Σοβαρές ελλείψεις στον περί προσφύγων νόμο εντοπίζει η Επ. Δικαιωμάτων του Παιδιού – «Το νομοσχέδιο εξακολουθεί να μην διασφαλίζει ένα πλήρως παιδοκεντρικό σύστημα ασύλου»
Υπόμνημα με εισηγήσεις και επισημάνσεις κατέθεσε σήμερα ενώπιον της Κοινοβουλευτικής Επιτροπής Εσωτερικών η Επίτροπος Προστασίας των Δικαιωμάτων του Παιδιού, Έλενα Περικλέους, στο πλαίσιο της συζήτησης του νομοσχεδίου «Ο περί Προσφύγων Νόμος του 2026», με στόχο τη βελτίωσή του πριν από την ψήφισή του, αναδεικνύοντας τις σημαντικές ελλείψεις που επηρεάζουν την προστασία των δικαιωμάτων των παιδιών.
Η Επίτροπος αναγνωρίζει την προσπάθεια που καταβλήθηκε από το Υφυπουργείο Μετανάστευσης και Διεθνούς Προστασίας κατά τη σύνταξη του νομοσχεδίου, σημειώνοντας ότι αριθμός εισηγήσεων που είχε καταθέσει το Γραφείο της τον Νοέμβριο του 2025 έχει ληφθεί υπόψη και ενσωματωθεί στο τελικό κείμενο, ενώ επισημαίνει τις θετικές πρόνοιες όπως η ρητή κατοχύρωση του βέλτιστου συμφέροντος του παιδιού ως πρωταρχικού μελήματος, η πρόβλεψη για κατάρτιση του προσωπικού που ασχολείται με παιδιά, καθώς και η ενίσχυση της ψυχολογικής υποστήριξης για παιδιά-θύματα βίας.
Υπογράμμισε ωστόσο ότι το νομοσχέδιο εξακολουθεί να μην διασφαλίζει ένα πλήρως παιδοκεντρικό σύστημα ασύλου, επισημαίνοντας κρίσιμα κενά και ασάφειες.
Μεταξύ των βασικών ελλείψεων που καταγράφονται είναι η απουσία σαφούς και ανεξάρτητης εκπροσώπησης για ασυνόδευτους ανηλίκους, καθώς η διατήρηση διπλού ρόλου στην ίδια αρχή ως κηδεμόνα και εκπροσώπου η οποία όπως αναφέρει δημιουργεί κινδύνους σύγκρουσης συμφερόντων.
Εκφράζεται επίσης ιδιαίτερη ανησυχία για την πρόβλεψη δυνατότητας κράτησης, ακόμη και ως «έσχατο μέτρο», κάτι που χαρακτηρίζεται ως «σοβαρή οπισθοδρόμηση, καθώς η στέρηση ελευθερίας παιδιών για σκοπούς μετανάστευσης δεν μπορεί να θεωρηθεί προς το συμφέρον τους».
Εκφράζεται παράλληλα προβληματισμός ως προς το γεγονός ότι «δεν καθορίζεται με σαφήνεια ποια αρμόδια αρχή αξιολογεί και προσδιορίζει το βέλτιστο συμφέρον του παιδιού», ώστε να καθοδηγήσει τη διαδικασία τοποθέτησης ασυνόδευτων ανηλίκων είτε σε κέντρα φιλοξενίας που υπάγονται στο Υφυπουργείο Μετανάστευσης και Διεθνούς Προστασίας είτε σε ανάδοχες οικογένειες μέσω των Υπηρεσιών Κοινωνικής Ευημερίας. Παράλληλα, επισημαίνεται ότι, παρότι η αρμοδιότητα των κέντρων φιλοξενίας έχει μεταφερθεί στο Υφυπουργείο Μετανάστευσης, εξακολουθεί να απουσιάζει ένα ολοκληρωμένο και σαφές ρυθμιστικό πλαίσιο που να διέπει τη λειτουργία τους. Διαπιστώνεται έλλειψη συγκεκριμένων προνοιών για τη λειτουργία των κέντρων, τα πρότυπα στελέχωσης, τις διαδικασίες εποπτείας και τα πρωτόκολλα προστασίας των παιδιών.
Επιπλέον επισημαίνεται ότι η τοποθέτηση ασυνόδευτων παιδιών σε δομές ενηλίκων δεν μπορεί να γίνει αποδεκτή υπό οποιεσδήποτε συνθήκες και πρέπει να απαγορεύεται ρητά, ενώ παράλληλα η διάκριση με βάση την ηλικία (άνω των 16 ετών) δεν αίρει την ιδιότητα του παιδιού ούτε μειώνει την υποχρέωση για πλήρη προστασία του.
Σημειώνεται παράλληλα η έλλειψη ολοκληρωμένου ρυθμιστικού πλαισίου για τη λειτουργία των κέντρων φιλοξενίας ανηλίκων, με απουσία συγκεκριμένων προτύπων στελέχωσης, διαδικασιών εποπτείας και πρωτοκόλλων προστασίας, ενώ καταγράφονται αδυναμίες και στη διαδικασία εκτίμησης ηλικίας, όπου η χρήση οπτικής αξιολόγησης δεν παρέχει επαρκείς εγγυήσεις και ενδέχεται να οδηγήσει σε εσφαλμένη μεταχείριση παιδιών ως ενηλίκων.
Παράλληλα, αναφέρεται ότι το νομοσχέδιο δεν διασφαλίζει επαρκώς την πρόσβαση των παιδιών σε βασικές υπηρεσίες, με ελλείψεις να εντοπίζονται στην άμεση ένταξή τους στην εκπαίδευση, στην παροχή ολοκληρωμένης ιατροφαρμακευτικής και ψυχικής φροντίδας, καθώς και στη στήριξη παιδιών με αναπηρία.
Αναφορά γίνεται και στους γεωγραφικούς περιορισμούς, όπου προτείνεται η ρητή εξαίρεση των ασυνόδευτων παιδιών και η διασφάλιση πρόσβασης σε βασικές υπηρεσίες για οικογένειες όπως σχολικές, παιδιατρικές και κοινωνικές υπηρεσίες, ενώ εντοπίζεται έλλειψη σαφούς πρόνοιας για εξαίρεση των παιδιών από ποινική ευθύνη στο πλαίσιο των διαδικασιών ασύλου, υπογραμμίζοντας την ανάγκη ενίσχυσης της προστασίας τους.
Στο υπόμνημά της η Επίτροπος εκφράζει τη βεβαιότητα της ότι τόσο το Υφυπουργείο Μετανάστευσης, όσο και η Βουλή των Αντιπροσώπων «επιθυμούν την ευθυγράμμιση του νομοσχεδίου με τη Σύμβαση, όσο και με τις οδηγίες της ΕΕ και ως εκ τούτου θα φροντίσουν την ενσωμάτωση των εισηγήσεων στην κατ’ άρθρο συζήτηση έτσι ώστε να αποτελέσει το εν λόγω νομοσχέδιο καλή πρακτική και για άλλα ευρωπαϊκά κράτη».
Σοβαρές ελλείψεις στον περί προσφύγων νόμο εντοπίζει η Επ. Δικαιωμάτων του Παιδιού
Η Επίτροπος Προστασίας των Δικαιωμάτων του Παιδιού εντόπισε σοβαρές ελλείψεις στον υπό συζήτηση νόμο «Ο περί Προσφύγων Νόμος του 2026», υποβάλλοντας υπόμνημα με εισηγήσεις και επισημάνσεις στην Κοινοβουλευτική Επιτροπή Εσωτερικών. Παρόλο που αναγνωρίζει ορισμένες θετικές πρόνοιες, όπως την κατοχύρωση του βέλτιστου συμφέροντος του παιδιού, επισημαίνει ότι το νομοσχέδιο δεν διασφαλίζει ένα πλήρως παιδοκεντρικό σύστημα ασύλου. Οι βασικές ελλείψεις που εντοπίστηκαν περιλαμβάνουν την απουσία ανεξάρτητης εκπροσώπησης για ασυνόδευτους ανηλίκους, τη διατήρηση διπλού ρόλου (κηδεμόνας και εκπρόσωπος) στην ίδια αρχή, και τη δυνατότητα κράτησης παιδιών, ακόμη και ως «έσχατο μέτρο». Η Επίτροπος εκφράζει ιδιαίτερη ανησυχία για την κράτηση παιδιών, χαρακτηρίζοντάς την ως οπισθοδρόμηση. Επιπλέον, επισημαίνεται η έλλειψη σαφήνειας σχετικά με την αρμόδια αρχή που αξιολογεί το βέλτιστο συμφέρον του παιδιού, καθώς και η απουσία ολοκληρωμένου ρυθμιστικού πλαισίου για τη λειτουργία των κέντρων φιλοξενίας. Η τοποθέτηση ασυνόδευτων παιδιών σε δομές ενηλίκων θεωρείται απαράδεκτη και πρέπει να απαγορεύεται ρητά. Η Επίτροπος καλεί για την ενσωμάτωση των εισηγήσεων της στο νομοσχέδιο, ώστε να διασφαλιστεί η πλήρης προστασία των δικαιωμάτων των παιδιών που αναζητούν άσυλο στην Κύπρο.
