Τι ισχύει με τη βουλευτική και προεδρική ασυλία στην Κύπρο - Πότε γίνεται άρση

Σε πλήρη εξέλιξη βρίσκεται η διερεύνηση καταγγελίας που αφορά τον βουλευτή Νίκο Σύκα, με τις αρμόδιες αρχές να κινούνται εντός του αυστηρού θεσμικού πλαισίου που διέπει την ποινική αντιμετώπιση πολιτικών προσώπων στην Κύπρο. Η Αστυνομία έχει ήδη σχηματίσει φάκελο για την υπόθεση, ο οποίος, λόγω της βουλευτικής ιδιότητας του καταγγελλόμενου, διαβιβάστηκε στη Νομική Υπηρεσία της Δημοκρατίας, από την οποία αναμένονται οδηγίες για τα επόμενα βήματα.
Μιλώντας στην εκπομπή «Πρωινό Δρομολόγιο», ο εκπρόσωπος Τύπου του Αρχηγείου Αστυνομίας, Βύρων Βύρωνος, επιβεβαίωσε ότι μέχρι να υπάρξει τοποθέτηση και κατεύθυνση από τη Νομική Υπηρεσία, ο βουλευτής δεν έχει κληθεί για κατάθεση. Όπως εξήγησε, η ιδιότητα του εκλεγμένου αξιωματούχου ενεργοποιεί ειδικές συνταγματικές πρόνοιες, οι οποίες καθορίζουν τον τρόπο με τον οποίο μπορεί να προχωρήσει οποιαδήποτε ποινική διαδικασία.
Το πλαίσιο αυτό αποτυπώνεται στο άρθρο 83 του Συντάγματος, το οποίο κατοχυρώνει τη λεγόμενη βουλευτική ασυλία. Σύμφωνα με τη συνταγματική πρόβλεψη, οι βουλευτές δεν υπόκεινται σε ποινική δίωξη ούτε φέρουν αστική ευθύνη για γνώμες που εκφράζουν ή ψήφους που δίδουν κατά την άσκηση των κοινοβουλευτικών τους καθηκόντων. Παράλληλα, προβλέπεται ότι κατά τη διάρκεια της θητείας τους δεν μπορούν να διωχθούν, να συλληφθούν ή να φυλακιστούν χωρίς άδεια του Ανωτάτου Δικαστηρίου. Η εξαίρεση αφορά περιπτώσεις σοβαρών αδικημάτων που επισύρουν ποινή φυλάκισης πέντε ετών και άνω, εφόσον ο βουλευτής συλληφθεί επ’ αυτοφώρω, οπότε το Ανώτατο Δικαστήριο καλείται άμεσα να αποφασίσει αν θα επιτραπεί η συνέχιση της δίωξης ή της κράτησης.
Η ιστορική πρακτική δείχνει ότι η άρση βουλευτικής ασυλίας δεν είναι άγνωστη στο κυπριακό δικαιοσύνη. Μέχρι σήμερα, το Ανώτατο Δικαστήριο έχει ανταποκριθεί σε αιτήματα του Γενικού Εισαγγελέα και έχει άρει την ασυλία τεσσάρων βουλευτών, ανοίγοντας τον δρόμο για ποινική διερεύνηση και, σε ορισμένες περιπτώσεις, καταδίκες. Η πιο πρόσφατη υπόθεση αφορά τον Ανδρέα Θεμιστοκλέους, του οποίου η ασυλία ήρθη το 2016 για επαναλαμβανόμενες παραβάσεις του Κώδικα Οδικής Κυκλοφορίας, με την υπόθεση να καταλήγει σε καταδίκη. Προγενέστερα, το 2015, είχε αρθεί η ασυλία του Φειδία Σαρίκα για σοβαρά αδικήματα διαφθοράς που ανάγονταν στην περίοδο που ήταν δήμαρχος Πάφου, υπόθεση για την οποία καταδικάστηκε σε πολυετή φυλάκιση. Αντίστοιχες αποφάσεις είχαν ληφθεί και τις δεκαετίες του 1980 και του 1960 για υποθέσεις πλαστογραφίας και εκβιασμού αντίστοιχα.
Παράλληλα με τη βουλευτική ασυλία, ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει και το καθεστώς προεδρικής ασυλίας, το οποίο είναι ακόμη αυστηρότερα θωρακισμένο. Βάσει του άρθρου 45 του Συντάγματος, ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας δεν υπόκειται σε ποινική δίωξη κατά τη διάρκεια της θητείας του, εκτός εάν δοθεί άδεια από τον Πρόεδρο του Ανωτάτου Δικαστηρίου για αδίκημα ατιμωτικό ή ηθικής αισχρότητας. Η σχετική διαδικασία κινείται αποκλειστικά από τον Γενικό και τον Βοηθό Γενικό Εισαγγελέα, ενώ, σε περίπτωση άσκησης δίωξης, ο Πρόεδρος απέχει αυτομάτως από τα καθήκοντά του και η υπόθεση εκδικάζεται από το Ανώτατο Δικαστήριο, με ενδεχόμενο την έκπτωση από το αξίωμα σε περίπτωση καταδίκης.
Καθοριστικής σημασίας είναι και η πρόνοια ότι εάν η ασυλία του Προέδρου δεν αρθεί κατά τη διάρκεια της θητείας του, δεν μπορεί να διωχθεί μετά τη λήξη της για πράξεις που τελέστηκαν κατά την άσκηση των καθηκόντων του. Δίωξη μετά το πέρας της θητείας είναι δυνατή μόνο για αδικήματα άσχετα με το προεδρικό λειτούργημα.
Υπό το πρίσμα αυτών των συνταγματικών ρυθμίσεων, η υπόθεση που αφορά τον Νίκο Σύκα αναμένεται να κριθεί σε πρώτο στάδιο από τη Νομική Υπηρεσία, η οποία θα αποφασίσει αν και πώς μπορεί να κινηθεί η διαδικασία, λαμβάνοντας υπόψη τόσο τα πραγματικά δεδομένα της καταγγελίας όσο και τα θεσμικά όρια που θέτει η βουλευτική ασυλία. Οι εξελίξεις αναμένονται με ιδιαίτερο ενδιαφέρον, καθώς αγγίζουν, για ακόμη μία φορά, το διαχρονικά ευαίσθητο ζήτημα της λογοδοσίας πολιτικών προσώπων και των ορίων της συνταγματικής προστασίας τους.
Διαβάστε επίσης: Αρνείται τις κατηγορίες ο Σύκας-Τον καλεί να αποποιηθεί την ασυλία η Αννίτα