Τα δώρα των γιορτών

Όταν είμαστε μικροί μας ρωτούσαν τι δώρο θα θέλαμε για τις γιορτές και πάντα ζητούσαμε υλικά αγαθά: μια κούκλα, ένα αυτοκινητάκι κ.τ.λ..
Φέτος, μέσα στο πνεύμα των εορτών, συνέλαβα τον εαυτό μου να διερωτάται, τι δώρα θα ήθελα. Και σε μια πιο ώριμη ηλικία τώρα γνωρίζω αμέσως την απάντηση. Θα ήθελα μια δόση αναισθησίας, μια δόση υποκρισίας και πολλές δόσεις θράσους.
Και αυτά όχι για κανένα άλλο λόγο αλλά απλά θέλω να συμβαδίζω με το πνεύμα της εποχής. Και προπαντός να μην παθαίνω εγκεφαλικό όταν ακούω την κάθε ανήθικη να μας κάμνει μαθήματα ηθικής και αξιοπρέπειας.
Σύμφωνα με ένα ρητό «τα καλά κορίτσια πάνε στον παράδεισο ενώ τα κακά κορίτσια πάνε παντού» (“good girls go to heaven, bad girls go everywhere else”). Επειδή η ιστορία διδάσκει ας θυμηθούμε την ιστορία της Θεοδώρας, μιας κοινής πόρνης, που έγινε αυτοκράτειρα της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας (6ος αιώνας).
Η Βυζαντινή αυτοκράτειρα Θεοδώρα (500 – 548 μ.Χ.) υπήρξε σύζυγος του αυτοκράτορα Ιουστινιανού Α’.
Είχε καταφέρει να ανεβεί από τα παρασκήνια του Ιπποδρόμου στον θρόνο των Καισάρων. Πατέρας της Θεοδώρας ήταν ο Ακάκιος, ένας αρκουδιάρης (θηριοφύλακας αρκούδων) που έδινε παραστάσεις στον ιππόδρομο. Η Θεοδώρα από πολύ μικρή συμμετείχε ημίγυμνη σε κωμικές παραστάσεις χαμηλού επιπέδου πατώντας κουμπιά και δημιουργώντας ευχάριστα Σαββατόβραδα στους παρευρισκομένους.
Επειδή δεν υπήρχε τηλεόραση τότε όσοι ήθελαν θέαμα πήγαιναν στον ιππόδρομο. Σύμφωνα με τα λεγόμενα του επίσημου ιστορικού του Αυτοκράτορα, Προκόπιου, η Θεοδώρα ήταν εταίρα ή κατά άλλους ήταν «από το πορνείον». Ο Προκόπιος, ο οποίος φοβούμενος τις συνέπειες που θα είχε αν μιλούσε δημόσια για τα πρώτα χρόνια της ζωής της Θεοδώρας, άφησε μαρτυρία και γραπτές πληροφορίες. Για τον Προκόπιο, η Θεοδώρα αποτελούσε την ενσάρκωση της αδιαντροπιάς, της ακολασίας και της σκληρότητας, μια κοινή πόρνη που έγινε Αυτοκράτειρα.
Τότε όπως και τώρα σε μια κλειστή κοινωνία όλοι γνωρίζουμε το ποιόν του καθενός/καθεμιάς. Δεν χρειαζόταν να φοβάται ο Προκόπιος όλοι γνώριζαν τον τρόπο της ξαφνικής ανόδου και τα «προσόντα» της Θεοδώρας.
Όταν πέθανε ο αρκουδιάρης άφησε τρεις κόρες, την Κομιτώ, τη Θεοδώρα και την Αναστασία. Η μητέρα της ξαναπαντρεύτηκε αμέσως (σόϊ πάει το βασίλειο). Ο Προκόπιος μας πληροφορεί ότι όσο ήταν στη σκηνή η Θεοδώρα, έκανε πολυάριθμες εκτρώσεις. Αναφέρεται σε αυτή με καθόλου κολακευτικά σχόλια αφού, όπως λέει, στους ρόλους που έπαιζε σε πολλές παραστάσεις γδυνόταν αφήνοντας μία ποδίτσα στο αιδοίο της ενώ περιφερόταν ανάμεσα στους θεατές, έπειτα κυλιόταν κάτω και την έραιναν με κριθάρι κι έβαζαν χήνες που το έτρωγαν.
Μετά ερωτεύτηκε ένα ανώτερο κρατικό υπάλληλο που όταν αυτός διορίστηκε διοικητής Πενταπόλεως τον ακολούθησε στην Κυρηναϊκή (ανατολική περιοχή Λιβύης). Όταν ο υπάλληλος τη βαρέθηκε, την έδιωξε, και αφού πρώτα αυτή πήγε στην Αλεξάνδρεια, επέστρεψε στην Κωνσταντινούπολη. Εκεί συνέχισε την καριέρα της στον ιππόδρομο. Τότε (522 μ.Χ.), ο Ιουστινιανός την είδε εκεί σε μια θεατρική παράσταση και την ερωτεύτηκε. Πρώτα την ανύψωσε στο αξίωμα της πατρικίας, και μετά από πολλές μηχανορραφίες και αφού άλλαξε το σχετικό νόμο την παντρεύτηκε (523 ή 524 μ.Χ.).
Ο άνθρωπος δεν αλλάζει αφού όπως γράφτηκε μια χρονιά είχε βάλει στο συζυγικό κρεβάτι τον καλύτερο στρατηγό του Ιουστινιανού, φυσικά ενώ εκείνος απουσίαζε.
Η Θεοδώρα είχε αναμειχθεί στις Ιουστινιάνειες μεταρρυθμίσεις π.χ. στη «νεαρά» που απαγορεύει την αγορά δημοσίων αξιωμάτων από αξιωματούχους.
Η Θεοδώρα ήταν και φανατική φεμινίστρια και πολέμησε για τα γυναικεία δικαιώματα. Ασχολήθηκε με σοβαρά θέματα, όχι με το αν κάποιος είπε μια γυναίκα, «γυναίκα». (Οι καταβολές δεν ξεχνιούνται γι’αυτό πέφτει λίγο βαρύ να κάνει και μαθήματα πολιτικής ευθιξίας).
Η σχετική νομοθετική ρύθμιση για το δικαίωμα μιας πατρικίας, ακόμα κι αν πριν ήταν ηθοποιός να μπορεί να παντρευτεί οποιονδήποτε φωτογράφιζε τη Θεοδώρα. Με παρέμβαση της Θεοδώρας προέκυψαν νομοθετικές ρυθμίσεις από τον Ιουστινιανό για τις πόρνες (να μη στηρίξει τις όμοιες της;).
Όμως, η Θεοδώρα στάθηκε μεγάλη δολοπλόκος και ικανή σύντροφος στο πλευρό του Ιουστινιανού που τον επηρέαζε πολύ. Όταν εκδηλώθηκε η Στάση του Νίκα, μια οργανωμένη απόπειρα ανατροπής του αυτοκράτορα (532 μ.Χ.), η Θεοδώρα τήρησε πολύ αποφασιστική στάση. Ο Ιουστινιανός ανίκανος να ελέγξει τον όχλο, ετοίμαζε μαζί με τους αξιωματούχους του την φυγή τους. Η Θεοδώρα εμψύχωσε το σύζυγό της και τον απέτρεψε από την ιδέα να εγκαταλείψει την Κωνσταντινούπολη. Τα λόγια της ανέβασαν το ηθικό του Ιουστινιανού, που διέταξε καταστολή της εξέγερσης, όπως και έγινε. Οι στρατηγοί του επιτέθηκαν στους στασιαστές και τους νίκησαν. Λέγεται ότι σφαγιάστηκαν 30.000 στασιαστές στον ιππόδρομο (λεπτομέρεια για τη Θεοδώρα που ήθελε να παραμείνει αυτοκράτειρα).
Οι ιστορικοί συμφωνούν ότι ήταν η αποφασιστικότητα της Θεοδώρας, που έσωσε τη βασιλεία του Ιουστινιανού. Ο Ιουστινιανός ποτέ δεν ξέχασε ότι ήταν η Θεοδώρα η οποία είχε σώσει τον θρόνο του.
Μετά την ιστορική αναδρομή να ευχηθώ το νέο έτος να φέρει την ειρήνη στον κόσμο και στον καθένα από μας την υγεία του πρώτα απ’ όλα και ευτυχία.
ΕΥΤΥΧΙΣΜΕΝΟ ΝΕΟ ΕΤΟΣ 2026