Τραγωδία των Τεμπών: Από το μνημόσυνο στο μικρόφωνο

Του Πατριάρχη
Τρία χρόνια από το δυστύχημα στα Τέμπη, η Ελλάδα δεν έχει ακόμη συμφιλιωθεί με το μέγεθος της τραγωδίας. Όχι μόνο γιατί οι ευθύνες παραμένουν θολές, ούτε επειδή η δικαιοσύνη κινείται με ρυθμούς που προσβάλλουν τη μνήμη των νεκρών, αλλά κυρίως γιατί αυτά τα τρία χρόνια αποκάλυψαν κάτι βαθύτερο. Αποκάλυψαν πόσο εύκολα μια εθνική πληγή μπορεί να γίνει εργαλείο προσωπικής προβολής, κομματικής εκμετάλλευσης και συνωμοσιολογικής υστερίας.
Οι περισσότεροι συγγενείς των θυμάτων στάθηκαν με αξιοπρέπεια. Πένθησαν, διεκδίκησαν, μίλησαν όταν έπρεπε και σώπασαν όταν το βάρος ήταν αβάσταχτο. Αυτοί οι άνθρωποι δεν έγιναν πρωτοσέλιδα, δεν έγιναν τηλεοπτικά προϊόντα, δεν έγιναν influencers. Έγιναν σύμβολα μιας κοινωνίας που ακόμη μπορεί να στέκεται όρθια.
Υπήρξαν όμως και εξαιρέσεις. Η πιο χαρακτηριστική και η πιο θορυβώδης, είναι αυτή της Μαρίας Καρυστιανού.
Για μεγάλο διάστημα, η κοινή γνώμη την αντιμετώπιζε με ανοχή. Μια μάνα που έχασε το παιδί της με τέτοιο τρόπο δικαιούται θυμό, υπερβολή, ακόμη και λάθος κρίσεις. Όμως η ίδια φρόντισε να δείξει ότι πίσω από τον θρήνο υπήρχε ένας άλλος σχεδιασμός. Η μετατροπή της προσωπικής τραγωδίας σε πολιτικό κεφάλαιο.
Η δημόσια παρουσία της δεν θύμιζε πια μητέρα που ζητά δικαίωση, αλλά πρόσωπο που χτίζει brand. Μεθοδικά, επίμονα, με κάθε εργαλείο της ψηφιακής εποχής. Με διαδηλώσεις, με συναυλίες (μετά εισιτηρίου) και με «πασαρέλα» στα τηλεοπτικά κανάλια. Η τραγωδία έγινε πλατφόρμα. Το πένθος έγινε περιεχόμενο. Η οργή έγινε πολιτική φιλοδοξία.
Από τη στιγμή που κάποιος επιλέγει να γίνει πολιτικό πρόσωπο, παύει να δικαιούται την ασυλία του πένθους. Κρίνεται όπως όλοι. Και η κρίση, πλέον, δεν είναι κολακευτική.
Αλλά η ευθύνη δεν βαραίνει μόνο την ίδια. Το πολιτικό σύστημα και ιδίως το κομμάτι του που δεν διστάζει να εργαλειοποιήσει οτιδήποτε, είδε στα Τέμπη μια ευκαιρία και την άρπαξε.
Ακούσαμε για «ξυλόλια», για «εξαϋλωμένα βαγόνια», για «κρυμμένους νεκρούς» και είδαμε θεωρίες συνωμοσίας να αναπαράγονται από κόμματα που διψούν για εντυπώσεις. Είδαμε το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο να μετατρέπεται σε σκηνικό προπαγάνδας, με καταγγελίες που σήμερα διαψεύδονται από τους ίδιους τους πρωταγωνιστές τους.
Ο στόχος της ανατροπής της κυβέρνησης μέσω της εκμετάλλευσης των Τεμπών απέτυχε παταγωδώς, γιατί εκείνοι που επιχείρησαν να σηκώσουν τη σημαία της επανάστασης πάνω από τα συντρίμμια, αποδείχθηκαν πιο αναξιόπιστοι και από το πεπαλαιωμένο σιδηροδρομικό δίκτυο της χώρας. Η κοινωνία, παρά τη δικαιολογημένη οργή της, διαθέτει το αισθητήριο να ξεχωρίζει τον ειλικρινή πόνο από το θέατρο και την απαίτηση για δικαιοσύνη από την επιθυμία για ρεβανσισμό. Τρία χρόνια μετά, το μόνο που μένει είναι η πικρία για τον τρόπο που ευτελίστηκε μια εθνική τραγωδία από ανθρώπους που δεν δίστασαν να πατήσουν επί πτωμάτων για να ικανοποιήσουν τις προσωπικές τους φιλοδοξίες.
Το δυστύχημα στα Τέμπη δεν ήταν μόνο μια τραγωδία. Ήταν και μια αποκάλυψη. Έδειξε ποιοι στάθηκαν όρθιοι με αξιοπρέπεια απέναντι στην απώλεια και ποιοι είδαν την ευκαιρία να ανέβουν πάνω στα ερείπια. Έδειξε ποιοι ζήτησαν δικαιοσύνη και ποιοι ζήτησαν προβολή. Έδειξε ποιοι πένθησαν και ποιοι αποδείχθηκαν μικροπωλητές πένθους.
Και γι’ αυτό, τρία χρόνια μετά, μια λέξη αρκεί. Κρίμα.