To 1973 πολλοί από τους μεγαλύτερους εξαγωγείς πετρελαίου του πλανήτη αποφάσισαν να σταματήσουν να το πουλούν στις Ηνωμένες Πολιτείες, καθώς και σε αρκετές ευρωπαϊκές χώρες. Το αποτέλεσμα ήταν η τιμή του βαρελιού ακατέργαστου πετρελαίου να αυξηθεί από τα 2 στα 35 δολάρια, επιφέροντας πρωτόγνωρα - μέχρι τότε - φαινόμενα.
Σε πολλές περιοχές επεβλήθη απαγόρευση κυκλοφορίας των αυτοκινήτων, σχηματίζονταν ουρές χιλιομέτρων στα βενζινάδικα, και έπαψε απότομα η ανεμελιά των οδηγών - που μέχρι τότε μπορούσαν να φουλάρουν το αυτοκίνητό τους όποτε ήθελαν, χωρίς καν -κυρίως στις ΗΠΑ- να κοιτάζουν πόσο κόστιζε το γαλόνι της βενζίνης.
Τι προκάλεσε την κρίση του 1973
Όλα ξεκίνησαν στις 6 Οκτωβρίου του 1973. Η Αίγυπτος και η Συρία εξαπέλησαν επίθεση στο Ισραήλ, το οποίο είχε τη στήριξη των ΗΠΑ και αρκετών ευρωπαϊκών χωρών. Αυτό προκάλεσε τον εκνευρισμό πολλών αραβικών κρατών που ήταν μέλη του ΟΠΕΚ (Οργανισμός Εξαγωγών Πετρελαιοπαραγωγών Χωρών), με αποτέλεσμα να σταματήσουν να πουλούν αργό πετρέλαιο στις ΗΠΑ και τις εμπλεκόμενες χώρες της Ευρώπης.
Αλλά ακόμα και αν δεν υπήρχε η εξέλιξη του Ισραήλ, η κατάσταση στην αγορά καυσίμων θα ήταν πολύ οριακή. Η προσφορά μετά δυσκολίας κάλυπτε τη ζήτηση, και ο βαρύς χειμώνας του 1969-'70 εξαφάνισε, σχεδόν, τα αποθέματα των χωρών που εισήγαγαν ακατέργαστο πετρέλαιο για την παραγωγή βενζίνης και diesel.
Αλλά ακόμα και οι χώρες που εξήγαγαν μόνες τους αργό πετρέλαιο ήταν σε σημαντικό βαθμό εξαρτημένες από την εισαγωγή. Οι Ηνωμένες Πολιτείες, για παράδειγμα, αγόραζαν περίπου το 1/3 του πετρελαίου που χρησιμοποιούσαν.
Κατά συνέπεια, ήταν δεδομένο ότι το εμπάργκο θα συγκλόνιζε την παγκόσμια αγορά και οικονομία. Εν μία νυκτί, η τιμή του βαρελιού του αργού πετρελαίου από τα 2 δολάρια άγγιξε τα 35. Επήλθε πανικός. Πολλοί άνθρωποι πίστεψαν ότι αν δεν γέμιζαν τα ντεπόζιτά τους άμεσα με βενζίνη δεν θα μπορούσαν να το κάνουν για καιρό μετέπειτα. Οι ουρές στα βενζινάδικα άρχισαν να σχηματίζονται, και να φτάνουν σε μήκος πολλών χιλιομέτρων.
Για να περιορίσει την αναπόφευκτη εκτόξευση της τιμής των καυσίμων η αμερικανική κυβέρνηση έβαλε πλαφόν στις τιμές, αλλά αυτό είχε ως αποτέλεσμα να περιοριστεί η προμήθεια καυσίμων ακόμα περισσότερο - διότι πολλοί ιδιοκτήτες βενζινάδικων δεν επιθυμούσαν να πουλούν καύσιμα σε αυτό το πλαφόν τιμής, διότι έβγαιναν ζημιωμένοι από την υψηλή τιμή αγοράς τους.
Πώς άλλαξε η αγορά αυτοκινήτου
Κατά συνέπεια, ήταν δεδομένο ότι το εμπάργκο θα συγκλόνιζε την παγκόσμια αγορά και οικονομία. Εν μία νυκτί, η τιμή του βαρελιού του αργού πετρελαίου από τα 2 δολάρια άγγιξε τα 35. Επήλθε πανικός. Πολλοί άνθρωποι πίστεψαν ότι αν δεν γέμιζαν τα ντεπόζιτά τους άμεσα με βενζίνη δεν θα μπορούσαν να το κάνουν για καιρό μετέπειτα. Οι ουρές στα βενζινάδικα άρχισαν να σχηματίζονται, και να φτάνουν σε μήκος πολλών χιλιομέτρων.
Για να περιορίσει την αναπόφευκτη εκτόξευση της τιμής των καυσίμων η αμερικανική κυβέρνηση έβαλε πλαφόν στις τιμές, αλλά αυτό είχε ως αποτέλεσμα να περιοριστεί η προμήθεια καυσίμων ακόμα περισσότερο - διότι πολλοί ιδιοκτήτες βενζινάδικων δεν επιθυμούσαν να πουλούν καύσιμα σε αυτό το πλαφόν τιμής, διότι έβγαιναν ζημιωμένοι από την υψηλή τιμή αγοράς τους.
Έτσι, το εμπράργκο, οι περιορισμοί προμηθειών πετρελαίου και οι αυξανόμενες τιμές των καυσίμων άλλαξαν τις ζωές των ανθρώπων, και το ίδιο συνέβη και στην Ελλάδα. Πολλές από τις επιπτώσεις έγιναν αισθητές στην καθημερινότητα της χώρας μας, και είναι ενδεικτικό ότι υπό το βάρος των προβλημάτων αυτών δεν διεξήχθη το Ράλλυ Ακρόπολις του 1974, ούτε και το Ράλλυ Μόντε Κάρλο.
Ορισμένες ευρωπαϊκές χώρες - Αυστρία, Κάτω Χώρες, Δυτική Γερμανία, Ιταλία - επέβαλλαν απαγόρευση κυκλοφορίας των αυτοκινήτων για μία ημέρα την εβδομάδα, μόνο και μόνο για να πιερισώσουν αποθέματα πετρελαίου. Άλλες χώρες, των ΗΠΑ συμπεριλαμβανομένων, επέβαλλαν αυστηρά όρια ταχύτητας που δεν ξεπερνούσαν τα 90 km/h.
Κι επιπλέον, εκείνη την εποχή άρχισαν να αναπτύσσονται και κοινωνικά κινήματα εναντίον των αυτοκινήτων, προβάλλοντας ως κύριο κριτήριο των αντιδράσεών τους τις επιπτώσεις των ρύπων των αυτοκινήτων στην υγεία των ανθρώπων και στο περιβάλλον. Η ονειρική, ανέμελη, απελευθερωμένη αυτοκίνηση των δεκαετιών του 1950-'60, άρχισε πλέον να αντιμετωπίζει τη σκληρή πραγματικότητα που ποτέ δεν ήθελε να αντικρύσει.
Και τα μέτρα περιορισμού της κατανάλωης συνεχίζονταν. Το 1975 τέθηκαν σε ισχύ τα όρια μέσης κατανάλωσης καυσίμου για κάθε αυτοκίνητο. Σύμφωνα με αυτά, το 1978 η μέση κατανάλωση κάθε αυτοκινήτου που παραγόταν από κάθε εργοτάσιο στην Αμερική δεν θα έπρεπε να ξεπερνά τα 13,1 lt/100km. Τα μέτρα αυτά προκάλεσαν πανικό στις αμερικανικές αυτοκινητοβιομηχανίες, που θα έπρεπε να δαπανήσουν τεράστια ποσά για την εξέλιξη πολύ πιο οικονομικών κινητήρων.
Κι επιπλέον, εκείνη την εποχή άρχισαν να αναπτύσσονται και κοινωνικά κινήματα εναντίον των αυτοκινήτων, προβάλλοντας ως κύριο κριτήριο των αντιδράσεών τους τις επιπτώσεις των ρύπων των αυτοκινήτων στην υγεία των ανθρώπων και στο περιβάλλον. Η ονειρική, ανέμελη, απελευθερωμένη αυτοκίνηση των δεκαετιών του 1950-'60, άρχισε πλέον να αντιμετωπίζει τη σκληρή πραγματικότητα που ποτέ δεν ήθελε να αντικρύσει.
Και τα μέτρα περιορισμού της κατανάλωης συνεχίζονταν. Το 1975 τέθηκαν σε ισχύ τα όρια μέσης κατανάλωσης καυσίμου για κάθε αυτοκίνητο. Σύμφωνα με αυτά, το 1978 η μέση κατανάλωση κάθε αυτοκινήτου που παραγόταν από κάθε εργοτάσιο στην Αμερική δεν θα έπρεπε να ξεπερνά τα 13,1 lt/100km. Τα μέτρα αυτά προκάλεσαν πανικό στις αμερικανικές αυτοκινητοβιομηχανίες, που θα έπρεπε να δαπανήσουν τεράστια ποσά για την εξέλιξη πολύ πιο οικονομικών κινητήρων.
Στη δεκαετία του 1970 είναι που εντοπίζονται οι ρίζες της γέννησης και εξάπλωσης του citycar, του μικρού αυτοκινήτου πόλης, του γνωστού supermini - της σημερινής κατηγορίας Segment B. Και παρότι η πετρελαϊκή κρίση πέρασε, η Ευρώπη γνώρισε ξανά οικονομική ανάπτυξη, το βιωτικό επίπεδο βελτιώθηκε, τα αυτοκίνητα πόλης παραμένουν τα δημοφιλέστερα σήμερα στην Ευρώπη.
Τα Ford Fiesta, Opel Corsa, Peugeot 208, Renault Clio, Skoda Fabia, Toyota Yaris, VW Polo μεταξύ άλλων συνεχίζουν να διάγουν λαμπρές εμπορικές μέρες, και δίπλα τους έχουν προστεθεί τα τόσο δημοφιλή πλέον SUV της ίδιας κατηγορίας μεγέθους (B-SUV) όπως τα Ford Puma, Peugeot 2008, Renault Captur, VW T-Roc ανάμεσα σε αμέτρητα άλλα.
Για πολλά από τα πρώτα, η γέννησή τους συνέβη τη δεκαετία του 1970. Τότε ήταν που εμφανίστηκαν οι πρώτες τους γενιές - όπως του Volkswagen Polo το 1975 και του Ford Fiesta το 1976. Αντίθετα, για τα σπορ αυτοκίνητα και supercars η δεκαετία του 1970 ήταν η χειρότερή τους εποχή, μέχρι σήμερα.
Τα Ford Fiesta, Opel Corsa, Peugeot 208, Renault Clio, Skoda Fabia, Toyota Yaris, VW Polo μεταξύ άλλων συνεχίζουν να διάγουν λαμπρές εμπορικές μέρες, και δίπλα τους έχουν προστεθεί τα τόσο δημοφιλή πλέον SUV της ίδιας κατηγορίας μεγέθους (B-SUV) όπως τα Ford Puma, Peugeot 2008, Renault Captur, VW T-Roc ανάμεσα σε αμέτρητα άλλα.
Για πολλά από τα πρώτα, η γέννησή τους συνέβη τη δεκαετία του 1970. Τότε ήταν που εμφανίστηκαν οι πρώτες τους γενιές - όπως του Volkswagen Polo το 1975 και του Ford Fiesta το 1976. Αντίθετα, για τα σπορ αυτοκίνητα και supercars η δεκαετία του 1970 ήταν η χειρότερή τους εποχή, μέχρι σήμερα.
Παράλληλα, άνθισαν και τα ιαπωνικά αυτοκίνητα. Η ασιατική χώρα είχε πάντοτε ενεργειακή εξάρτηση από το εξωτερικό, και κατά συνέπεια τη δεκαετία του 1970 άρχισε να εμβαθύνει την εξειδίκευσή της στα οικονομικά, μικρά αυτοκίνητα.
Το κυριότερο παράδειγμα είναι η πρώτη γενιά του Honda Civic (1972-1979), το οποίο ήδη εξαγόταν στις ΗΠΑ όταν ξεκίνησε η πετρελαϊκή κρίση. Και στα τρία χρόνια που διήρκησε, οι πωλήσεις του μικρού -τότε- ιαπωνικού αυτοκινήτου τετραπλασιάστηκαν.
Η Αμερική την περίοδο 1978-1980 αγόρασε 2,5 εκατομμύρια λιγότερα από τα ενεργοβόρα εγχώρια αυτοκίνητα, και επέλεξε 400.000 περισσότερα μικρά ιαπωνικά. Κι όλα αυτά ενώ το Περλ Χάρμπορ ήταν ακόμα νωπό στη μνήμη και στις συνειδήσεις των Αμερικανών.
Πηγή: carandmotor.gr
Ποια ήταν η μεγαλύτερη πετρελαϊκή κρίση στην ιστορία - Στέρεψαν τα βενζινάδικα
Η πετρελαϊκή κρίση του 1973 ήταν μια πρωτοφανής περίοδος με τεράστιες επιπτώσεις στην παγκόσμια οικονομία και την καθημερινότητα των πολιτών. Ξεκίνησε όταν οι χώρες του ΟΠΕΚ σταμάτησαν να πωλούν πετρέλαιο στις ΗΠΑ και ορισμένες ευρωπαϊκές χώρες, ως αντίδραση στην υποστήριξη του Ισραήλ. Αυτό οδήγησε σε μια δραματική αύξηση της τιμής του πετρελαίου, από 2 σε 35 δολάρια το βαρέλι, προκαλώντας πανικό και ελλείψεις. Σε πολλές περιοχές επιβλήθηκαν περιορισμοί στην κυκλοφορία των αυτοκινήτων και σχηματίστηκαν τεράστιες ουρές στα βενζινάδικα, καθώς οι οδηγοί προσπαθούσαν να γεμίσουν τα ντεπόζιτά τους. Η αμερικανική κυβέρνηση προσπάθησε να περιορίσει την εκτόξευση των τιμών με πλαφόν, αλλά αυτό είχε ως αποτέλεσμα να μειωθεί περαιτέρω η διαθεσιμότητα καυσίμων, καθώς οι ιδιοκτήτες βενζινάδικων δεν ήθελαν να πουλήσουν με ζημία. Η κρίση ανέδειξε την εξάρτηση πολλών χωρών από το εισαγόμενο πετρέλαιο. Ακόμη και χώρες που παρήγαγαν πετρέλαιο, όπως οι ΗΠΑ, εισήγαγαν σημαντικό μέρος των αναγκών τους. Η κατάσταση επιδεινώθηκε από την περιορισμένη προσφορά και τον βαρύ χειμώνα του 1969-70, που εξάντλησε τα αποθέματα. Η πετρελαϊκή κρίση του 1973 είχε σημαντικές επιπτώσεις στην αγορά αυτοκινήτου, ωθώντας τους κατασκευαστές να αναπτύξουν πιο οικονομικά μοντέλα και να επικεντρωθούν στην εξοικονόμηση ενέργειας. Η κρίση αυτή αποτέλεσε ένα σημαντικό μάθημα για την ανάγκη ενεργειακής ανεξαρτησίας και διαφοροποίησης των πηγών ενέργειας.
