Ο Τραμπισμός ως η νέα βαρβαρότητα της πολιτικής

Του Πατριάρχη
Ο Ντόναλντ Τραμπ δεν φέρεται στους θεσμούς σαν Πρόεδρος μιας συνταγματικής δημοκρατίας, αλλά σαν ιδιοκτήτης σαλούν στα χρόνια της «Άγριας Δύσης». Τα Δικαστήρια, το Κογκρέσο, οι υπηρεσίες, οι ελεγκτικοί μηχανισμοί, όλα αντιμετωπίζονται ως ενοχλητικά εμπόδια για τον ίδιο. Και όταν οι θεσμοί κάνουν αυτό που οφείλουν, δηλαδή να βάζουν φρένο στις αλλοπρόσαλλες αποφάσεις του, τότε τους βαφτίζει εχθρούς.
Χαρακτηριστικό παράδειγμα αυτό με την επιβολή δασμών. Όταν η εμπορική πολιτική μετατρέπεται σε κουμπαρά πολιτικής δύναμης, δεν είναι «σκληρή διαπραγμάτευση», είναι καπρίτσιο με κόστος για την οικονομία και για τις συμμαχίες των ΗΠΑ. Το Ανώτατο Δικαστήριο των Ηνωμένων Πολιτειών έκρινε, με πλειοψηφία 6 προς 3, ότι η επίκληση του νόμου περί διεθνών οικονομικών έκτακτων εξουσιών για να επιβληθούν δασμοί υπερέβαινε την προεδρική αρμοδιότητα και ότι η εξουσία για δασμούς ανήκει στο Κογκρέσο. Η αντίδραση του Τραμπ δεν ήταν η αυτοσυγκράτηση αλλά η επίθεση και αναζήτηση «παραθύρων» για να συνεχίσει από άλλη νομική οδό.
Η επιβολή δασμών κατά το δοκούν αποκαλύπτει μια βαθιά περιφρόνηση προς τους συμμάχους και τους εταίρους. Η οικονομική πολιτική δεν ασκείται πλέον με βάση το διεθνές δίκαιο και τις εμπορικές συμφωνίες αλλά στηρίζεται σε προσωπικές συμπάθειες και αντιπάθειες. Η εργαλειοποίηση του εμπορίου ως μέσου εκβιασμού υπονομεύει τη σταθερότητα που χρειάζονται οι σύγχρονες κοινωνίες για να ευημερήσουν. Οι παραδοσιακοί σύμμαχοι αντιμετωπίζονται ως υποτελείς και η διεθνής σκηνή μετατρέπεται σε μια αρένα όπου επικρατεί ο νόμος του ισχυρότερου και όχι η λογική της συνεργασίας.
Το ίδιο μοτίβο φαίνεται και στη σύγκρουση με τους δικαστές όταν εκδίδουν αποφάσεις που μπλοκάρουν τις πολιτικές του. Αντί να εξηγήσει, να πείσει και να νομοθετήσει, προτιμά να τους απονομιμοποιεί. Ο «τραμπισμός» ξεφεύγει πλέον από τον άνθρωπο και γίνεται μέθοδος τραμπουκισμού.
Στοχοποιεί τους δικαστές ώστε η κοινωνία να μην τους βλέπει ως λειτουργούς της Δικαιοσύνης , αλλά ως κομματικούς αντιπάλους. Αν κάτι ριζώσει στη συνείδηση των πολιτών, δεν χρειάζεται καν να καταργήσει τους θεσμούς, θα είναι αρκετό να μην τους εμπιστεύεται κανείς .
Στην εξωτερική πολιτική, η εικόνα γίνεται όλο και πιο απογοητευτική. Η πίεση προς την Ουκρανία, που έχει περιγραφεί ως εκβιασμός με οικονομικά και στρατηγικά ανταλλάγματα, δείχνει μια λογική συναλλαγής πάνω σε μια χώρα που αμύνεται απέναντι σε εισβολή. Παράλληλα, η επίδειξη θαυμασμού προς αυταρχικούς ηγέτες δεν είναι διπλωματική ευγένεια, αλλά δείχνει ιδεολογική συγγένεια και αλλεργία στους δημοκρατικούς θεσμούς.
Κάπως έτσι ο τραμπισμός γίνεται εξαγώγιμο προϊόν. Σε διάφορες χώρες, με παραλλαγές, πατά στα ίδια ένστικτα, στον φόβο, στην οργή, στις απλοϊκές λύσεις και στις θεωρίες συνωμοσίας που βαφτίζονται «κοινή λογική». Δεν χρειάζεται να σε πείσει με σχέδιο, αρκεί να σε πείσει ότι όλοι οι άλλοι είναι σάπιοι, άρα μόνο αυτός δικαιούται να σπάσει τους κανόνες (φαινόμενα Οδυσσέα Μιχαηλίδη και Φειδία Παναγιώτου).
Μέσα από θεωρίες συνωμοσίας και έναν χυδαίο λαϊκισμό επιχειρείται η χειραγώγηση της κοινής γνώμης. Η αλήθεια υποχωρεί μπροστά στο ψεύδος που σερβίρεται ως δήθεν αντισυστημική αποκάλυψη.
Για μικρές χώρες όπως η Κύπρος, αυτή η ιδεολογία είναι διπλά επικίνδυνη. Όταν ο ισχυρός αποφασίζει κατά το δοκούν, ο μικρός πληρώνει τον λογαριασμό.
Ο Τραμπ έχει μπροστά του μια «ιδεολογία», μόνο που δεν είναι απλώς θεωρία. Είναι πρακτική αυθαιρεσίας, ντυμένη με ατάκες, συνθήματα και εύκολους εχθρούς. Η δημοκρατία, όσο ανθεκτική κι αν είναι, δεν φτιάχτηκε για να δοκιμάζεται καθημερινά από ανθρώπους που πιστεύουν ότι ο νόμος είναι απλώς γνώμη κάποιων.