Οι πτυχές της κυπριακής ατζέντας για τον πολιτισμό που παρουσιάστηκαν στις Βρυξέλλες

Πέρα από τους κεντρικούς άξονες που έχουν ήδη παρουσιαστεί δημόσια για την Κυπριακή Προεδρία του Συμβουλίου της ΕΕ στον τομέα του πολιτισμού, η ακρόαση της Υφυπουργού Πολιτισμού ενώπιον της Επιτροπής Πολιτισμού και Παιδείας (CULT) του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου ανέδειξε και ορισμένες λιγότερο προβεβλημένες πτυχές της κυπριακής προσέγγισης.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η συστηματική σύνδεση που επιχειρείται ανάμεσα στον πολιτισμό, τα μέσα ενημέρωσης και τη δημοκρατική ανθεκτικότητα, με την Κυπριακή Προεδρία να αντιμετωπίζει τους τρεις αυτούς τομείς ως ενιαίο πεδίο πολιτικής και όχι ως αποσπαστικές θεματικές. Η προσέγγιση αυτή διατρέχει τόσο το νέο χρηματοδοτικό πρόγραμμα AgoraEU όσο και τη συζήτηση για την Ευρωπαϊκή Ασπίδα Δημοκρατίας.
Στο ίδιο πλαίσιο, ο γραμματισμός στα μέσα (media literacy) παρουσιάζεται όχι μόνο ως εργαλείο αντιμετώπισης της παραπληροφόρησης, αλλά ως κατεξοχήν πολιτιστική και εκπαιδευτική πολιτική, με μακροπρόθεσμες επιπτώσεις στη συμμετοχή των πολιτών στη δημοκρατική ζωή της Ένωσης. Πρόκειται για μια διάσταση που μέχρι σήμερα δεν είχε βρεθεί στο επίκεντρο της δημόσιας συζήτησης γύρω από την Προεδρία.
Στη συζήτηση που ακολούθησε με τα Μέλη του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, ανταλλάχθηκαν απόψεις σχετικά με την ελευθερία και την ανεξαρτησία των μέσων, την ανάγκη ουσιαστικής ενίσχυσης των καλλιτεχνών και των μέσων στο πλαίσιο του προγράμματος AgoraEU, καθώς και τον ρόλο του πολιτισμού στη θωράκιση των δημοκρατικών αξιών στην Ευρώπη.
Αντίστοιχα, στο ζήτημα της Πολιτιστικής Πρωτεύουσας της Ευρώπης, η αναφορά στη νέα νομική βάση του θεσμού μετά το 2033 μετατοπίζει το ενδιαφέρον από τις μεμονωμένες υποψηφιότητες προς τη συνολική θεσμική εξέλιξη του προγράμματος. Η πρόθεση έναρξης συζητήσεων στο Συμβούλιο δείχνει ότι το θέμα αντιμετωπίζεται ως μέρος μιας ευρύτερης ευρωπαϊκής πολιτικής και όχι αποκλειστικά ως εργαλείο τοπικής ανάπτυξης. Βασική προτεραιότητα της Κυπριακής Προεδρίας είναι η προετοιμασία του νέου στρατηγικού πλαισίου, το οποίο θα ανταποκρίνεται στις σύγχρονες προκλήσεις και ανάγκες των πολιτιστικών και δημιουργικών τομέων. Στο πλαίσιο αυτό, προγραμματίζεται ανταλλαγή απόψεων μεταξύ των Υπουργών Πολιτισμού κατά τη συνεδρίαση του Συμβουλίου τον Μάιο.
Ιδιαίτερη βαρύτητα αποκτά και η αναφορά στην προστασία της πολιτιστικής κληρονομιάς σε συνθήκες κρίσης, με την Υφυπουργό να συνδέει το ζήτημα της παράνομης διακίνησης πολιτιστικών αγαθών όχι μόνο με τον πολιτισμό, αλλά και με το κράτος δικαίου και τη διεθνή ασφάλεια. Η τοποθέτηση αυτή εντάσσει το κυπριακό παράδειγμα σε ένα ευρύτερο ευρωπαϊκό και γεωπολιτικό πλαίσιο. Η Λ. Κασσιανίδου έκανε ιδιαίτερη μνεία στις προκλήσεις που αντιμετωπίζει η πολιτιστική κληρονομιά στις κατεχόμενες περιοχές της Κύπρου, καθώς και στο ζήτημα της παράνομης διακίνησης πολιτιστικών αγαθών.
Τέλος, η παρουσίαση στις Βρυξέλλες ανέδειξε τον ρόλο της Κυπριακής Προεδρίας ως διαμεσολαβητή σε μια περίοδο όπου ο πολιτισμός επανατοποθετείται στο επίκεντρο της ευρωπαϊκής πολιτικής, όχι μόνο ως πεδίο δημιουργίας, αλλά ως βασικός συνεκτικός μηχανισμός των δημοκρατικών αξιών της Ένωσης.