Σχολεία: Πολλά τα έργα, με το σταγονόμετρο τα λεφτά

Παρά την ύπαρξη σχεδιασμού και τη δρομολόγηση μεγάλων έργων σχολικών υποδομών, τα κονδύλια που διατίθενται ετησίως κρίνονται ανεπαρκή σε σχέση με τις πραγματικές ανάγκες, όπως αυτές καταγράφηκαν στη συζήτηση της Επιτροπής Παιδείας της Βουλής. Παρουσιάζοντας το πλαίσιο στο οποίο κινείται ο προγραμματισμός, ο Ανδρέας Μαραγκός, διευθυντής Τεχνικών Υπηρεσιών του Υπουργείου Παιδείας, ανέφερε ότι για το 2026 προβλέπονται περίπου 35 εκατ. ευρώ για σχολικές υποδομές, ποσό που, όπως εξήγησε, κατευθύνεται σε μεγάλο βαθμό σε συνεχιζόμενα έργα, περιορίζοντας τα περιθώρια για νέες παρεμβάσεις. Στο ίδιο μήκος κύματος, ο Χρύσανθος Σαββίδης, βουλευτής ΔΗΚΟ, έθεσε το ζήτημα σε καθαρά αριθμητική βάση, σημειώνοντας ότι με τους σημερινούς ρυθμούς χρηματοδότησης οι πραγματικές ανάγκες θα καλυφθούν σε περίπου 30 χρόνια, καθώς, όπως είπε, το συνολικό ύψος τους προσεγγίζει το 1 δισ. ευρώ.
Σχεδιασμός υπό όρους
Στη συζήτηση, ο Ανδρέας Μαραγκός ανέφερε ότι το υπουργείο διαθέτει κτηριολογικό προγραμματισμό, ο οποίος όμως τελεί υπό την αίρεση των διαθέσιμων πιστώσεων και των δεσμεύσεων που έχουν ήδη αναληφθεί για έργα σε εξέλιξη. Όπως προκύπτει από τα στοιχεία που κατατέθηκαν, ο σχεδιασμός περιλαμβάνει τόσο νέα έργα όσο και επεκτάσεις, αναβαθμίσεις και βελτιώσεις, με στόχο, όπως αναφέρθηκε, τη δημιουργία ασφαλών και λειτουργικών σχολικών χώρων. Την ίδια στιγμή, το εύρος των αναγκών σημαίνει ότι οι προτεραιότητες κρίνονται σε μεγάλο βαθμό από τη χρηματοδοτική δυνατότητα κάθε χρονιάς. Ιδιαίτερη βαρύτητα δόθηκε στο άλμα του κόστους κατασκευής. Ο Ανδρέας Μαραγκός σημείωσε ότι το 2011 η ανέγερση ενός δημοτικού σχολείου κόστιζε περί το 1,5 εκατ. ευρώ, ενώ σήμερα το αντίστοιχο κόστος φτάνει τα 6–7 εκατ. ευρώ. Η αύξηση αυτή, όπως εξήγησε, επηρεάζει ευθέως τον ρυθμό υλοποίησης: ακόμη και όταν υπάρχει σχεδιασμός, η χρηματοδότηση δεν έχει την ίδια «αγοραστική δύναμη» σε σχέση με το παρελθόν.
Παράλληλα με τα νέα έργα, στη συζήτηση αναδείχθηκε το βάρος των υφιστάμενων υποδομών. Σύμφωνα με όσα τέθηκαν, το σχολικό δίκτυο αριθμεί περίπου 730 σχολεία, ενώ εκκρεμούν ακόμη 78 σχολεία σε ό,τι αφορά αντισεισμικές παρεμβάσεις. Όπως ανέφερε ο Ανδρέας Μαραγκός, σε ορισμένες περιπτώσεις η τεχνοοικονομική αξιολόγηση οδηγεί στο συμπέρασμα ότι δεν συμφέρει η αναβάθμιση αλλά απαιτείται κατεδάφιση και νέα ανέγερση, επιλογή που αυξάνει περαιτέρω τις ανάγκες χρηματοδότησης.
Στο σκέλος της καθημερινής λειτουργίας των σχολικών μονάδων, ο Νίκος Μεγάλεμος, πρόεδρος της Παγκύπριας Ομοσπονδίας Σχολικών Εφορειών, ανέφερε ότι κατά μέσο όρο απαιτούνται 0,5–1 εκατ. ευρώ ετησίως ανά σχολική εφορεία μόνο για συντηρήσεις. Όπως τόνισε, πρόκειται για ποσά που αφορούν βασικές ανάγκες και δεν «σηκώνουν» εύκολα πρόσθετες παρεμβάσεις, με αποτέλεσμα μικρές εργασίες να μετατίθενται, ενώ τα προβλήματα συσσωρεύονται.
Προδημοτική χωρίς χώρους
Ιδιαίτερη αναφορά έγινε στο ζήτημα της επέκτασης Προδημοτικής Εκπαίδευσης απο τα 4 έτη, το οποίο, όπως ανέφερε ο κ. Μαραγκός, αποτελεί τεράστιο πρόβλημα υποδομών. Πολλά νηπιαγωγεία, όπως εξήγησε, σχεδιάστηκαν για διαφορετικές ανάγκες και διαθέτουν περιορισμένους χώρους, με αποτέλεσμα στην προσπάθεια να δημιουργηθούν νέοι χώροι για να στεγαστούν οι επιπρόσθετες τάξεις που θα προκύψουν απο το 2031 και μετά καταφεύγουν σε προσωρινές λύσεις με λυόμενες αίθουσες. «Αναγκαζόμαστε, επειδή είναι μικροί οι χώροι που διαθέτουν τα νηπιαγωγεία, να βάζουμε τις λυόμενες εκεί που θα έπρεπε, αν είχαμε τον χρόνο, να έρθουμε και να κτίσουμε νέα κτήρια. Βάζουμε λυόμενες και μετά δεν υπάρχει χώρος για να έρθουμε να κτίσουμε νέα κτήρια. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα η προσωρινή λύση των λυόμενων να μετατρέπεται σε μια μόνιμη κατάσταση», είπε ο κ. Μαραγκός προσθέτοντας ότι ίσως αυτό να ήταν κάτι που θα έπρεπε να προβλεφθεί και να γίνουν έργα πριν αλλάξει η νομοθεσία.