«Πισωγύρισμα» στην ψυχική υγεία: Γυρίζουν τις κοινοτικές δομές στην Αθαλάσσα

Σοβαρές αντιδράσεις προκαλεί απόφαση της Διεύθυνσης Υπηρεσιών Ψυχικής Υγείας που αφορά τη μεταφορά εξωτερικών δομών ψυχικής υγείας και εξαρτήσεων εντός του Νοσοκομείου Αθαλάσσας, καθώς και την ενοποίηση τομέων κοινοτικής νοσηλευτικής ψυχικής υγείας. Η εξέλιξη αυτή καταγγέλλεται από κοινού από την Παγκύπρια Συντεχνία Νοσηλευτών (ΠΑΣΥΝΟ) και την Παγκύπρια Συντεχνία Κυβερνητικών Ιατρών (ΠΑΣΥΚΙ), οι οποίες κάνουν λόγο για αυθαίρετες αποφάσεις, χωρίς διαβούλευση και επιστημονική τεκμηρίωση, με σοβαρές συνέπειες για ασθενείς και επαγγελματίες υγείας. Οι δύο συντεχνίες προειδοποιούν ότι οι συγκεκριμένες ενέργειες οδηγούν σε ουσιαστική συρρίκνωση και υποβάθμιση των υπηρεσιών ψυχικής υγείας, υπονομεύοντας τη φιλοσοφία της κοινοτικής φροντίδας και επαναφέροντας πρακτικές που έχουν εγκαταλειφθεί διεθνώς εδώ και δεκαετίες. Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί η επιλογή επανασυγκέντρωσης δομών στο Νοσοκομείο Αθαλάσσας, η οποία, όπως τονίζουν, συνιστά «πισωγύρισμα» σε ένα περισσότερο ιδρυματικό μοντέλο παροχής υπηρεσιών.
Χωρίς διαβούλευση
Στον «Π» μίλησε ο δρ Λάμπρος Σαμαρτζής, ψυχίατρος εκ μέρους της ΠΑΣΥΚΙ, εξηγώντας ότι η κοινή ανακοίνωση των δύο συντεχνιών ήρθε έπειτα από διαπιστώσεις επί του πεδίου. Όπως ανέφερε, «η ανακοίνωση-καταγγελία από πλευράς των δύο συντεχνιών έρχεται μετά που διαπιστώσαμε ότι χωρίς προηγουμένως να έχει γίνει κάποια διαβούλευση στον χώρο που στεγάζεται η θεραπευτική μονάδα εξαρτημένων ατόμων στο νέο Νοσοκομείο Αθαλάσσας, γίνονται ενέργειες για να εγκατασταθούν και άλλα προγράμματα για άτομα με εξαρτήσεις».
Τα προγράμματα αυτά, όπως σημείωσε, λειτουργούν σήμερα εκτός νοσοκομείου, στο πλαίσιο της κοινοτικής φροντίδας, εξυπηρετώντας άτομα που δεν χρειάζονται νοσηλεία. Ωστόσο, ο χώρος στον οποίο στεγάζεται σήμερα η μονάδα στο Νοσοκομείο Αθαλάσσας έχει περιορισμένες δυνατότητες. Σύμφωνα με τον δρα Σαμαρτζή, «ο χώρος στον οποίο βρίσκεται αυτή τη στιγμή η μονάδα έχει μέγιστη δυνατότητα για 20 κλίνες ενδονοσοκομειακής φροντίδας και υποστήριξη θεραπευτικών προγραμμάτων για άτομα που δεν χρήζουν νοσηλείας». Παρά τις προβλεπόμενες δυνατότητες, η πραγματική εικόνα απέχει σημαντικά. «Αυτή τη στιγμή λόγω υποστελέχωσης, ούτε τα εξωτερικά προγράμματα λειτουργούν όπως θα έπρεπε, ούτε η ενδονοσοκομειακή φροντίδα, καθώς από τις 20 κλίνες λειτουργούν μόλις οι 6», ανέφερε χαρακτηριστικά, προσθέτοντας ότι το αποτέλεσμα είναι «να υπάρχουν λίστες αναμονής ουσιοεξαρτόμενων οι οποίοι περιμένουν πότε θα αδειάσει ένα κρεβάτι για να έρθουν».
Όπως υπογράμμισε, έχει ήδη περάσει ένας χρόνος από την ολοκλήρωση της πρώτης φάσης του νέου Νοσοκομείου Αθαλάσσας και τη μεταφορά της μονάδας στο νέο ψυχιατρείο, χωρίς ωστόσο να έχει επιτευχθεί η αναγκαία στελέχωση. «Δεν έχει ακόμα στελεχωθεί επαρκώς και τώρα επιχειρούν τη μεταφορά εξωτερικών δομών εντός του νοσοκομείου», σημείωσε, εκφράζοντας έντονο προβληματισμό για τον σχεδιασμό που ακολουθείται.
Κόντρα στη διεθνή πρακτική
Παράλληλα, οι συντεχνίες καταγγέλλουν ότι την ίδια περίοδο λήφθηκε, επίσης, χωρίς διαβούλευση και επιστημονική τεκμηρίωση, απόφαση για ενοποίηση των τομέων κοινοτικής νοσηλευτικής ψυχικής υγείας. Όπως εξήγησε ο δρ Σαμαρτζής, «στη Λευκωσία για παράδειγμα ο τομέας αυτός αυτή τη στιγμή εξυπηρετείται από δύο δομές, τις οποίες αποφάσισαν να τις ενοποιήσουν».
Η απόφαση αυτή, σύμφωνα με τις συντεχνίες, έρχεται σε πλήρη αντίθεση με τις διεθνείς εξελίξεις αλλά και με τις δεσμεύσεις της ίδιας της Κυπριακής Δημοκρατίας. «Την ώρα δηλαδή που διεθνώς γίνεται λόγος για ανάγκη αποϊδρυματοποίησης των υπηρεσιών ψυχικής υγείας και βελτίωση της πρόσβασης των ασθενών στην κοινοτική φροντίδα, ανάγκη που αναγνωρίσαμε ότι υπάρχει και εδώ στην Κύπρο, την καταγράψαμε και στη νέα Εθνική Στρατηγική για την Ψυχική Υγεία και στο σχέδιο δράσης, λαμβάνονται τέτοιες αποφάσεις οι οποίες αποτελούν πισωγύρισμα», τόνισε.
Στο πλαίσιο αυτό, ΠΑΣΥΝΟ και ΠΑΣΥΚΙ καλούν τον Οργανισμό Κρατικών Υπηρεσιών Υγείας, την Αρχή Αντιμετώπισης Εξαρτήσεων Κύπρου και το Υπουργείο Υγείας να αναλάβουν τις ευθύνες τους και να τερματίσουν κάθε ενέργεια που οδηγεί, όπως αναφέρουν, στην αποδόμηση και συρρίκνωση των υπηρεσιών ψυχικής υγείας και εξάρτησης, επισημαίνοντας ότι οι ανάγκες των ασθενών και η ποιότητα της φροντίδας δεν μπορούν να αντιμετωπίζονται ως απλές διοικητικές διευθετήσεις.