Το σύνδρομο του αναντικατάστατου και της αραχνιασμένης καρέκλας

Του Πατριάρχη
Στην πολιτική ζωή της Κύπρου, όπου οι κύκλοι των προσώπων είναι μικροί και όλοι γνωριζόμαστε μεταξύ μας, παρατηρείται συχνά το φαινόμενο της αραχνιασμένης καρέκλας.
Άνθρωποι που ξεκίνησαν με όρεξη για δουλειά και υποσχέσεις για μεγάλες αλλαγές, καταλήγουν να γίνονται καρικατούρες που θέλουν να πείσουν ότι χωρίς αυτούς η πατρίδα θα χαθεί. Η συζήτηση για τον περιορισμό των θητειών, είτε στη Βουλή είτε σε άλλα δημόσια αξιώματα, δεν είναι μια θεωρητική κουβέντα που αφορά λίγους. Είναι αναγκαιότητα για να παραμείνει η δημοκρατία ζωντανή και να μην βαλτώσει σε επαναλήψεις.
Η εξουσία έχει μια ιδιότητα, που είναι γνωστή από αρχαιοτάτων χρόνων. Όταν κάποιος μένει για πολλά χρόνια στην ίδια θέση, αρχίζει να πιστεύει πως είναι ο μόνος που ξέρει να κάνει τη δουλειά σωστά. Αυτοί οι «ισόβιοι» αξιωματούχοι συνηθίζουν τόσο πολύ τους μηχανισμούς του κράτους, που συχνά καταλήγουν να χτίζουν γύρω τους δίκτυα εξυπηρετήσεων. Αντί να κοιτάζουν το καλό του συνόλου, αναλώνονται στο πώς θα κρατήσουν τη θέση τους για άλλη μια πενταετία. Η μακρά παραμονή στην εξουσία οδηγεί αναπόφευκτα στην αποκοπή από την πραγματική ζωή. Ο πολιτικός παύει να καταλαβαίνει τα προβλήματα του απλού κόσμου και ακούει μόνο τους αυλοκόλακες που τον περιτριγυρίζουν και ενίοτε τον καθρέφτη του.
Υπάρχει όμως και η πλευρά της λογικής. Αν ένας πολιτικός δεν κατάφερε να κάνει πράξη το όραμά του μέσα σε δέκα χρόνια, γιατί πιστεύουμε πως θα το κάνει αν μείνει άλλα πέντε ή δέκα; Η ενέργεια και οι φρέσκες ιδέες κάποιου έχουν ένα όριο. Μετά από δύο θητείες, ο ενθουσιασμός συνήθως δίνει τη θέση του στη ρουτίνα και η τόλμη στον φόβο του πολιτικού κόστους. Η παραμονή πέραν της δεκαετίας δεν προσφέρει τίποτα καινούργιο. Είναι απλώς μια ανακύκλωση των ίδιων πραγμάτων που κουράζουν την κοινωνία.
Το να ξέρεις πότε πρέπει να αποχωρήσεις είναι δείγμα ανώτερου πολιτικού πολιτισμού και αυτογνωσίας. Είναι η παραδοχή πως κανένας μας δεν είναι αναντικατάστατος. Η άρνηση κάποιου να παραδώσει τη σκυτάλη δείχνει απλώς διάθεση βολέματος και πολιτικό εγωισμό. Ακόμα και αν ο νόμος δεν το επιβάλλει, η πολιτική ηθική του καθενός θα έπρεπε να του δείχνει την έξοδο.
Οι κίνδυνοι από αυτή τη στασιμότητα είναι ξεκάθαροι. Νέοι άνθρωποι με ικανότητες μένουν στο περιθώριο γιατί οι θέσεις είναι κατειλημμένες από τους ίδιους και τους ίδιους εδώ και δεκαετίες. Οι πολίτες απογοητεύονται και νιώθουν πως τίποτα δεν αλλάζει, οπότε οδηγούνται στην αποχή και την αδιαφορία. Η ανανέωση δεν είναι πολυτέλεια, είναι το οξυγόνο που χρειάζεται το σύστημα για να μην πεθάνει. Πρέπει να καταλάβουμε πως οι καρέκλες δεν ανήκουν σε κανέναν. Ανήκουν στο μέλλον των παιδιών μας.