορά, αρχικά κατά 100%, και με μελλοντική πρόνοια για δυνατότητα χρήσης έως και 20% από την εγχώρια αγορά της Αιγύπτου.
Απαντώντας σε ερώτηση του κ. Χατζηγιάννη, αν υπήρξε γεωπολιτική παρεμπόδιση μέχρι σήμερα στο «Κρόνος», ο Υπουργός απάντησε αρνητικά, με τον Λούκα Ευγενίου, εκπρόσωπο του Υπουργείου Εξωτερικών, να αναφέρει ότι όλες οι ανακαλύψεις στην ΑΟΖ της Κύπρου είναι «εκτός των παράνομων τουρκικών διεκδικήσεων».
Αναφορικά με το τεμάχιο 10 και τα κοιτάσματα «Γλαύκος» και «Πήγασος», ο κ. Σωτηρέλης, είπε ότι βρίσκονται υπό αξιολόγηση από την Exxon και αναμένονται οι τελικές αποφάσεις. Όπως είπε, υπολογίζεται ότι υπάρχουν 6-9 tcf.
Σε ερώτηση του κ. Χατζηγιάννη αν αξιολογήθηκε η γεωπολιτική κατάσταση στην Αίγυπτο πριν ληφθεί η απόφαση, και γιατί δεν υπήρξε πιο ισορροπημένη κατανομή του γεωπολιτικού ρίσκου, ο κ. Σωτηρέλης είπε ότι αξιολογήθηκαν οι προβληματισμοί και συζητήθηκαν με τις εταιρείες. «Αυτή τη στιγμή προτεραιότητα είναι να ξεκινήσει η παραγωγή φυσικού αερίου με όλα τα οφέλη για την Κυπριακή Δημοκρατία. Σε δεύτερο στάδιο να εξετάσουμε και το θέμα της διαφοροποίησης και πώς μπορεί να γίνει», είπε, σημειώνοντας ότι οι εισηγήσεις των εταιρειών τώρα είναι να οδηγηθούν τα πράγματα προς την Αίγυπτο. «Αναγνωρίζουμε το ρίσκο, υπάρχουν συμφωνίες και παραδείγματα που φαίνεται ότι αυτό δουλεύει», είπε.
Συμπληρωματικά, ο Υπουργός ανέφερε ότι υπάρχουν παίχτες με μεγάλα συμφέροντα στην ευρύτερη περιοχή, σημειώνοντας ότι πάντα υπάρχει ρίσκο, αλλά υπάρχουν ασφαλιστικές δικλείδες και συμφέρον για να γίνει.
Εκπρόσωπος του Υπουργείου Εξωτερικών, πρόσθεσε ότι η Αίγυπτος είναι στρατηγικής σημασίας εταίρος για την Κύπρο, με στενή συνεργασία και σε πολιτικό επίπεδο και στην ενέργεια. «Η Αίγυπτος μας στηρίζει ποικιλοτρόπως, και σε θέματα ΑΟΖ. Γνωρίζουμε την πίεση που ασκεί η Τουρκία στην Αίγυπτο, κι όμως δεν έχει γίνει κάτι», είπε.
Εξάλλου, κληθείς από τον κ. Κώστα να ενημερώσει για τις εξελίξεις των διαπραγματεύσεων για το «Ισάι», ο Υπουργός Ενέργειας είπε ότι σήμερα και αύριο διεξάγονται έντονες διαπραγματεύσεις για να κλείσουν οι συμφωνίες. «Στόχος της Κυπριακής Δημοκρατίας είναι τους επόμενους 1-2 μήνες να κλείσουν οι συμφωνίες. Υπάρχουν κάποια ζητήματα ανοιχτά, τα κλείνουμε σε επίπεδο τεχνοκρατικό και νομικό», διευκρίνισε.
Σε ερώτηση του κ. Χατζηγιάννη, αν υπάρχει εξέλιξη για την κήρυξη ΑΟΖ με Ελλάδα και Συρία, ο εκπρόσωπος του Υπουργείου Εξωτερικών είπε ότι «ως Κυπριακή Δημοκρατία φυσικά επιθυμούμε ολοκλήρωση των συμφωνιών». Προς το παρόν, όμως, δεν υπάρχει κάτι, είπε. «Μελετούμε συνέχεια το θέμα, στο παρόν στάδιο δεν υπάρχει κάτι. Είναι δεδηλωμένη η ετοιμότητα της Κυπριακής Δημοκρατίας, αν υπάρξει κατάλληλη ανταπόκριση, να προχωρήσουμε», είπε.
Ερωτηθείς από δημοσιογράφους, μετά την Επιτροπή, αν επιβεβαιώνει σημερινό δημοσίευμα για ανακοίνωση του FID από την κοινοπραξία ΕΝΙ-Total στο φόρουμ που θα γίνει στο Κάιρο τέλη του Μάρτη, ο Υπουργός είπε ότι για να γίνει ανακοίνωση «πρέπει να προχωρήσουμε με διάφορα θέματα σε κάποιες συμφωνίες που ακόμα δεν έχουν κλείσει. Είναι αυτά που συζητούμε τώρα. Αν κλείσουν αυτά τα θέματα, τότε βεβαίως».
Σε ερώτηση αναφορικά με τις διαπραγματεύσεις με το Ισραήλ, ο Υπουργός είπε ότι υπάρχουν κάποιες συμφωνίες που πρέπει να κλείσουν. «Είναι αυτές που διαπραγματευόμαστε τώρα, είναι νομικά κυρίως τα θέματα», είπε. Σημείωσε ότι είχαν πραγματοποιηθεί δύο συναντήσεις στην Κύπρο τον Ιανουάριο και ξεκινούν και σήμερα στην Κύπρο. «Είναι ένα θέμα που συζητείται από το 2011, φτάνουμε πολύ κοντά στο τέλος», είπε.
Εξάλλου, ερωτηθείς αν υπάρχει κάτι νεότερο για την ηλεκτρική διασύνδεση Κύπρου-Ελλάδας, ο κ. Δαμιανός απάντησε αρνητικά, σημειώνοντας ότι ακόμη δεν έχει επιλεχθεί ο οίκος που θα διεξαγάγει τη μελέτη.
Σε δηλώσεις του μετά τη συνεδρία, ο κ. Χατζηγιάννη, είπε ότι οι Βουλευτές έτυχαν «μιας ικανοποιητικής ενημέρωσης». Σημείωσε ότι από τις συμφωνίες προκύπτει «μια εξάρτηση με την Αίγυπτο, προκειμένου να καλύπτει τις ενεργειακές της ανάγκες», προτρέποντας να αξιολογηθεί πώς μπορεί να αξιοποιηθεί αυτή προς όφελος «των ενεργειακών μας αναγκών στην περιοχή».
Όσον αφορά την έλευση φυσικού αερίου στην Κύπρο από τα κοιτάσματα της κυπριακής ΑΟΖ, ο κ. Χατζηγιάννη είπε ότι «αυτή η κυβέρνηση δεν μελετά ενδεχόμενο να φέρει με αγωγό ξηρό αέριο από τα κοιτάσματα προς την Κύπρο, για κάλυψη της τοπικής αγοράς. Καταστήσαμε σαφές ότι αν υπάρχει ενδιαφέρον από πλευράς αγοράς, θα πρέπει το κράτος να το αξιοποιήσει».
Από την πλευρά του, ο κ. Κώστα, είπε σε δηλώσεις του, ότι από την πιστοποίηση του πρώτου κοιτάσματος έχουν περάσει 14 χρόνια. «Από τότε ο κυπριακός λαός περιμένει να αξιοποιηθεί το κοίτασμα προς όφελος του. Ακόμα δεν έχουμε ακούσει ακριβή χρονοδιαγράμματα και δεν βλέπουμε να αξιοποιούνται σύντομα τα κοιτάσματα προς όφελος του κυπριακού λαού», ανέφερε.
Πρόσθεσε, ακόμα, ότι «είναι αδιανόητο να έχουμε δικά μας κοιτάσματα φυσικού αερίου και να πρέπει να βγούμε σε διεθνείς προσφορές για να αγοράσουμε αέριο από τη διεθνή αγορά», σημειώνοντας ότι λέχθηκε ότι μόνο το κοίτασμα «Αφροδίτη» θα μπορούσε να καλύψει τις ανάγκες της Κύπρου για τα επόμενα 150-200 χρόνια.
Σημείωσε, ωστόσο, ότι είναι σημαντικό το ότι προχωρούν οι διαδικασίες μετά από τόσα χρόνια, με «αργά αλλά σταθερά βήματα».