Το Al Jazeera, οι μάρτυρες και οι απειλές: Τα νομικά σφάλματα που εντοπίζονται στην αθώωση Συλλούρη-Τζιοβάνη

Την πρόθεσή της να ασκήσει έφεση κατά της απόφασης της πλειοψηφίας του Μόνιμου Κακουργιοδικείου Λευκωσίας για την υπόθεση που συνδέθηκε με το αποκαλούμενο σκάνδαλο των «χρυσών διαβατηρίων» και το ρεπορτάζ του Al Jazeera, ανακοίνωσε την Τετάρτη η Νομική Υπηρεσία, η οποία διά της Υπεύθυνης Εισαγγελέως Επικοινωνίας της Νομικής Υπηρεσίας, Πωλίνας Ευθυβούλου, τονίζει ότι παρά τον απόλυτο σεβασμό προς τις δικαστικές αποφάσεις, διατηρεί το δικαίωμα διαφωνίας με το περιεχόμενό τους.
Σε συνέντευξη Τύπου, μετά την αθώωση του πρώην Προέδρου της Βουλής, Δημήτρη Συλλούρη και του πρώην βουλευτή και επιχειρηματία, Χριστάκη Τζιοβάνη, η εκπρόσωπος της Νομικής Υπηρεσίας ανέφερε πως μετά από ενδελεχή μελέτη της απόφασης έχουν εντοπιστεί «δικαστικά σφάλματα», τα οποία θα τεθούν ενώπιον του Εφετείου στο πλαίσιο της σχετικής διαδικασίας.
Υπογράμμισε, παράλληλα, ότι η άσκηση έφεσης αποτελεί θεσμικά κατοχυρωμένο δικονομικό μέσο, σημειώνοντας ότι και οι αθωωθέντες, μέχρι πρότινος κατηγορούμενοι, διατηρούν το δικαίωμα να αναπτύξουν τη δική τους επιχειρηματολογία στο ανώτερο δικαστικό επίπεδο.
Απαντώντας σε σχόλια και απορίες που διατυπώνονται με διάφορους τρόπους από το κοινό, η κ. Ευθυβούλου δήλωσε ότι οι απορίες του «είναι εύλογες».
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ: «Δικαστικά σφάλματα» στην αθωωτική απόφαση για Συλλούρη-Τζιοβάνη εντοπιζει η Νομική Υπηρεσία και καταθέτει έφεση
Το βίντεο του Al Jazeera και η μαρτυρία
Σχετικά με το βίντεο που προβλήθηκε από το τηλεοπτικό δίκτυο Al Jazeera, η κ. Ευθυβούλου εξήγησε ότι παρουσιάστηκαν μόνο επιλεγμένα αποσπάσματα και ότι η πλήρης, αμοντάριστη εκδοχή παραδόθηκε και μελετήθηκε από τη Νομική Υπηρεσία.
«Για να ληφθεί υπόψη ως μαρτυρία ένα υλικό, πρέπει να έχει αποκτηθεί νόμιμα. Βίντεο ή ηχογραφήσεις χωρίς συγκατάθεση των συμμετεχόντων δεν μπορούν να χρησιμοποιηθούν στο δικαστήριο», τόνισε.
Προσπάθειες κατηγορούσας αρχής για εξασφάλιση κρίσιμων μαρτυριών
Η Υπεύθυνη Εισαγγελέας Επικοινωνίας περιέγραψε αναλυτικά τις προσπάθειες που έγιναν για τη λήψη μαρτυρίας από δύο κρίσιμους μάρτυρες των κατηγοριών 4 και 5, οι οποίοι σχετίζονταν με το ρεπορτάζ του Al Jazeera.
Ειδικά, σημείωσε τις πολυάριθμες προσπάθειες επικοινωνίας με τον πρώτο μάρτυρα, ο οποίος βρισκόταν στο Ηνωμένο Βασίλειο και επικαλείτο προβλήματα υγείας, αλλά τελικά δεν παρέστη ενώπιον του δικαστηρίου.
Παράλληλα, για τη δεύτερη μάρτυρα (δημοσιογράφος), είπε ότι δεν κατάφερε να καταθέσει, παρά τις επανειλημμένες επικοινωνίες της κατηγορούσας Αρχής και την εμπλοκή της Interpol και της Europol.
Συγκεκριμένα, διαβάζοντας τη δήλωση της δικηγόρου της Δημοκρατίας από πρακτικά, σε σχέση με τη μη παρουσίαση των εν λόγω μαρτύρων, των οποίων η μαρτυρία ήταν ουσιώδης, ανέφερε ότι ένας από τους κρίσιμους μάρτυρες είχε μεταβεί αιφνιδίως στο Ηνωμένο Βασίλειο τον Οκτώβριο του 2024 για σοβαρούς λόγους υγείας, σημειώνοντας ότι τον Ιανουάριο του 2025 έδινε απαντήσεις που διαφοροποιούσαν τη θέση του, ενώ στις 9 Ιανουαρίου του 2025 έστειλε ηλεκτρονικό μήνυμα, αναφέροντας απειλές κατά της ζωής του.
Σύμφωνα με την Πωλίνα Ευθυβούλου, παρά τις επανειλημμένες προσπάθειες επικοινωνίας από τη δικηγόρο της Δημοκρατίας, ο μάρτυρας αρνήθηκε να προσέλθει στο δικαστήριο, επικαλούμενος προβλήματα υγείας και φτάνοντας στο σημείο να απενεργοποιήσει το κινητό του για να αποφύγει κάθε επικοινωνία, ενώ οι βρετανικές Αρχές επιβεβαίωσαν ότι δεν υπήρχε πρόθεση να δώσει μαρτυρία μέσω τηλεδιάσκεψης.
Σε ό,τι αφορά στη δεύτερη κρίσιμη μάρτυρα, είπε ότι παρά τη γραπτή της προθυμία να καταθέσει και τις δύο προηγούμενες καταθέσεις της τον Απρίλιο του 2021 και τον Ιούνιο του 2024 αρνήθηκε τελικά να προσέλθει, ενώ όλες οι προσπάθειες τηλεφωνικής επικοινωνίας απέβησαν άκαρπες.
Εξήγησε ότι στο πλαίσιο αυτό, ο Γενικός Εισαγγελέας έδωσε οδηγία για την αναστολή των κατηγοριών 4 και 5.
«Όλα αυτά τα δεδομένα ήταν γνωστά και είχαν κοινοποιηθεί στην υπεράσπιση», τόνισε η κ. Ευθυβούλου, προσθέτοντας ότι η Νομική Υπηρεσία εξάντλησε κάθε δυνατότητα για την παρουσίαση των ουσιωδών μαρτυριών.
Απαντώντας σε ερώτηση σχετικά με τις απειλές που δέχθηκε ο ένας εκ των μαρτύρων, η κ. Ευθυβούλου δήλωσε πως δεν είναι η πρώτη φορά που μάρτυρας δέχεται απειλές, για να προσθέσει πως υπάρχει σύστημα προστασίας μαρτύρων και όποιος νιώσει απειλή μπορεί να ζητήσει προστασία.
«Μηχανισμοί υπάρχουν», είπε, «αλλά εξαρτάται από τον μάρτυρα αν θέλει να δώσει παραπάνω σχετικά στοιχεία».
Δικαστικά σφάλματα και δικονομικά δικαιώματα
Η Εισαγγελέας υπογράμμισε ότι οι δύο κατηγορίες που αφορούσαν την εμπορία επιρροής σχετίζονταν με κατάχρηση εξουσίας και προέκυπταν από διεθνείς συμβάσεις για τη διαφθορά.
«Διαφωνούμε με τον τρόπο προσέγγισης του πρωτόδικου δικαστηρίου της πλειοψηφίας. Εξ ου και θα ασκηθεί έφεση», δήλωσε, προσθέτοντας ότι η ανακοίνωση έγινε σε συνάρτηση με την ανάγκη ενημέρωσης του κοινού, για την εργασία των λειτουργών του ποινικού συστήματος.
Τόνισε, επίσης, τη σημασία της στήριξης των δικαστικών λειτουργών και της Νομικής Υπηρεσίας, υπενθυμίζοντας τις προκλήσεις που αντιμετωπίζουν καθημερινά, από υποθέσεις οργανωμένου εγκλήματος και τρομοκρατίας, μέχρι σεξουαλικά εγκλήματα και εγκλήματα κατά ανηλίκων.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ: «Ουαί κι αλίμονο»: Το πρωτοφανές ξέσπασμα της Εισαγγελέως Ευθυβούλου κατά κομμάτων και ΜΜΕ
Απαντήσεις σε επικριτικά σχόλια
Σε παρέμβασή της, δημοσιογράφος έθεσε ευθέως το ζήτημα της κριτικής που δέχεται η Νομική Υπηρεσία από μερίδα της κοινωνίας, με την κ. Ευθυβούλου να τονίζει πως δεν επιδιώκει να «φιμώσει ή να αντικρούσει» την κοινωνική κριτική, αλλά να δώσει εξηγήσεις.
«Δεν ζητώ από εσάς, ούτε από κανέναν, να μεταφέρετε το μήνυμά μου. Ζητώ βήμα για να μεταφέρω εγώ τη δουλειά που κάνω και τη δουλειά που κάνουμε», είπε.
Η ίδια υπογράμμισε ότι αισθάνεται προσωπικό και θεσμικό χρέος να ενημερώσει την κοινωνία για το έργο που επιτελείται, επισημαίνοντας ότι η λειτουργία της Νομικής Υπηρεσίας είναι διαχρονική και δεν εξαρτάται από πρόσωπα.
«Δεν έχει σημασία ποιος είναι επικεφαλής της Νομικής Υπηρεσίας. Οι λειτουργοί είναι διαχρονικά εδώ. Είναι οι άνθρωποι που εργάζονται μέσα στο ποινικό σύστημα, μέσα στο σύστημα της ποινικής δικαιοσύνης», σημείωσε.
Παράλληλα, θέλησε να βάλει στο σωστό πλαίσιο το αποτέλεσμα μιας ποινικής διαδικασίας, λέγοντας ότι «κάποιες υποθέσεις θα οδηγήσουν σε καταδίκες και κάποιες σε αθωώσεις», προσθέτοντας ότι «αν όλοι καταδικάζονταν, δεν θα υπήρχε λόγος να πηγαίνουμε στα δικαστήρια και αν όλοι αθωώνονταν, το ίδιο».
Εξέφρασε, παράλληλα, έντονο προβληματισμό για τον δημόσιο λόγο που αναπτύχθηκε μετά την απόφαση για τους Συλλούρη – Τζιοβάνη, σημειώνοντας ότι η κριτική είναι θεμιτή, όχι όμως η «αποδόμηση» των λειτουργών του ποινικού τομέα.
Όπως ανέφερε, υπάρχει ανησυχία εντός της Νομικής Υπηρεσίας όταν δημοσιογράφοι και πολιτικά κόμματα, αντί να περιορίζονται σε θεσμική κριτική, προβαίνουν -κατά την έκφρασή της- σε «γενικευμένες επιθέσεις», που μηδενίζουν το έργο των εισαγγελικών λειτουργών.
«Αυτό είναι επικίνδυνο και λειτουργεί σε βάρος του ίδιου του συστήματος ποινικής δικαιοσύνης», σημείωσε, προειδοποιώντας ότι αν οι λειτουργοί δεν υπερασπιστούν θεσμικά τον ρόλο τους, διακυβεύεται η εμπιστοσύνη προς ολόκληρο το σύστημα.
Υπογράμμισε ακόμη ότι όπως η Νομική Υπηρεσία σέβεται και προστατεύει τη δικαιοσύνη περιοριζόμενη σε νομική επιχειρηματολογία, έτσι θα πρέπει να υπάρχει αντίστοιχος σεβασμός και ένα «πέπλο προστασίας» προς τους λειτουργούς, που υπηρετούν το ποινικό σύστημα.
«Δεν μπορεί οποιοσδήποτε, εύκολα και με εικασίες, να μηδενίζει το έργο των λειτουργών», ανέφερε.
Aπό την πλευρά του, ο Ανώτερος Δικηγόρος της Δημοκρατίας, Ανδρέας Αριστείδης, υπέδειξε ότι είναι συντριπτικό το ποσοστό καταδικών που έχει πετύχει η Νομική Υπηρεσία, ενώ παίρνοντας εκ νέου το λόγο η κ. Ευθυβούλου ανέφερε πως είναι λάθος της Νομικής Υπηρεσίας που δεν παρουσιάζει στατιστικά για υποθέσεις που καταλήγουν σε καταδίκες.
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ: «Ήταν αναμενόμενη»: Τι λέει ο Κληρίδης για την απόφαση Κακουργιοδικείου για Συλλούρη και Τζιοβάνη
Απειλές κατά λειτουργών της Εισαγγελίας
Κατά τη διάρκεια της συνέντευξης Τύπου, έγιναν αναφορές σε «προσπάθεια αποδόμησης» του έργου των λειτουργών της Νομικής Υπηρεσίας, ενώ τονίστηκε πως μια αρνητική έκβαση σε μια υπόθεση δεν αναιρεί το καθημερινό έργο που επιτελείται σε εκατοντάδες άλλες ποινικές διαδικασίες.
Η Πωλίνα Ευθυβούλου ανέφερε ότι η παρουσία της στη διάσκεψη δεν αφορούσε μόνο την ανακοίνωση της έφεσης, αλλά και την ανάγκη υπεράσπισης του θεσμικού ρόλου της Υπηρεσίας.
«Είμαστε η φωνή των λειτουργών, που χειρίζονται ποινικές υποθέσεις σε όλα τα Δικαστήρια. Δεν μπορούμε να μείνουμε σιωπηλοί μπροστά σε μια προσπάθεια αποδόμησης του λειτουργήματος», δήλωσε, προσθέτοντας ότι οι λειτουργοί της Νομικής Υπηρεσίας «καθημερινά κρατούν Θερμοπύλες».
Τόνισε ότι κάθε φορά που εμφανίζονται ενώπιον Δικαστηρίου εκπροσωπούν τη Δημοκρατία και όχι πρόσωπα ή συμφέροντα, επισημαίνοντας ότι οι επιτυχίες της κατηγορούσας Αρχής σε σοβαρές υποθέσεις, από το οργανωμένο έγκλημα και υποθέσεις ναρκωτικών μέχρι βιασμούς και αδικήματα κατά ανηλίκων, δεν μπορούν να παραγνωρίζονται.
Επιπλέον, έκανε λόγο για «απειλές» και «επιθέσεις» που έχουν δεχθεί λειτουργοί, αναφέροντας περιπτώσεις βομβιστικών ενεργειών και εμπρησμών σε δικαστικά κτίρια, με στόχο την καταστροφή τεκμηρίων.
«Νιώθω χρέος μου να ξέρει ο κόσμος τη δουλειά που επιτελείται. Δεν έχει σημασία ποιοι είναι οι επικεφαλής της Νομικής Υπηρεσίας. Οι λειτουργοί είναι διαχρονικά εδώ. Κάποιες υποθέσεις θα οδηγήσουν σε καταδίκες και κάποιες σε αθωώσεις. Αν ήταν όλοι να καταδικαστούν ή όλοι να αθωωθούν, δεν θα υπήρχε λόγος να πηγαίνουμε στα Δικαστήρια», συμπλήρωσε.
Η δικαιοσύνη δεν τελειώνει στον πρώτο βαθμό
Ερωτηθείσα σχετικά με άλλες τρεις υποθέσεις, που αφορούν στα διαβατήρια και οι οποίες «κατέρρευσαν» πρωτόδικα και κατέληξαν στο ίδιο αποτέλεσμα, η κ. Ευθυβούλου απάντησε ότι οι υποθέσεις αυτές «δεν έχουν καταρρεύσει».
Εξήγησε ότι στη μία περίπτωση, κατά την οποία εκδόθηκε αθωωτική απόφαση, σε ανώτερο βαθμό κρίθηκε ότι υπήρξε λανθασμένη προσέγγιση και δρομολογείται επανεκδίκαση.
Για τη δεύτερη υπόθεση, ανέφερε πως έχει ήδη ασκηθεί έφεση και αναμένεται η εξέλιξη ενώπιον του Εφετείου, ενώ για την τρίτη είπε πως η Νομική Υπηρεσία διαφωνεί με πτυχές της απόφασης και προχωρεί, επίσης, σε έφεση.
Καταλήγοντας, ανέφερε ότι το γεγονός πως μια υπόθεση περνά το στάδιο του εκ πρώτης όψεως, σημαίνει ότι υπήρχε επαρκής μαρτυρία για να τεθεί ενώπιον Δικαστηρίου, για να συμπληρώσει πως «οι καταδίκες δεν είναι αυτοσκοπός» και ότι αυτό που επιδιώκεται είναι «η ορθή απονομή της δικαιοσύνης».
ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ: Η έφεση, οι αντιδράσεις και οι νομικές πτυχές της αθώωσης Συλλούρη-Τζιοβάνη