Ουκρανία: Τα 5 βήματα για ένταξή της στην Ε.Ε. έως το 2027 – Ο ρόλος Τραμπ, το «αγκάθι» Όρμπαν και το ακραίο σενάριο

Τα σχέδια που συζητούνται στις Βρυξέλλες δείχνου ότι η ΕΕ είναι διατεθειμένη να σπάσει πρωτόκολλα δεκαετιών, προκειμένου να δώσει στην Ουκρανία μια σαφή ευρωπαϊκή προοπτική έως το 2027, όπως αποκαλύπτει το Politico.
Σύμφωνα με Ευρωπαίους αξιωματούχους και διπλωμάτες, έχει διαμορφωθεί ένα άτυπο αλλά συγκεκριμένο πλάνο πέντε βημάτων, το οποίο θα μπορούσε να οδηγήσει την Ουκρανία σε μια «ελαφριά» ή σταδιακή ένταξη στην Ένωση, ακόμη και πριν ολοκληρωθούν όλες οι απαιτούμενες μεταρρυθμίσεις.
Βήμα 1: Προετοιμασία της Ουκρανίας για την ένταξη
Το πρώτο βήμα αφορά την τεχνική και πολιτική προετοιμασία της Ουκρανίας. Η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει ήδη ξεκινήσει να παρέχει άτυπη καθοδήγηση στο Κίεβο σχετικά με τα λεγόμενα διαπραγματευτικά «clusters» – τις θεματικές ενότητες νομοθεσίας και μεταρρυθμίσεων που πρέπει να κλείσει μια υποψήφια χώρα για να ενταχθεί.
Παρά τον πόλεμο και τις τεράστιες πιέσεις στο κράτος και την οικονομία, η Ουκρανία έχει επιταχύνει τις μεταρρυθμίσεις στη δικαιοσύνη, στους δημοκρατικούς θεσμούς και στη διαφάνεια, αύμφωνα με το δημοσίευμα. Ευρωπαίοι αξιωματούχοι τονίζουν ότι δεν πρόκειται να υπάρξουν «συντομεύσεις», αλλά αναγνωρίζουν πως η πολιτική συγκυρία απαιτεί ταχύτητα χωρίς να θυσιαστεί η ουσία της διεύρυνσης.
Βήμα 2: Δημιουργία μιας «χαλαρής» ή σταδιακής ένταξης
Το δεύτερο βήμα αποτελεί ίσως τη μεγαλύτερη καινοτομία. Στις Βρυξέλλες εξετάζεται σοβαρά η ιδέα της λεγόμενης «αντίστροφης διεύρυνσης». Πρόκειται για ένα μοντέλο στο οποίο μια χώρα εντάσσεται πολιτικά στην ΕΕ και αποκτά σταδιακά δικαιώματα και υποχρεώσεις, καθώς προχωρά στις μεταρρυθμίσεις.
Η προσέγγιση αυτή σπάει το παραδοσιακό μοντέλο «πρώτα όλα τα κριτήρια – μετά η ένταξη» και στοχεύει να στείλει ένα ισχυρό πολιτικό μήνυμα, όχι μόνο στην Ουκρανία αλλά και σε άλλες υποψήφιες χώρες όπως η Μολδαβία και η Αλβανία.
Παρότι υπάρχουν αντιδράσεις αρκετές πρωτεύουσες θεωρούν ότι η συγκυρία επιβάλλει ευελιξία. Η πλήρης ένταξη παραμένει ο τελικός στόχος, αλλά η ενδιάμεση φάση μπορεί να κρατήσει ζωντανή την ευρωπαϊκή προοπτική.
Βήμα 3: Αναμονή για την πολιτική εξέλιξη στην Ουγγαρία
Το τρίτο βήμα αφορά τον μεγαλύτερο πολιτικό σκόπελο ο οποίος είναι η Ουγγαρία του Βίκτορ Όρμπαν. Η ένταξη νέων χωρών στην ΕΕ απαιτεί ομοφωνία και ο Όρμπαν έχει καταστήσει σαφές ότι αντιτίθεται σθεναρά στην ένταξη της Ουκρανίας. Η αντιπαράθεση μεταξύ Όρμπαν και Ζελένσκι έχει λάβει προσωπικό χαρακτήρα, με βαριές κατηγορίες εκατέρωθεν.
Εάν υπάρξει πολιτική αλλαγή στη Βουδαπέστη, το εμπόδιο μπορεί να ξεπεραστεί σχετικά εύκολα, αλλά μοιάζει δύσκολο αυτό το σενάριο.
Βήμα 4: Παρέμβαση του Ντόναλντ Τραμπ
Το τέταρτο βήμα βασίζεται σε έναν απρόσμενο παράγοντα, τον Ντόναλντ Τραμπ. Οι Ευρωπαίοι ηγέτες πιστεύουν ότι ο πρόεδρος των ΗΠΑ, λόγω της στενής του σχέσης με τον Όρμπαν, θα μπορούσε να ασκήσει πίεση ώστε να αρθεί το ουγγρικό βέτο.
Η ένταξη της Ουκρανίας στην ΕΕ έως το 2027 φέρεται να περιλαμβάνεται σε ευρύτερες ειρηνευτικές προτάσεις, με τις ΗΠΑ να αναλαμβάνουν ρόλο εγγυητή. Δεν είναι η πρώτη φορά που η Ουάσιγκτον πιέζει τη Βουδαπέστη σε ευρωπαϊκά ζητήματα, γεγονός που καθιστά αυτό το σενάριο πιο ρεαλιστικό.
Βήμα 5: Αφαίρεση των δικαιωμάτων ψήφου της Ουγγαρίας
Εάν όλα τα προηγούμενα αποτύχουν, η ΕΕ έχει ένα τελευταίο, ακραίο εργαλείο. Αυτό είναι η ενεργοποίηση του Άρθρου 7 της Συνθήκης της ΕΕ κατά της Ουγγαρίας. Πρόκειται για τη βαρύτερη πολιτική κύρωση που διαθέτει η Ένωση, καθώς μπορεί να οδηγήσει σε αναστολή των δικαιωμάτων ψήφου ενός κράτους-μέλους.
Μια τέτοια κίνηση θεωρείται εξαιρετικά ευαίσθητη και προς το παρόν αποφεύγεται, ειδικά ενόψει εκλογών. Ωστόσο, όλο και περισσότερες πρωτεύουσες θα μπορούσαν να εξετάσουν σοβαρά αυτό το ενδεχόμενο, αν η Ουγγαρία συνεχίσει να μπλοκάρει στρατηγικές αποφάσεις της ΕΕ.