ΤΕΠΑΚ/CONSIMIUM: Οι Κύπριοι φοιτητές και φοιτήτριες ως ενεργοί συνδιαμορφωτές της Ευρώπης

Του Δημήτρη Μπόγλου (*)
Τα τελευταία τέσσερα χρόνια έχω την τιμή να υπηρετώ ως εθνικός συντονιστής της κυπριακής αποστολής στο ευρωπαϊκό πρόγραμμα CONSIMIUM. Μια εμπειρία που με έφερε σε άμεση επαφή με τη νέα γενιά Ευρωπαίων πολιτών και με έκανε να πιστέψω ακόμη περισσότερο στη δύναμη της βιωματικής εκπαίδευσης. Όταν το πρόγραμμα ξεκίνησε το 2023, ελάχιστοι γνώριζαν τι ακριβώς πρέσβευε. Σήμερα, το CONSIMIUM έχει εξελιχθεί σε έναν σημαντικό θεσμό προσομοίωσης των ευρωπαϊκών διαδικασιών, προσφέροντας στους φοιτητές και τις φοιτήτριες των κυπριακών Πανεπιστημίων μια μοναδική ευκαιρία ουσιαστικής συμμετοχής στα κοινά της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Για μια μικρή χώρα όπως η Κύπρος, η ενεργός παρουσία των νέων στο ευρωπαϊκό γίγνεσθαι είναι πολύ σημαντική και συμβάλλει στη διαμόρφωση ενεργών Ευρωπαίων πολιτών. Το CONSIMIUM προσφέρει στους φοιτητές και φοιτήτριες μας την ευκαιρία να εμπλακούν άμεσα στις διαδικασίες λήψης αποφάσεων, να συνεργαστούν με συνομηλίκους τους από άλλα κράτη-μέλη και να κατανοήσουν, στην πράξη, πώς διαμορφώνονται οι ευρωπαϊκές πολιτικές.
Το CONSIMIUM δεν είναι απλώς μια ακαδημαϊκή άσκηση. Πρόκειται για μια προσομοίωση υψηλού επιπέδου, η οποία λαμβάνει χώρα στις Βρυξέλλες και φέρνει φοιτητές και φοιτήτριες από όλα τα κράτη-μέλη της ΕΕ σε ρόλους ευθύνης. Τα μέλη των εθνικών αποστολών αναλαμβάνουν ρόλους προέδρου, υπουργού, πρέσβεων, εθνικών εμπειρογνωμόνων και δημοσιογράφου. Κάθε χώρα εκπροσωπείται από έξι φοιτητές και φοιτήτριες, οι οποίοι καλούνται να διαπραγματευτούν, να συνεργαστούν και να λάβουν αποφάσεις, εκπροσωπώντας τη χώρα τους, όπως ακριβώς συμβαίνει στους πραγματικούς ευρωπαϊκούς θεσμούς. Μέσα από αυτή τη διαδικασία, ενισχύεται η αυτοπεποίθησή τους και καλλιεργείται η αίσθηση ότι η φωνή των νέων έχει πραγματικό βάρος.
Παράλληλα, η συμμετοχή στο CONSIMIUM λειτουργεί ως σχολείο δημοκρατίας. Οι φοιτητές και φοιτήτριες δεν παρακολουθούν απλώς ευρωπαϊκούς θεσμούς, αλλά μαθαίνουν να λειτουργούν μέσα σε αυτούς. Κατανοούν τη σημασία του διαλόγου, του συμβιβασμού, της τεκμηριωμένης άποψης και της συλλογικής ευθύνης. Πρόκειται για δεξιότητες κρίσιμες, όχι μόνο για όσους θα ακολουθήσουν επαγγελματική πορεία σχετική με την πολιτική ή τις διεθνείς σχέσεις, αλλά για κάθε ενεργό πολίτη.
Ιδιαίτερα σημαντικό είναι και το γεγονός ότι στο πρόγραμμα συμμετέχουν φοιτητές και φοιτήτριες από όλα τα κυπριακά πανεπιστήμια, δημόσια και ιδιωτικά. Αυτή η διαπανεπιστημιακή εκπροσώπηση ενισχύει τη συνεργασία και δημιουργεί μια κοινή εμπειρία που ξεπερνά τα όρια των ακαδημαϊκών ιδρυμάτων. Οι συμμετέχοντες επιστρέφουν στην Κύπρο όχι μόνο με γνώσεις, αλλά και με δίκτυα επαφών και μια ευρύτερη ευρωπαϊκή οπτική.
Η επιλογή των φοιτητών και φοιτητριών στην Κύπρο γίνεται με τρόπο διαφανή και ισότιμο. Κάθε πανεπιστήμιο προτείνει έναν υποψήφιο ή μία υποψήφια, ενώ η τελική σύνθεση της αποστολής προκύπτει μέσω κλήρωσης. Ο ρόλος του εθνικού συντονιστή δεν είναι να επιλέξει πρόσωπα, αλλά να αναλάβει τη συνοχή της ομάδας, την ανάθεση των ρόλων και την προετοιμασία της αποστολής για τη συμμετοχή της στις Βρυξέλλες.
Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται στη σωστή κατανομή των ρόλων. Μέσα από συναντήσεις με τους φοιτητές, λαμβάνονται υπόψη οι σπουδές, τα ενδιαφέροντα, οι επικοινωνιακές δεξιότητες και η δυναμική της ομάδας. Η διαδικασία αυτή δεν στοχεύει στον ανταγωνισμό, αλλά στη συνεργασία και την αμοιβαία αποδοχή. Έτσι δημιουργείται μια δεμένη ομάδα, ικανή να ανταποκριθεί στις απαιτήσεις της προσομοίωσης.
Η προετοιμασία ξεκινά περίπου έναν μήνα πριν από την αποστολή, όταν αποστέλλεται το θέμα της προσομοίωσης από τους διοργανωτές. Ακολουθούν διαδικτυακές συναντήσεις με εκπροσώπους των ευρωπαϊκών θεσμών, κατά τις οποίες οι φοιτητές και φοιτήτριες εξοικειώνονται με τους ρόλους τους και τις επιτροπές στις οποίες θα συμμετάσχουν. Κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου, ο εθνικός συντονιστής λειτουργεί υποστηρικτικά, ως σύμβουλος και σημείο αναφοράς.
Η παρουσία των φοιτητών και φοιτητριών στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο είναι πάντα μια στιγμή έντονης συγκίνησης και υπερηφάνειας. Από την πρώτη κιόλας ημέρα, αναλαμβάνουν ενεργά τα καθήκοντά τους, συμμετέχοντας σε διαπραγματεύσεις και συνεδριάσεις. Εκεί γίνεται ξεκάθαρο ότι το CONSIMIUM δεν καλλιεργεί μόνο γνώσεις, αλλά και αξίες, όπως είναι η υπευθυνότητα, ο επαγγελματισμός, ο σεβασμός και η δημοκρατική κουλτούρα.
Σε μια εποχή όπου η απογοήτευση από την πολιτική και τους θεσμούς είναι έντονη, ιδιαίτερα στους νέους, προγράμματα όπως το CONSIMIUM αποδεικνύουν ότι η ενεργή συμμετοχή μπορεί να εμπνεύσει, να κινητοποιήσει και να διαμορφώσει συνειδητοποιημένους πολίτες. Για τους φοιτητές και τις φοιτήτριές μας, το CONSIMIUM δεν είναι απλώς μια εμπειρία. Είναι ένα ζωντανό μάθημα ευρωπαϊκής δημοκρατίας και επένδυση στο μέλλον της χώρας μας.
(*) Ειδικό Εκπαιδευτικό Προσωπικό του Κέντρου Γλωσσών του ΤΕΠΑΚ και Διευθυντής του Κέντρου Καινοτομίας του Πανεπιστημίου «CUTing Edge»