Το δικαίωμα επιλογής στην ιδιωτική εκπαίδευση και η στήριξη του κράτους

Η επιλογή ιδιωτικής δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης δεν είναι πολυτέλεια. Είναι στρατηγική απόφαση οικογένειας για το μέλλον του παιδιού της. Στην Κύπρο, σύμφωνα με στοιχεία της World Bank (2023), 21,91% των μαθητών δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης φοιτούν σε ιδιωτικά σχολεία. Δηλαδή σχεδόν 1 στους 5 μαθητές.Ο μέσος όρος της Ευρωπαϊκής Ένωσης βρίσκεται περίπου στο 16%.
Η Κύπρος συγκαταλέγεται στις χώρες με τα υψηλότερα ποσοστά ιδιωτικής δευτεροβάθμιας φοίτησης στην Ευρώπη. Αυτό δεν είναι τυχαίο. Είναι κοινωνική τάση με σταθερή άνοδο τα τελευταία 20 χρόνια.
Η οικονομική διάσταση που δεν συζητούμε
Η δημόσια δαπάνη ανά μαθητή δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης στην Κύπρο, βάσει στοιχείων της Eurostat και των εθνικών προϋπολογισμών, κυμαίνεται περίπου μεταξύ €7.000 και €9.000 ετησίως. Η δευτεροβάθμια εκπαίδευση αριθμεί περίπου 50.000 μαθητές. Από αυτούς, σχεδόν 11.000 φοιτούν σε ιδιωτικά σχολεία. Αυτό σημαίνει ότι το κράτος δεν επιβαρύνεται με την πλήρη δημόσια δαπάνη για αυτούς τους μαθητές.
Η εκτιμώμενη ετήσια εξοικονόμηση κυμαίνεται μεταξύ:
€75 – €100 εκατομμυρίων τον χρόνο.
Πρόκειται για σημαντικό ποσό σε επίπεδο εκπαιδευτικού προϋπολογισμού.
Η πραγματικότητα είναι απλή: η κοινωνία επενδύει ιδιωτικούς πόρους στην εκπαίδευση, μειώνοντας παράλληλα τη δημοσιονομική επιβάρυνση.
Τι συμβαίνει στην Ευρώπη
Σε χώρες όπως την Ολλανδία, το Βέλγιο, και την Γαλλία, όταν σημαντικό ποσοστό μαθητών επιλέγει ιδιωτική εκπαίδευση, το κράτος θεσμοθετεί μηχανισμούς στήριξης.
Η στήριξη μπορεί να λαμβάνει μορφή:
- Κάλυψης μισθοδοσίας
- Ισοδύναμης χρηματοδότησης αυτής της επιλογής τουλάχιστο διαμέσου Εκπαιδευτικών
- Φορολογικών ελαφρύνσεων
Το κοινό στοιχείο είναι η θεσμική αναγνώριση της επιλογής.
Η πολυαναμενόμενη στήριξη
Η Κύπρος διαθέτει:
- Υψηλό ποσοστό ιδιωτικής δευτεροβάθμιας φοίτησης
- Σημαντική δημοσιονομική εξοικονόμηση
- Ισχυρή κοινωνική ζήτηση:
Ως σύμβουλος καριέρας και σταδιοδρομίας, διαπιστώνω καθημερινά ότι οι οικογένειες επιλέγουν ιδιωτική εκπαίδευση για λόγους διεθνούς προσανατολισμού, πανεπιστημιακής πρόσβασης και επαγγελματικής στρατηγικής.
Η συζήτηση δεν αφορά αντιπαράθεση μοντέλων.
Αφορά τον σχεδιασμό μιας ώριμης, ευρωπαϊκής πολιτικής που θα μπορούσε να εξετάσει:
- Μερική φορολογική έκπτωση διδάκτρων
- Στοχευμένη ενίσχυση οικογενειών
- Μερική κάλυψη συγκεκριμένων εκπαιδευτικών υπηρεσιών
- Θεσμικό πλαίσιο συνεργασίας και διαφάνειας
Όχι ως προνομιακή μεταχείριση. Αλλά ως λογική επανατοποθέτηση μέρους των πόρων που ήδη εξοικονομούνται.
Η κοινωνία έχει ήδη διαμορφώσει την πραγματικότητα.
Οι αριθμοί είναι σαφείς.
Το ευρωπαϊκό προηγούμενο υπάρχει.
Η πολυαναμενόμενη στήριξη δεν είναι ζήτημα ιδεολογίας.
Είναι ζήτημα σύγχρονης εκπαιδευτικής στρατηγικής..
Κρις Σωφρονίου
Σύμβουλος Καριέρας & Σταδιοδρομίας - Εξειδίκευση σε Ευρωπαϊκά Θέματα