Ο ΟΗΕ κινείται για αποτροπή εντάσεων καθώς η στρατιωτική κινητικότητα αυξάνει τους κινδύνους στην Κύπρο

Ο Ειδικός Αντιπρόσωπος του Γενικού Γραμματέα στην Κύπρο, Χασίμ Ντιάν, συναντήθηκε την Παρασκευή με τον Πρόεδρο Νίκο Χριστοδουλίδη για να συζητήσουν τον ρόλο της ΟΥΝΦΙΚΥΠ τους επόμενους μήνες. Ήταν η πρώτη τους συνάντηση μετά την ανανέωση της εντολής της Ειρηνευτικής Δύναμης από το Συμβούλιο Ασφαλείας τον Ιανουάριο. Ο Ντιάν προγραμματίζει επίσης να συναντηθεί με τον Τουρκοκύπριο ηγέτη Τουφάν Έρχιουρμαν τη Δευτέρα 30 Μαρτίου, στις 11 π.μ.
Αποτροπή περιφερειακών «λανθασμένων υπολογισμών»
Ο επικεφαλής της ΟΥΝΦΙΚΥΠ επιδιώκει να διατηρεί αδιάλειπτη επικοινωνία με τις δύο πλευρές, ώστε να αποτρέψει νέες εντάσεις, να αποφύγει την κλιμάκωση υφιστάμενων εντάσεων και να μειώσει τον κίνδυνο οποιασδήποτε λανθασμένης εκτίμησης.
Σύμφωνα με αξιόπιστες πηγές, η συγκέντρωση στρατιωτικών δυνάμεων στην Κύπρο και γύρω από αυτήν, ως αποτέλεσμα του συνεχιζόμενου πολέμου στην περιοχή, έχει προκαλέσει ανησυχία σε όλους τους εμπλεκομένους, αν και ο καθένας συνήθως αναφέρεται στη «στρατιωτικοποίηση» της άλλης πλευράς.
Με την άφιξη τεσσάρων ελληνικών F‑16, έξι τουρκικών F‑16, μαχητικών και ελικοπτέρων του Ηνωμένου Βασιλείου, την ανάπτυξη αντιαεροπορικών συστημάτων σε διάφορα σημεία της Κύπρου και την παρουσία μεγάλων ευρωπαϊκών και βρετανικών ναυτικών δυνάμεων στην περιοχή, πηγές ανέφεραν ότι ο Ντιάν διαβεβαίωσε τον Πρόεδρο πως ο ΟΗΕ παρακολουθεί όλες τις εξελίξεις ασφαλείας και στις δύο πλευρές του νησιού, διατηρώντας ανοικτούς διαύλους για αποφυγή οποιουδήποτε «λανθασμένου υπολογισμού».
Παρότι η Κυπριακή Δημοκρατία αναφέρει ότι έχει συντονιστικό ρόλο για τις ευρωπαϊκές στρατιωτικές και ναυτικές δυνάμεις που βρίσκονται στο νησί, θεωρείται πολύ πιθανό ότι, ως κράτη‑μέλη του ΝΑΤΟ, οι ευρωπαϊκές χώρες συντονίζονται επίσης με το Ηνωμένο Βασίλειο και την Τουρκία μέσω κοινών νατοϊκών μηχανισμών, ώστε να αποφευχθούν λάθος αντιδράσεις σε ενδεχόμενες απειλές από το Ιράν ή τη Χεζμπολάχ.
Αποτροπή επεισοδίων στη νεκρή ζώνη
Το Συμβούλιο Ασφαλείας έχει αναθέσει στην ΟΥΝΦΙΚΥΠ να εντείνει τις προσπάθειες και να λάβει προληπτικά μέτρα για να αποτραπούν περιστατικά στη νεκρή ζώνη, που θα μπορούσαν να επηρεάσουν αρνητικά την πολιτική διαδικασία.
Μετά τη συνάντησή του με τον Πρόεδρο, ο Ντιάν ανέφερε ότι οι προτεραιότητες της Ειρηνευτικής Δύναμης τους επόμενους μήνες είναι:
- Ενίσχυση της επιχειρησιακής αποτελεσματικότητας και της ανθεκτικότητας σε ένα δύσκολο οικονομικό περιβάλλον.
- Διασφάλιση σταθερής παρουσίας περιπολιών σε ολόκληρη τη νεκρή ζώνη.
- Αποκατάσταση της στήριξης σε δικοινοτικές δραστηριότητες όπου είναι εφικτό.
- Διατήρηση του ρόλου της ΟΥΝΦΙΚΥΠ ως παράγοντα σταθερότητας στο νησί, συμβάλλοντας έτσι και στην πολιτική διαδικασία.
Για τις περιπολίες στη νεκρή ζώνη, ο Ντιάν είπε: «Τοποθετούμε περισσότερη στατική παρουσία σε ευαίσθητες περιοχές της νεκρής ζώνης. Περιπολούμε την περιοχή μέρα και νύχτα, τόσο με στρατιωτικό όσο και με πολιτικό προσωπικό.»
Αναφερόμενος στις «ευαίσθητες» περιοχές, τόνισε πως έχει θέσει ως «απόλυτη προτεραιότητα» να παραμείνει η νεκρή ζώνη «χωρίς επεισόδια», αναγνωρίζοντας ωστόσο ότι η πλήρης εξάλειψη περιστατικών ίσως να μην είναι εφικτή.
Οι πρόσφατες εκθέσεις του Γενικού Γραμματέα του ΟΗΕ για την UNFICYP κατέγραψαν επανειλημμένα την αύξηση στρατιωτικών κατασκευών κατά μήκος της γραμμής κατάπαυσης του πυρός και από τις δύο πλευρές, εξέλιξη που εξακολουθεί να προκαλεί ανησυχία στον ΟΗΕ, ο οποίος επιδιώκει να αποτρέψει περαιτέρω στρατιωτικοποίηση.
Πηγές ανέφεραν ότι ο Ντιάν ενημέρωσε τον Πρόεδρο και για τις ενέργειες που γίνονται για να αντιμετωπιστούν εντάσεις στη νεκρή ζώνη, κυρίως σε σχέση με θέματα γεωργικής χρήσης γης, καθώς και για την υποστήριξη της ειρηνευτικής δύναμης στις τεχνικές επιτροπές.
Μετά τη συνάντηση, ο Κυβερνητικός Εκπρόσωπος Κωνσταντίνος Λετυμπιώτης δήλωσε: «Η κυβέρνηση θα συνεχίσει να συνεργάζεται εποικοδομητικά με την ειρηνευτική δύναμη ώστε να εκτελεί αποτελεσματικά την εντολή της.»
Είπε επίσης ότι ο Πρόεδρος συζήτησε «τις συνεχιζόμενες παραβιάσεις του κατοχικού στρατού στη νεκρή ζώνη, την ανάγκη αναστροφής των παράνομων ενεργειών στο κλειστό μέρος της Αμμοχώστου», τις περιφερειακές εξελίξεις και τη συνάντηση Χριστοδουλίδη με τον ΓΓ του ΟΗΕ στις Βρυξέλλες.
Η ασύλληπτη πολιτική διαδικασία
Σε σχέση με την πολιτική διαδικασία, ο Ειδικός Αντιπρόσωπος παραμένει σε συνεχή επαφή με την Προσωπική Απεσταλμένη του ΓΓ, Μαρία Άνχελα Ολγκίν, αν και δεν υπάρχει ένδειξη πότε θα επιστρέψει στην Κύπρο. Πηγές αναφέρουν ότι η Απεσταλμένη παραμένει ενεργή και έχει τηλεφωνικές επικοινωνίες με τις δύο πλευρές.
Οι διαπραγματευτές των δύο ηγετών συνεχίζουν επίσης τις επαφές και έχουν συναντηθεί με τους προέδρους ορισμένων Τεχνικών Επιτροπών, συμπεριλαμβανομένων της Υγείας (για τον αφθώδη πυρετό), της Ισότητας των Φύλων και της Πολιτιστικής Κληρονομιάς.
Μιλώντας στους δημοσιογράφους, ο Λετυμπιώτης είπε ότι ο Πρόεδρος έχει ζητήσει νέα συνάντηση με τον Έρχιουρμαν τον Απρίλιο και αναμένει απάντηση.
Ερωτηθείς πώς μπορεί να υπάρξει πρόοδος «με το κλίμα που διαμορφώνεται» από τις αναρτήσεις του Τουρκοκύπριου ηγέτη στα κοινωνικά δίκτυα, ο Εκπρόσωπος απάντησε: «Αυτό είναι ένα ερώτημα που δεν πρέπει να απευθυνθεί σε εμάς αλλά στον κ. Έρχιουρμαν, πώς θεωρεί ότι τέτοιες δηλώσεις, ο τόνος, η ένταση και η συχνότητα συμβάλλουν στην προσπάθεια του Γενικού Γραμματέα.»
Στο μεταξύ, ο ΓΓ του ΟΗΕ Αντόνιο Γκουτέρες έχει δεσμευθεί ότι δεν θα εγκαταλείψει την προσπάθεια για την Κύπρο μέχρι την τελευταία ημέρα της θητείας του. Παραμένει ωστόσο άγνωστο αν οι δύο πλευρές θα μπορέσουν να «αναστήσουν» τη στάσιμη διαδικασία πριν ο Γκουτέρες αποχωρήσει από τη θέση του στο τέλος του έτους.