Στόχοι και αποφάσεις για ενίσχυση Ευρωπαϊκής οικονομίας

Η ανταγωνιστικότητα και η ενίσχυση της Ενιαίας Αγοράς, βρέθηκε στο επίκεντρο της άτυπης Συνόδου Κορυφής της ΕΕ που πραγματοποιήθηκε χθες στο κάστρο Alden Biesen στο Βέλγιο.
Στη συνέντευξη Τύπου που ακολούθησε, ο Πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Αντόνιο Κόστα και η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν έδωσαν το περίγραμμα μιας νέας, πιο επιθετικής ατζέντας, με κεντρικό σύνθημα «Μία Ευρώπη, μία αγορά» και στόχο την ολοκλήρωση των βασικών μεταρρυθμίσεων έως το 2027.
Οδικός χάρτης «Μία Ευρώπη, μία αγορά»
Η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν ανακοίνωσε ότι στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο του Μαρτίου θα παρουσιάσει έναν αναλυτικό οδικό χάρτη «Μία Ευρώπη, μία αγορά», ένα σχέδιο δράσης με σαφείς προθεσμίες, στόχους και χρονικό όριο υλοποίησης για τη βαθύτερη ενοποίηση της ενιαίας αγοράς. Στόχος είναι ο οδικός χάρτης να εγκριθεί από κοινού από το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο, την Επιτροπή και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, ώστε να αποτελέσει δεσμευτικό πολιτικό πλαίσιο μέχρι το τέλος του 2027.
Κεντρικό στοιχείο της στρατηγικής αποτελεί η κατάργηση των εσωτερικών εμποδίων που εξακολουθούν να κατακερματίζουν την ενιαία αγορά, από τις υπηρεσίες και τα ψηφιακά δίκτυα μέχρι την ενέργεια και τα χρηματοπιστωτικά προϊόντα. Η φον ντερ Λάιεν μίλησε για την ανάγκη οι ευρωπαϊκές επιχειρήσεις – από νεοφυείς εταιρείες έως βιομηχανικούς ομίλους – να μπορούν να αναπτύσσονται σε όλη την ΕΕ χωρίς να σκοντάφτουν σε 27 διαφορετικά ρυθμιστικά καθεστώτα.
Η ατζέντα απλοποίησης και το «βαθύ καθάρισμα» των κανόνων
Πρώτος πυλώνας της νέας πορείας είναι η απλοποίηση του κανονιστικού πλαισίου. Ο Αντόνιο Κόστα έκανε λόγο για ομόφωνη συμφωνία να προχωρήσει η «φιλόδοξη ατζέντα απλοποίησης» που είχε περιγραφεί στην πρόσφατη επιστολή της κ. φον ντερ Λάιεν προς τους ηγέτες, με στόχο μία οικονομία πιο φιλική στην καινοτομία και τις επενδύσεις.
Η Πρόεδρος της Επιτροπής έκανε λόγο για ένα «βαθύ καθάρισμα» (deep house cleaning) του ευρωπαϊκού κεκτημένου, με εξάλειψη παρωχημένων και περιττών ρυθμίσεων που επιβαρύνουν επιχειρήσεις και διοικήσεις χωρίς προστιθέμενη αξία. Και προτείνει στροφή από τις Οδηγίες προς περισσότερους Κανονισμούς.
Η Επιτροπή έχει ήδη δρομολογήσει δέκα «omnibus» πακέτα απλοποίησης – τρία έχουν ήδη εγκριθεί και επτά παραμένουν σε εκκρεμότητα – που αναμένεται να μειώσουν το διοικητικό κόστος για τις επιχειρήσεις κατά περίπου 15 δισεκατομμύρια ευρώ ετησίως, εφόσον υιοθετηθούν πλήρως από τους συν-νομοθέτες.
«EU Inc.» και το «28ο καθεστώς» για τις επιχειρήσεις
Στην καρδιά της συζήτησης για την ενιαία αγορά βρέθηκε το λεγόμενο «28ο καθεστώς» για τις επιχειρήσεις, το «EU Inc.», μία νέα προαιρετική εταιρική μορφή με ενιαίο κανονιστικό πλαίσιο για όλη την Ένωση. Η φον ντερ Λάιεν εξήγησε ότι στόχος είναι οι εταιρείες να μπορούν να συστήνονται ψηφιακά, μέσα σε 48 ώρες, και να λειτουργούν σε όλα τα κράτη μέλη με ένα μόνο σύνολο εταιρικών κανόνων, χωρίς να χρειάζεται να προσαρμόζονται σε 27 διαφορετικά εθνικά δίκαια.
Ο Αντόνιο Κόστα υπογράμμισε ότι το λεγόμενο «28ο καθεστώς» πρέπει να θεσπιστεί με κανονισμό, ώστε να αποφευχθεί η δημιουργία 27 αποκλινουσών εκδοχών, που θα ακύρωναν το πλεονέκτημα απλότητας. Παρουσίασε δε, την εταιρική μορφή «EU Inc.» ως εργαλείο που μπορεί να καθιερώσει πραγματικά ενιαίες συνθήκες για τις επιχειρήσεις στην εσωτερική αγορά, ενισχύοντας την ικανότητά τους να αναπτύσσονται σε ευρωπαϊκή κλίμακα.
Ένωση Αποταμιεύσεων και Επενδύσεων και «δύο ταχύτητες»
Κομβικό ρόλο στη νέα οικονομική αρχιτεκτονική έχει η Ένωση Αποταμιεύσεων και Επενδύσεων, η οποία έρχεται να συστεγαστεί πολιτικά με την κλασική Ένωση Κεφαλαιαγορών. Η φον ντερ Λάιεν τόνισε ότι η πρώτη φάση – ενοποίηση αγορών, εποπτείας και τιτλοποίησης – πρέπει να έχει ολοκληρωθεί έως τον Ιούνιο του 2026, ώστε να διαμορφωθεί ένα ενιαίο και αποδοτικό χρηματοπιστωτικό σύστημα που θα μετατρέπει τις ευρωπαϊκές αποταμιεύσεις σε επενδύσεις εντός της ΕΕ.
Παράλληλα, έστειλε σαφές μήνυμα ότι, αν τα 27 κράτη μέλη δεν προχωρήσουν με αρκετή ταχύτητα και φιλοδοξία, η Ένωση θα πρέπει να είναι έτοιμη να αξιοποιήσει τα εργαλεία της «ενισχυμένης συνεργασίας», επιτρέποντας σε μια ομάδα τουλάχιστον εννέα χωρών να κινηθεί ταχύτερα.
Η προσέγγιση αυτή ανοίγει στην πράξη τον δρόμο για μια «Ευρώπη πολλών ταχυτήτων» στον οικονομικό τομέα, κάτι που η πρόεδρος της Επιτροπής έχει ήδη περιγράψει ως αναγκαίο όταν η έλλειψη συναίνεσης απειλεί να υπονομεύσει την ανταγωνιστικότητα και τη δυνατότητα δράσης της ΕΕ.
Υπεράσπιση του ETS και η ενεργειακή διάσταση
Παρά τις επικρίσεις ορισμένων ηγετών, που ζήτησαν μέχρι και «πάγωμα» του Συστήματος Εμπορίας Δικαιωμάτων Εκπομπών (ETS), η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν υπερασπίστηκε έντονα την αγορά άνθρακα ως πυλώνα της ευρωπαϊκής κλιματικής πολιτικής και ως βασικό μοχλό για επενδύσεις σε καθαρές τεχνολογίες.
Υπενθύμισε ότι από την εισαγωγή του συστήματος το 2005, το ETS έχει συμβάλει στη μείωση των εκπομπών στους καλυπτόμενους κλάδους, ενώ έχει αποφέρει εκατοντάδες δισεκατομμύρια ευρώ σε έσοδα, κυρίως στα εθνικά ταμεία, τα οποία μπορούν να κατευθυνθούν σε πράσινες επενδύσεις – με τις εκτιμήσεις της να κάνουν λόγο για περίπου € 200 δισεκατομμύρια μόνο στα κράτη μέλη.
Η ίδια επισήμανε ότι το σύστημα διαθέτει ήδη «βαλβίδες ασφαλείας», όπως το Αποθεματικό Σταθερότητας της Αγοράς, που επιτρέπει την εξομάλυνση υπερβολικών διακυμάνσεων στις τιμές δικαιωμάτων. Αναγνώρισε, ωστόσο, ότι το τελικό ενεργειακό κόστος για επιχειρήσεις και νοικοκυριά διαμορφώνεται από πολλούς παράγοντες – την τιμή του αερίου, τα τέλη δικτύου, τους φόρους και, μόνο στο τέλος, το ETS – και δεσμεύτηκε να εξεταστούν όλες οι παράμετροι ενόψει της προγραμματισμένης αναθεώρησης.
Ο Αντόνιο Κόστα, από την πλευρά του, επανέλαβε ότι η ενεργειακή μετάβαση παραμένει «η καλύτερη μακροπρόθεσμη στρατηγική» για στρατηγική αυτονομία και χαμηλότερες τιμές, αλλά πρόσθεσε ότι χρειάζονται «πραγματιστικές λύσεις» στο μεσοδιάστημα, με συγκεκριμένα μέτρα που θα λάβουν υπόψη τις ιδιαίτερες ανάγκες κρατών μελών και βιομηχανικών κλάδων. Αυτά τα μέτρα θα αποτελέσουν μέρος της ατζέντας του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου του Μαρτίου.
Στρατηγικοί κλάδοι, ευρωπαϊκή προτίμηση και «ευρωπαϊκοί πρωταθλητές»
Ένας ακόμη κεντρικός άξονας της συζήτησης στο Άλντεν Μπίσεν ήταν η προστασία στρατηγικών βιομηχανιών και η μείωση εξαρτήσεων από τρίτες χώρες. Ο Αντόνιο Κόστα ανέφερε την άμυνα, το διάστημα, την καθαρή τεχνολογία, την κβαντική τεχνολογία, την τεχνητή νοημοσύνη και τα συστήματα πληρωμών ως τομείς στους οποίους υπάρχει «ευρεία κοινή κατανόηση» της στρατηγικής σημασίας και της ανάγκης να ενισχυθούν σε ευρωπαϊκό επίπεδο.
Σε αυτό το πλαίσιο εντάσσεται η ιδέα της «ευρωπαϊκής προτίμησης», που θα επιτρέπει την προτίμηση ευρωπαϊκών λύσεων σε επιλεγμένους στρατηγικούς κλάδους, με τρόπο αναλογικό και στοχευμένο, μετά από εις βάθος ανάλυση των εξαρτήσεων και των κινδύνων.
Φον ντερ Λάιεν και ο Κόστα μίλησαν επίσης για την ανάγκη ανάδειξης «ευρωπαϊκών πρωταθλητών» σε στρατηγικούς τομείς, κάτι που συνδέεται με την υπό εξέλιξη αναθεώρηση των κατευθυντήριων γραμμών για τις συγκεντρώσεις επιχειρήσεων, με νέο σχέδιο να αναμένεται τον Απρίλιο.
Στο ψηφιακό πεδίο, η συζήτηση εστίασε στον «Νόμο για τα Ψηφιακά Δίκτυα» και στο πώς η ενδεχόμενη συγκέντρωση στον κλάδο των τηλεπικοινωνιών μπορεί να συνδυαστεί με δεσμεύσεις για αύξηση επενδύσεων και καινοτομίας, καθώς και στην ανάπτυξη υποδομών υψηλής υπολογιστικής ισχύος, όπως τα «εργοστάσια τεχνητής νοημοσύνης» και τα μελλοντικά «γιγα-εργοστάσια ΑΙ».
Επενδύσεις, MFF και «η χρονιά της ανταγωνιστικότητας»
Ο Αντόνιο Κόστα ήταν κατηγορηματικός ότι «η Ευρώπη στερείται επενδύσεων» και ότι «δεν θα υπάρξει ανταγωνιστικότητα χωρίς περισσότερες επενδύσεις», θέτοντας έτσι το θέμα στην κορυφή της πολιτικής ατζέντας. Παρότι το βάρος δόθηκε κυρίως στην κινητοποίηση ιδιωτικών κεφαλαίων μέσω της Ένωσης Αποταμιεύσεων και Επενδύσεων, ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου αναγνώρισε ότι και οι δημόσιες επενδύσεις θα έχουν αποφασιστικό ρόλο, προαναγγέλλοντας συζήτηση για τη χρήση ευρωπαϊκών χρηματοδοτικών εργαλείων στο πλαίσιο των διαπραγματεύσεων για το νέο Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο (MFF).
Κλείνοντας τη συνέντευξη Τύπου, ο Κόστα συνόψισε τους τελικούς στόχους της νέας ατζέντας σε τέσσερις έννοιες: «οικονομική ανάπτυξη, βιομηχανική καινοτομία, ποιοτικές θέσεις εργασίας και προσιτές τιμές», υπογραμμίζοντας ότι οι αποφάσεις του Μαρτίου πρέπει να μεταφραστούν γρήγορα σε εφαρμογή. Με τη φράση του «το 2026 η Ευρώπη θα παραδώσει – πέρυσι το έκανε στην άμυνα, φέτος θα το κάνει στην ανταγωνιστικότητα», έδωσε τον πολιτικό τόνο μιας χρονιάς που φιλοδοξεί να αποτελέσει σημείο καμπής για το οικονομικό μέλλον της Ένωσης.
Ενωμένοι παρά τις διαφωνίες εμφανίστηκαν Μερτς και Μακρόν στην άτυπη Σύνοδο στο Βέλγιο
Ο Γερμανός Kαγκελάριος, Φρίντριχ Μερτς, και ο Γάλλος Πρόεδρος, Εμανουέλ Μακρόν, εμφανίστηκαν ενωμένοι την Πέμπτη στο κάστρο Άλντεν Μπίσεν του 16ου αιώνα στο Βέλγιο, στο πλαίσιο της άτυπης Συνόδου των ηγετών της ΕΕ για την ανταγωνιστικότητα, παρά τις υπαρκτές διαφωνίες μεταξύ των δύο μεγαλύτερων οικονομιών της Ένωσης ως προς τον τρόπο αντιμετώπισης των διαρθρωτικών προβλημάτων της ευρωπαϊκής οικονομίας.
Οι δύο ηγέτες έφτασαν μαζί και απευθύνθηκαν από κοινού στον Τύπο. Αναφερόμενος στην ανταγωνιστικότητα και την ενιαία αγορά της ΕΕ, ο Φρίντριχ Μερτς δήλωσε έχοντας δίπλα του τον Εμανουέλ Μακρόν: «Χαίρομαι που εγώ και ο Εμανουέλ Μακρόν συμφωνούμε, όπως σχεδόν πάντα». Στο επίκεντρο της άτυπης Συνόδου για την ανταγωνιστικότητα που πραγματοποιήθηκε στο Άλντεν Μπίσεν του Βελγίου βρέθηκε η ανάγκη άμεσης ενίσχυσης της ευρωπαϊκής οικονομίας, με τις δύο πλευρές να αναδεικνύουν, ωστόσο, τις διαφορετικές προσεγγίσεις τους ως προς τη χρηματοδότηση των ευρωπαϊκών πρωτοβουλιών.
Ο Εμανουέλ Μακρόν έθεσε ως ορόσημο το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο του Ιουνίου για την επίτευξη συμφωνίας σε ένα συνολικό πακέτο επανεκκίνησης της ευρωπαϊκής οικονομίας. «Μοιραζόμαστε το ίδιο αίσθημα κατεπείγοντος», τόνισε, ζητώντας άμεση δράση και επιτάχυνση των ενεργειών, αναφερόμενος στη διεθνή ανταγωνιστική πίεση και ιδιαίτερα στους αμερικανικούς δασμούς. Προειδοποίησε, μάλιστα, ότι «αν τον Ιούνιο δεν υπάρχουν συγκεκριμένες προοπτικές και απτά αποτελέσματα, θα προχωρήσουμε με ενισχυμένη συνεργασία».
Από την πλευρά του, ο Μερτς ξεκαθάρισε σε συνέντευξη Τύπου μετά το πέρας της άτυπης Συνόδου, ότι η Γερμανία δεν προτίθεται να στηρίξει την έκδοση κοινού ευρωπαϊκού χρέους. «Δεν θα υποστηρίξω την ιδέα των ευρωομολόγων. Δεν θέλω να το κάνω. Και ακόμη κι αν το ήθελα, δεν θα μπορούσα, λόγω των περιορισμών που επιβάλλει το Ομοσπονδιακό Συνταγματικό Δικαστήριο», δήλωσε. Ωστόσο, υπενθύμισε ότι η ανάληψη κοινού ευρωπαϊκού χρέους τον περασμένο Δεκέμβριο για το δάνειο προς την Ουκρανία, αλλά και κατά το παρελθόν για το Ταμείο Ανάκαμψης, έγινε υπό έκτακτες συνθήκες. «Ζούμε σε μια περίοδο όπου η εξαίρεση τείνει να γίνεται ο κανόνας», σημείωσε, επιμένοντας, ωστόσο, στην αξιοποίηση των υφιστάμενων εργαλείων.
Ο Γερμανός Καγκελάριος υπογράμμισε ότι η Σύνοδος επικεντρώθηκε κυρίως στην ανταγωνιστικότητα της ευρωπαϊκής βιομηχανίας, στην ολοκλήρωση της ενιαίας αγοράς, στη μείωση της γραφειοκρατίας και στην ενίσχυση του διεθνούς εμπορίου, σε ένα νέο γεωπολιτικό περιβάλλον που, όπως είπε, καθιστά επιτακτική τη γρήγορη και αποφασιστική δράση της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Παραδέχθηκε, πάντως, ότι το ζήτημα της κοινής χρηματοδότησης δεν συζητήθηκε σε βάθος και προέβλεψε ότι οι διαπραγματεύσεις για τον επόμενο πολυετή προϋπολογισμό της ΕΕ θα είναι «δύσκολες».
Η στάση Μερτς έρχεται σε ευθεία αντίθεση με τη γραμμή του Μακρόν, ο οποίος έχει ταχθεί υπέρ των εμπροσθοβαρών ευρωομολόγων, θεωρώντας τα ως απαραίτητο εργαλείο χρηματοδότησης των επιτακτικών δράσεων για την ενίσχυση της ευρωπαϊκής στρατηγικής αυτονομίας και της οικονομικής ανταγωνιστικότητας της Ένωσης. Ωστόσο παρά τις διαφωνίες, ο Μακρόν έδωσε το «παρών» και στην προπαρασκευαστική συνάντηση που οργάνωσε η Ιταλία το πρωί της Πέμπτης.
Πηγές: CNN Greece / ΚΥΠΕ