Υπήρξε μια πυρκαγιά στην ημιορεινή Λεμεσό

Κάθετα
Η διαχείριση της κρίσης με τον αφθώδη πυρετό — ή μάλλον η ανεπάρκεια στην πρόληψη και διαχείρισή της — θύμισε σε κάποιους την καταστροφική πυρκαγιά στην ημιορεινή Λεμεσό. Η οποία, πέρα από τις πρώτες μέρες του φόβου, του θυμού, των μεγαλόστομων διακηρύξεων, των υποσχέσεων και των εξαγγελιών, μοιάζει να ξεχάστηκε.
Όχι από όσους έχουμε επαφή με την περιοχή. Παρόλο που πέρασαν μήνες οι πληγές είναι ανοιχτές και εμφανείς, σπίτια παραμένουν καμένα και εγκαταλειμμένα, άνθρωποι ακόμα στην αβεβαιότητα και το περιβάλλον εξακολουθεί να φέρει τα σημάδια της καταστροφής. Ειδικά τώρα την άνοιξη. Μπορεί σε αρκετά σημεία η γη να πρασινίζει και να κρύβεται κάπως το μαύρο. Μπορεί οι λαλέδες και κάποια αγριολούλουδα να γλύτωσαν από την πύρινη λαίλαπα και να εμφανίστηκαν πολύχρωμες. Μπορεί ορισμένες αμυγδαλιές να ανθίζουν ή καλύτερα να μισο- ανθίζουν, αφού κάποια κλαδιά τους παραμένουν καμένα και ξερά, μπορεί να ξεπετάγονται βλαστοί στους καμένους θάμνους. Αλλά τίποτε δεν είναι ίδιο.
Δεν μυρίζει η γη όπως παλιά, δεν υπάρχουν πολλά έντομα ή μέλισσες. Το τοπίο παραμένει μαύρο. Βλέπεις καμένα πεύκα, τερατσιές, ελιές, τεράστιους θάμνους που απέμειναν ξερά κλαδιά και στάχτη. Δέντρα και βλάστηση που χρειάστηκαν δεκαετίες για να δημιουργηθούν έχουν χαθεί. Μετά από δύο-τρία χρόνια το τοπίο ίσως να μη θυμίζει την πυρκαγιά, αλλά δεν θα θυμίζει και πώς ήταν. Ένας ζωντανός βιότοπος έχει καταστραφεί, η ισορροπία του οικοσυστήματος έχει διαταραχθεί για πάντα.
Εκείνες τις μέρες ακούσαμε πολλά. Υποσχέσεις και ωραία λόγια, διακηρύξεις μπροστά στην οργή του κόσμου. Μια οργή όμως που ούτε αυτή είχε συνέχεια. Δεν υπήρξε καν μια έρευνα, μια έκθεση, μια μελέτη για να δούμε τι πήγε στραβά, δεν ανάλαβε κανένας κάποια ευθύνη. Ή μάλλον αποδόθηκαν ευθύνες από τους Αμερικάνους εμπειρογνώμονες … στα αποτσίγαρα και κάπου εκεί σταματήσαμε.
Μήπως τώρα πρέπει να γίνει μια σοβαρή ανασκόπηση για το τι έχει γίνει ή δεν έχει γίνει από τότε; Να δούμε για την αναζωογόνηση της περιοχής, πέρα από κάποιες σποραδικές και χωρίς σαφή σχεδιασμό αναδασώσεις, τι άλλο προχώρησε; Υπάρχει σχέδιο; Υπάρχει χρονοδιάγραμμα; Υπάρχει στόχος ώστε η περιοχή να γίνει, έστω μετά από πολλά χρόνια, αυτό που ήταν: ένας ζωντανός, ανθεκτικός τόπος;
Και το κυριότερο: πόσο έτοιμοι είμαστε για να αντιμετωπίσουμε μια νέα πυρκαγιά; Το καλοκαίρι και οι υψηλές θερμοκρασίες είναι κοντά. Θα συνεχίσουν να ζουν οι κάτοικοι της περιοχής και όλοι μας με τον φόβο πώς είμαστε ανυπεράσπιστοί απέναντι σε μια δύσκολη, έκτακτη κατάσταση; Από όσα είχαν λεχθεί, τι υλοποιήθηκε; Τα πτητικά μέσα θα είναι φέτος έγκαιρα και επαρκή; Οι ομάδες εθελοντών έχουν ενισχυθεί και εκπαιδευτεί; Υπάρχει πραγματικός συντονισμός; Έχουν αγοραστεί μικρά πυροσβεστικά στα χωριά, τοποθετηθεί γεννήτριες, πυροσβεστικές φωλιές, αντλίες σε δύσκολα σημεία, έγινε καθαρισμός και διάνοιξη αγροτικών δρόμων και περασμάτων; Έγιναν αντιπυρικές ζώνες; Θα καθαριστούν έγκαιρα χωράφια, οικόπεδα; Δόθηκαν κίνητρα για καλλιέργεια γης και φύτευση αμπελιών; Τα σχέδια εκκένωσης; Θα συνεχίσουν να βασίζονται στις καμπάνες των εκκλησιών;
Ακούστηκαν τότε δεκάδες ιδέες. Ειδικοί μίλησαν, προειδοποίησαν, πρότειναν. Ποια από όλα αυτά έχουν υιοθετηθεί, εφαρμόστηκαν ή έχουν μπει έστω σε τροχιά υλοποίησης;
Φτάνει με τις συσκέψεις μετά από κάθε καταστροφή, όπως έγινε τότε, όπως γίνεται τώρα για τον αφθώδη πυρετό, όπως γίνεται πάντα. Το ζητούμενο είναι οι συσκέψεις πριν, τι κάνουμε προληπτικά. Με σχέδιο, με ευθύνη, με δεσμεύσεις που να τηρούνται. Μήπως θα έπρεπε τώρα, και αργήσαμε, να γίνουν οι κατάλληλες συσκέψεις για τα ζητήματα πυρκαγιών, να τεθούν από κόμματα και Βουλή ερωτήσεις, να ζητηθούν απαντήσεις, η Κυβέρνηση και οι «αρμόδιοι» να δώσουν εξηγήσεις, να αναλάβουν ευθύνη και να δράσουν;
Υπήρξε μια πυρκαγιά στην ημιορεινή Λεμεσό. Και μετά το σοκ των πρώτων ημερών ξεχάστηκε. Το θέμα δεν είναι πόσο τη θυμούνται, όσοι δεν βλέπουν ή ζουν με τα αποτελέσματά της. Το ζήτημα είναι πως υπερβαίνουμε τις συνέπειες που άφησε πίσω της η πυρκαγιά, στο βαθμό που αυτό είναι δυνατόν. Πως βοηθούμε ανθρώπους και φύση.
Ταυτόχρονα, όμως, είναι κρίσιμο να δούμε τι μάθαμε από τη διαχείριση εκείνης της πυρκαγιάς. Το βέβαιο είναι ότι κανείς δεν πιστεύει πως η καταστροφή δεν θα επαναληφθεί, εκεί ή αλλού. Και αυτή η διάχυτη αίσθηση, πεποίθηση περισσότερο, ότι η Πολιτεία παραμένει ανεπαρκής και ανήμπορη να προστατεύσει το περιβάλλον και τους πολίτες της, είναι ίσως το πιο οδυνηρό συμπέρασμα.
Αντώνης Γεωργίου