H Ειδική Έκθεση της Ελεγκτικής Υπηρεσίας με αρ. ΕΕ-ΕΥ 11/2026 αποτελεί συνέχεια του ελέγχου που διενεργήθηκε το 2019 για τις λατομικές και μεταλλευτικές αναπτύξεις και εξετάζει τον βαθμό υλοποίησης των σχετικών συστάσεων, καθώς και τη συμμόρφωση με το ισχύον νομοθετικό πλαίσιο.
Παρά τη χρονική απόσταση έξι ετών, βασικές αδυναμίες εξακολουθούν να παραμένουν.
Διαπιστώθηκαν σημαντικές καθυστερήσεις στις διαδικασίες αδειοδότησης, καθώς από 29 αιτήσεις για ανάπτυξη λατομείου που υποβλήθηκαν την περίοδο 2020–2023, ολοκληρώθηκε η εξέταση μόνο 14 ενώ οι άλλες 15 παραμένουν σε εκκρεμότητα.
Παράλληλα, καταγράφηκαν κενά στην εφαρμογή του ευρωπαϊκού και εθνικού πλαισίου, καθυστερήσεις στην προώθηση στρατηγικών πολιτικών και σοβαρά ζητήματα περιβαλλοντικής προστασίας, ιδιαίτερα σε σχέση με την προτεινόμενη νέα Λατομική Ζώνη στην Ανδρολίκου.
Η Έκθεση επισημαίνει επίσης αδυναμίες στη διαχείριση εγγυήσεων και στην είσπραξη λατομικών δικαιωμάτων.
Η Ελεγκτική Υπηρεσία υπογραμμίζει ότι η αξιοποίηση των φυσικών πόρων πρέπει να συμβαδίζει με τη νομιμότητα, τη διαφάνεια και την αυστηρή προστασία του περιβάλλοντος και της βιοποικιλότητας.
Καθυστερήσεις, κενά και περιβαλλοντικοί κίνδυνοι
Σημαντικές καθυστερήσεις, θεσμικά κενά και περιβαλλοντικοί κίνδυνοι συνεχίζουν να χαρακτηρίζουν τη διαχείριση του ορυκτού πλούτου στην Κύπρο, σύμφωνα με την Ειδική Έκθεση της Ελεγκτικής Υπηρεσίας που δημοσιεύθηκε στις 17 Μαρτίου 2026.
Η έκθεση, η οποία αποτελεί συνέχεια ελέγχου του 2019, καταδεικνύει ότι βασικά προβλήματα όχι μόνο παραμένουν άλυτα, αλλά σε ορισμένες περιπτώσεις επιδεινώνονται, παρά τις επιμέρους βελτιώσεις που έχουν σημειωθεί.
Καθυστερήσεις και γραφειοκρατία
Ένα από τα πιο έντονα ζητήματα αφορά τις καθυστερήσεις στην αδειοδότηση λατομείων. Από τις 29 αιτήσεις που υποβλήθηκαν την περίοδο 2020–2023, μόλις οι 14 εξετάστηκαν πλήρως, ενώ αρκετές παραμένουν σε εκκρεμότητα για πάνω από δύο χρόνια.
Παράλληλα, η διαδικασία για άδειες επισκόπησης χαρακτηρίζεται επίσης χρονοβόρα, με μέσο χρόνο εξέτασης τους 6,8 μήνες, κυρίως λόγω καθυστερημένων γνωματεύσεων από συναρμόδιες υπηρεσίες.
Η Ελεγκτική Υπηρεσία επισημαίνει ότι η εμπλοκή πολλών κρατικών τμημάτων δημιουργεί γραφειοκρατικά εμπόδια, εισηγούμενη απλοποίηση των διαδικασιών.
Θεσμικά κενά και ευρωπαϊκές υποχρεώσεις
Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί η μη συμμόρφωση της Κυπριακής Δημοκρατίας με ευρωπαϊκές υποχρεώσεις. Συγκεκριμένα, δεν έχουν ακόμη θεσπιστεί κυρώσεις για παραβιάσεις του Κανονισμού της ΕΕ για τις κρίσιμες πρώτες ύλες, παρά τις σχετικές προθεσμίες.
Επιπλέον, η Στρατηγική για την Αειφόρο Μεταλλευτική και Λατομική Ανάπτυξη (2021–2050), αν και ολοκληρώθηκε το 2022, παραμένει ανενεργή λόγω διαφωνιών μεταξύ αρμόδιων τμημάτων και δεν έχει ακόμη αξιολογηθεί περιβαλλοντικά.
Περιβαλλοντικοί κίνδυνοι στον Ακάμα
Ένα από τα πιο κρίσιμα ζητήματα αφορά τη σχεδιαζόμενη νέα λατομική ζώνη στην κοινότητα Ανδρολίκου, εντός της περιοχής του Ακάμα.
Η έκθεση καταγράφει ότι:
- Η επέκταση λατομείων έχει ήδη επηρεάσει προστατευόμενα είδη, όπως η αιγυπτιακή φρουτονυχτερίδα.
- Υπάρχει κίνδυνος μείωσης του εμπλουτισμού του υπόγειου υδροφορέα έως και 160.000 κυβικά μέτρα νερού.
- Δεν έχουν αξιολογηθεί πλήρως οι επιπτώσεις σε περιοχές Natura 2000.
Η Ελεγκτική Υπηρεσία προειδοποιεί ότι η απουσία σαφών μέτρων προστασίας δημιουργεί τόσο περιβαλλοντική όσο και νομική αβεβαιότητα.
Οικονομικές εκκρεμότητες και ελλιπείς έλεγχοι
Η έκθεση αποκαλύπτει επίσης:
- Μη καταβληθέντα λατομικά δικαιώματα ύψους περίπου €270.000, υπόθεση που βρίσκεται ενώπιον της Νομικής Υπηρεσίας.
- Καθυστερήσεις στην υποβολή ετήσιων εκθέσεων από εταιρείες, χωρίς επιβολή κυρώσεων.
- Έλλειψη τεκμηρίωσης στον υπολογισμό εγγυήσεων για αποκατάσταση περιβάλλοντος.
Παράλληλα, εντοπίζονται αδυναμίες στους ελέγχους και στη διαδικασία επιβολής προστίμων, ιδιαίτερα σε περιπτώσεις παράνομων λατομεύσεων.
Περιορισμένες αλλά υπαρκτές βελτιώσεις
Παρά τα προβλήματα, καταγράφονται και θετικές εξελίξεις, όπως:
- Βελτίωση στην τήρηση αρχείων και τεκμηρίωση επιθεωρήσεων
- Αύξηση των διοικητικών προστίμων έως €10.000
- Ενίσχυση ελέγχων στην είσπραξη εσόδων
Ωστόσο, η Ελεγκτική Υπηρεσία υπογραμμίζει ότι οι αλλαγές αυτές δεν επαρκούν για να αντιμετωπίσουν τα διαχρονικά προβλήματα.
Συμπέρασμα
Έξι χρόνια μετά την προηγούμενη έκθεση, η εικόνα που παρουσιάζεται είναι μικτή αλλά ανησυχητική. Η διαχείριση του ορυκτού πλούτου της χώρας εξακολουθεί να κινείται μεταξύ διοικητικών αδυναμιών και περιβαλλοντικών προκλήσεων, με την ανάγκη για άμεσες μεταρρυθμίσεις να καθίσταται επιτακτική.
Σοβαρές αδυναμίες στη διαχείριση λατομείων καταγράφει έκθεση της Ελεγκτικής Υπηρεσίας
Μια νέα έκθεση της Ελεγκτικής Υπηρεσίας καταδεικνύει σοβαρές αδυναμίες στη διαχείριση των λατομείων στην Κύπρο. Η έκθεση, η οποία είναι συνέχεια ελέγχου του 2019, διαπιστώνει ότι βασικά προβλήματα εξακολουθούν να υφίστανται, παρά τη χρονική απόσταση έξι ετών. Σημαντικές καθυστερήσεις παρατηρούνται στις διαδικασίες αδειοδότησης, με μόνο 14 από τις 29 αιτήσεις για ανάπτυξη λατομείου που υποβλήθηκαν μεταξύ 2020-2023 να έχουν ολοκληρωθεί. Παράλληλα, εντοπίζονται κενά στην εφαρμογή του ευρωπαϊκού και εθνικού πλαισίου, καθυστερήσεις στην προώθηση στρατηγικών πολιτικών και σοβαρά περιβαλλοντικά ζητήματα, ιδιαίτερα στην περιοχή του Ακάμα. Η έκθεση επισημαίνει επίσης αδυναμίες στη διαχείριση εγγυήσεων και στην είσπραξη λατομικών δικαιωμάτων. Η Ελεγκτική Υπηρεσία τονίζει την ανάγκη για αξιοποίηση των φυσικών πόρων με νομιμότητα, διαφάνεια και αυστηρή προστασία του περιβάλλοντος και της βιοποικιλότητας. Η έκθεση αναδεικνύει την ανάγκη για απλοποίηση των διαδικασιών αδειοδότησης, συμμόρφωση με τις ευρωπαϊκές υποχρεώσεις και την αντιμετώπιση των περιβαλλοντικών κινδύνων, ιδιαίτερα στην περιοχή του Ακάμα, όπου η προτεινόμενη νέα λατομική ζώνη απειλεί προστατευόμενα είδη.
