Τείχη… αντί γέφυρες επικοινωνίας

Απ’ όλα είχε στο πανέρι η περασμένη βδομάδα. Στεκόμαστε σ’ ένα γεγονός, το οποίο συνήθως περνά στα ψιλά. Πρόκειται για ένα θλιβερό περιστατικό που αναδεικνύει μια βαθύτερη κρίση. Ο λόγος για το πρόσφατο περιστατικό επίθεσης μαθητή γυμνασίου κατά καθηγήτριας, στη Λάρνακα.
Δεν είναι απλώς μια είδηση αστυνομικού ρεπορτάζ, αλλά SOS για σύσσωμη την κοινωνία. Όταν ένα παιδάκι, πριν καν συμπληρώσει την ηλικία των 13 ετών, καταφεύγει σε σωματική βία και μάλιστα απέναντι σε μια καθηγήτριά του, τότε δεν μπορεί να είναι αρκετή μια απλή καταδίκη, αλλά επιβάλλεται να ψάχνουμε βαθύτερα αίτια και αιτιατά.
Η παραβατικότητα των ανηλίκων δεν ξεπετιέται εκ του μη όντος. Είναι το αποτέλεσμα μιας πολυπαραγοντικής εξίσωσης:
- Οικογενειακό περιβάλλον: Η έλλειψη ορίων, η έκθεση σε ενδοοικογενειακή βία ή η παραμέληση, αποτελούν συχνά ένα ισχυρό υπόβαθρο. Μπορεί να μεγαλώνουμε παιδιά στο σπίτι, αλλά τους δίνουμε τη σωστή ανατροφή; Και το οικογενειακό περιβάλλον είναι από τους πιο ευαίσθητους και καθοριστικούς παράγοντες. Το παιδί συχνά αντιγράφει πρότυπα συμπεριφοράς που βιώνει στο σπίτι και όχι μόνο.
- Κρίση θεσμών και αξιών: Η αποδυνάμωση του κύρους του εκπαιδευτικού και η έλλειψη σεβασμού προς την ιεραρχία, αντανακλούν μια κοινωνία που δυσκολεύεται να θέσει κανόνες και να ισορροπήσει σε κάποιες βασικές αρχές. Η σταδιακή αποϊεροποίηση της σχέσης δασκάλου-μαθητή και η κρίση της αυθεντίας των θεσμών δημιουργούν ένα περιβάλλον όπου η παραβατική συμπεριφορά εργαλειοποιείται ως μέσο επιβολής ή αντίδρασης. Αξίες και θεσμοί κατρακυλούν σε πατώματα…γιατί σήμερα έχουμε άλλες προτεραιότητες: το εύκολο κέρδος προεξάρχει ως κανόνας ζωής, ενώ ο αγώνας και η θυσία γι’ ανώτερους σκοπούς εκπίπτουν σ’ ένα στείρο ρομαντισμό…
- Ψυχοκοινωνικοί παράγοντες: Μαθησιακές δυσκολίες που δεν διαγνώστηκαν έγκαιρα ή συναισθηματική ανωριμότητα, συνήθως οδηγούν σε χαμηλή αυτοεκτίμηση, η οποία εκδηλώνεται μέσω της επιθετικότητας.
- Η επιρροή των ψηφιακών μέσων και των μέσων μαζικής ενημέρωσης: Η διαρκής έκθεση σε βίαιο περιεχόμενο και η ανωνυμία του διαδικτύου αποκαθηλώνουν τις όποιες ευαισθησίες των νέων απέναντι στη βία και την παραβατικότητα. Στο σύγχρονο κοινωνικό γίγνεσθαι, τα ΜΜΕ και οι ψηφιακές πλατφόρμες δρουν ως ισχυροί φορείς δευτερογενούς κοινωνικοποίησης. Η επίδρασή τους δεν μπορεί να παραγνωρίζεται.
Όπως σωστά επεσήμανε η Ομοσπονδία Γονέων, η πλήρης διερεύνηση είναι απαραίτητη, αλλά η καταστολή από μόνη της δεν αρκεί. Η λύση απαιτεί:
- Πρόληψη: Ενίσχυση υποστηρικτικών δομών εντός αλλά και εκτός σχολείων.
- Συνέργεια: Στενή συνεργασία Υπουργείου Παιδείας, Υπηρεσιών Κοινωνικής Ευημερίας, οικογένειας, φορέων και κοινωνίας ευρύτερα, σε μια σοβαρότερη βάση.
- Επανένταξη: Αντί για απλή τιμωρία, το σύστημα πρέπει να εστιάσει στην εσωτερική καλλιέργεια των παιδιών και στην εμπέδωση της ενσυναίσθησης. Βασικά στοιχεία σ΄ ένα σύγχρονο εκπαιδευτικό σύστημα.
Το περιστατικό στη Λάρνακα είναι το σύμπτωμα μιας βαθύτερης κοινωνικής παθογένειας. Αν δεν αντιμετωπίσουμε τις ρίζες της βίας σήμερα (έπρεπε χθες), το αύριο των παιδιών μας θα είναι γεμάτο τοίχους αντί για γέφυρες επικοινωνίας.