Οι μικροί και μεγάλοι «Μπέζοι» των ΜΜΕ

Τα Μέσα που διολισθαίνουν στον λαϊκισμό ή που θέλουν να καλύψουν τις εξαρτήσεις τους, λένε ότι δίνουν στους αναγνώστες αυτό που τους ζητούν.
Αυτό που συμβαίνει σήμερα στις ΗΠΑ –το δημοκρατικό πρότυπο του ελεύθερου κόσμου, όπως την προσδιορίζουν πολλοί–, η διολίσθηση δηλαδή στον αυταρχισμό της εξουσίας και τον ξεπεσμό των θεσμών και των δημοκρατικών δικαιωμάτων, δεν είναι και τόσο καινούργιο. Αυτό που είναι καινούργιο, είναι το ότι όλα αυτά γίνονται πλέον απροκάλυπτα, χωρίς προσχήματα. Με έναν διαταραγμένο πρόεδρο επικεφαλής, ο οποίος συμπεριφέρεται σαν ένα κακιασμένο, κακομαθημένο δεκάχρονο, έχουν αρχίσει σιγά-σιγά να ξεφεύγουν και πολλοί άλλοι, οι οποίοι διαθέτουν σημαντική δύναμη (λέγε με χρήμα), οι οποίοι ήταν πιο συγκρατημένοι άλλοτε, μένοντας συνήθως στο παρασκήνιο. Ένας από αυτούς είναι και ο δισεκατομμυριούχος της Amazon Τζεφ Μπέζος, ιδιοκτήτης από το 2013 και της θρυλικής εφημερίδας «The Washington Post», ενός από τα πολλά ειδησεογραφικά πρακτορεία που ο Trump υποστήριζε ότι τον πολεμούν αδίκως.
Και όμως, από την εποχή που ο Τραμπ, έξαλλος, τα έβαζε με την Amazon, κατηγορώντας την ότι δεν πληρώνει φόρους, και τα αλλεπάλληλα tweets του κατά του Μπέζος και της εταιρείας του μέχρι και το 2017, ιδίως μετά την εξαγορά από το αφεντικό της Amazon της Post, την οποία ανέκαθεν φοβόταν, αίφνης ο Μπέζος, ως εκ… θαύματος, άλλαξε στάση: Έγινε φιλαράκι με τον Τραμπ κατά τη δεύτερη προεδρία του και υποστηρικτής του. Άρχισε μάλιστα να αποζητά και τα φώτα της δημοσιότητας την οποία απέφευγε και να ασχολείται περισσότερο με την εφημερίδα, κυρίως για να επιβάλει αλλαγή γραμμής υπέρ του Τραμπ και της κυβέρνησής του. Παράπλευρες απώλειες, όσοι δεν συμφωνούσαν. Πάνω από 300 εργαζόμενοι ειδοποιήθηκαν την περασμένη εβδομάδα ότι απολύονται, με δικαιολογία τις περικοπές εξόδων: Ολόκληρο το αθλητικό τμήμα της εφημερίδας ξηλώθηκε, μαζί με το μεγαλύτερο μέρος του πολιτιστικού και δημοσιογράφους σε περιοχές με «λίγες ειδήσεις», όπως… η Ουκρανία και η Μέση Ανατολή! Τα οικονομικά προβλήματα της εφημερίδας, ωστόσο, δεν εμπόδισαν τον δισεκατομμυριούχο να ρίξει 75 εκατ. δολάρια στην παραγωγή (από την Amazon, βεβαίως) του ντοκιμαντέρ Melania.
Ο Μπέζος δηλώνει ότι τον ενδιαφέρει η ικανοποίηση των πελατών. «Η Post έχει κρίσιμη δημοσιογραφική αποστολή και εξαιρετική ευκαιρία», έγραψε. «Κάθε μέρα οι αναγνώστες μάς δίνουν χάρτη πορείας για την επιτυχία. Τα δεδομένα δείχνουν τι έχει αξία και πού να εστιάσουμε». Κάτι ανάλογο είπε και ο κορυφαίος αρχισυντάκτης Ματ Μάρεϊ: «Σήμερα τοποθετούμαστε, ώστε να γίνουμε πιο απαραίτητοι στη ζωή των ανθρώπων σε ένα πιο πολυσύχναστο, ανταγωνιστικό και περίπλοκο τοπίο μέσων». Είναι συνηθισμένη και γνωστή η «καραμέλα» περί εστίασης στα ενδιαφέροντα των αναγνωστών. Τα Μέσα που διολισθαίνουν στον λαϊκισμό ή που θέλουν να καλύψουν τις εξαρτήσεις τους, επικαλούνται «αυτό που θέλουν [υποτίθεται] οι αναγνώστες»: Από τα κουτσομπολιά και την προσωπική ζωή των ανθρώπων της εξουσίας ώς το γλείψιμό τους και τα πιασάρικα fake news.
Αυτή η στάση κάποιων Μέσων Ενημέρωσης δεν είναι ξένη στα καθ’ ημάς, στην Κύπρο και στην Ελλάδα. Οι αναγνώστες με στοιχειώδη νοημοσύνη μπορούν να αναγνωρίσουν ποιοι τους σέβονται και ποιοι τους κοροϊδεύουν, ποιοι δημοσιογράφοι και εκδότες στέκονται τίμια απέναντί τους, με όλα τα προβλήματα και τους ενδεχόμενους περιορισμούς, κάνοντας τη δουλειά τους όσο καλύτερα μπορούν. Και η εξουσία –του χρήματος και της πολιτικής– πάντα θα επιχειρεί να ποδηγετήσει τους πιο αδύναμους και τους πιο ευάλωτους. Τελευταίο «θύμα» αυτής της διαχρονικής προσπάθειας στην Ελλάδα, φαίνεται πως είναι η «Εφημερίδα των Συντακτών», στην οποία άρχισαν απολύσεις δημοσιογράφων μετά την εξαγορά της από τον γνωστό εφοπλιστή και επιχειρηματία Δ. Μελισσανίδη. Η εφημερίδα που δημιούργησαν μετά το κλείσιμο της Ελευθεροτυπίας οι δημοσιογράφοι της, αυτή που ήταν ανοιχτή στην διαφορετική άποψη, γίνεται άλλο ένα από εκείνα τα Μέσα που άγονται και φέρονται από μικρούς ή μεγαλύτερους Μπέζους με πολιτικούς στόχους (ενίοτε και ύποπτο παρελθόν, παρόν και μέλλον).
Κάθε φορά που συμβαίνει κάτι τόσο αντιδημοκρατικό στην υποτίθεται δημοκρατική Δύση, θυμάμαι έναν καλό μου φίλο, με το ΚΚΕ ανέκαθεν, σταθερά και αδιαπραγμάτευτα: Βρίσκει την ευκαιρία να τονίσει θριαμβευτικά σ’ εμάς τους φίλους του ποια είναι η βαθύτερη φύση της «λεγόμενης δημοκρατίας» στον «ελεύθερο» λεγόμενο κόσμο, σε αντίθεση πάντα, βεβαίως, με την πάλαι ποτέ Σοβιετική Ένωση (και την Κούβα, τη Βενεζουέλα κ.λπ.): Μπορεί να στερούνταν κάποιες ελευθερίες οι άνθρωποι εκεί (ως άμυνα, φυσικά, στον καπιταλισμό που καραδοκεί), αλλά απολάμβαναν υγεία και ευημερία. Μπορεί οι εφημερίδες και τα άλλα Μέσα να ήταν καθοδηγούμενα, φερέφωνα του καθεστώτος, αλλά ήταν για το καλό του λαού και το κόμματος (ένα είναι το κόμμα), όχι το καλό κάποιων δισεκατομμυριούχων. Και στ’ αλήθεια μου είναι συμπαθής αυτή η ρομαντική στάση, την προτιμώ στο κάτω-κάτω από το να πιστεύει κανείς πως υπάρχει αληθινή δημοκρατία σε καθεστώς στυγνού καπιταλισμού (έξτρα μπόνους, τα πειράγματα στον φίλο μου – και η απάντησή του ότι θα μας στείλει στον… Κιμ).
[email protected]
Minority Report, ΕΛΕΥΘΕΡΑ 15.02.2026