Το ευρώ, τα σουβλάκια και η περίπτωση της Βουλγαρίας

Από την Πέμπτη 1η Ιανουαρίου η Βουλγαρία έγινε η 21η χώρα που υιοθετεί το ευρώ, ως εθνικό της νόμισμα. Ήδη ανακοινώθηκε ότι οι εθνικές κεντρικές τράπεζες της ζώνης του ευρώ θα ανταλλάσσουν συγκεκριμένες σειρές / αξίες τραπεζογραμματίων λεβ με ευρώ χωρίς χρέωση, από τις 2 Ιανουαρίου έως και τις 2 Μαρτίου 2026.
Επισήμως, η χώρα δηλώνει πανέτοιμη για το «κλαμπ» του ενιαίου νομίσματος, ενώ οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής στις Βρυξέλλες ελπίζουν ότι η είσοδος στο ευρώ θα σταθεροποιήσει και εν συνεχεία θα ενισχύσει την οικονομία των 6,5 εκατομμυρίων κατοίκων, προσελκύοντας επενδύσεις και αναπτύσσοντας ακόμα περισσότερους κλάδους.
Κυρίως, όμως, όπως έχει ήδη αναφερθεί σε αρκετά ειδησεογραφικά μέσα, οι Βρυξέλλες ελπίζουν ότι με την εξέλιξη αυτή η Βουλγαρία θα εδραιώσει τη φιλοδυτική της πορεία, μειώνοντας την επιρροή της Ρωσίας.
Ας δούμε όμως τις πραγματικότητες.
– Το 2024, η Βουλγαρία ήταν η φτωχότερη χώρα της Ευρωπαϊκής Ένωσης, με βάση το κατά κεφαλήν ΑΕΠ. Είναι επίσης η χώρα της ΕΕ που πλήττεται περισσότερο από τη φτώχεια, με πάνω από το 21% του πληθυσμού να ζει κάτω από το όριο της φτώχειας. Σημειώνεται ότι η είσοδος της στο ευρώ θα γίνει με ισοτιμία 1 ευρώ – 1,95583 λεβ. Να θυμίσουμε ότι η χώρα μας μπήκε στο ευρώ με ισοτιμία €1 – 0.585274 λίρες Κύπρου. Την ίδια στιγμή, η χώρα ταλαιπωρείται από πολιτική αστάθεια, έχοντας επτά εκλογικές αναμετρήσεις σε τρία χρόνια, ενώ πρόσφατα υπήρξε νέα παραίτηση της κυβέρνησης.
– Ας επιστρέψουμε στα αμιγώς οικονομικά. Ήδη (και προτού επέλθει η επίσημη υιοθέτηση του ευρώ), το Κοινοβούλιο της Βουλγαρίας έχει ζητήσει τη διερεύνηση απότομων αυξήσεων τιμών από αρμόδιες κρατικές αρχές. Οι τιμές των τροφίμων τον Νοέμβριο κατέγραφαν αυξήσεις της τάξης του 5% σε ετήσια βάση, σύμφωνα με την Εθνική Στατιστική Υπηρεσία της χώρας. Πρόκειται για ποσοστό υπερδιπλάσιο από τον μέσο όρο της ευρωζώνης.
Η εξέλιξη αυτή έχει ήδη προκαλέσει αντιδράσεις από μερίδα του πληθυσμού, υπό τον φόβο ότι η κίνηση αυτή θα μπορούσε να φέρει υψηλότερες τιμές και να επιδεινώσει την αστάθεια στη φτωχότερη χώρα της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Με μέσο μηνιαίο μισθό της τάξης των 1.200-1.300 ευρώ, αυτό δεν είναι κάτι που πολλοί Βούλγαροι θα μπορούσαν να αντέξουν οικονομικά, έδειχναν εκτιμήσεις του Γκάρντιαν.
Ποιο είναι το νόημα των πιο πάνω; Μπορεί να ισχύει το επιχείρημα «εν τη ενώσει η ισχύς», όσον αφορά ένα ενιαίο νόμισμα, ίδιοι κανόνες, μια νομισματική πολιτική για τις χώρες της ΕΕ. Ωστόσο, εφαρμόζεται αυτό στην πραγματικότητα;
Ρεαλιστικά, μια νησιώτικη χώρα στη νότια Ευρώπη με μικρή οικονομία, όπως είναι η Κύπρος, πρέπει να πορεύεται με τα ίδια δεδομένα, όπως αυτά ισχύουν στην περίπτωση της Γερμανίας; Μιας πλήρως βιομηχανοποιημένης αγοράς των 80 εκατομμυρίων; Ποιο είναι το αποτέλεσμα;
Οι κάτοικοι της Κύπρου, της Ελλάδας, και άλλων νότιων και βαλκανικών χωρών να νοσταλγούν τη λίρα, τις δραχμές και ούτω καθ’ εξής. Να βλέπουν τις οικονομίες τους να αναπτύσσονται μεν, αλλά την ίδια ώρα να αγοράζουμε τα σουβλάκια από 1-2 λίρες παλιά σε 9-10 ευρώ σήμερα.
Αυτό είναι μόνο ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα, για να μην επεκταθούμε σε άλλα προϊόντα, αλλά και στο κομμάτι των ενοικίων, των υπηρεσιών κτλ. Χώρες όπως η Βουλγαρία δεν πρόκειται να αντέξουν μια τέτοια άνοδο των τιμών. Είναι τελικά όντως μονόδρομος η ένταξη των ευρωπαϊκών χωρών στη ζώνη του ευρώ; Ή μήπως μια οικονομική πολιτική 2-3 περιφερειών να ταίριαζε περισσότερο; Τροφή για σκέψη.