Οι αγορές δεν είναι προετοιμασμένες για το σοκ του Ιράν

Της συντακτικής ομάδας του Bloomberg
Καθώς ο πόλεμος στο Ιράν εισέρχεται στον δεύτερο μήνα του, οι αγορές αρχίζουν να δείχνουν σημάδια ανησυχίας. Το ίδιο θα έπρεπε να κάνουν και οι ρυθμιστικές αρχές του χρηματοπιστωτικού τομέα. Μετά από μια αρχική περίοδο ηρεμίας, οι επενδυτές φαίνεται να αναγνωρίζουν την πιθανότητα η σύγκρουση να ξεφύγει από κάθε έλεγχο και να προκαλέσει μακροπρόθεσμη οικονομική ζημία. Οι τιμές των ομολόγων και των μετοχών υποχωρούν ταυτόχρονα, με τον δείκτη MSCI World να σημειώνει πτώση άνω του 5% και τον δείκτη CBOE VIX – γνωστό και ως “δείκτη φόβου” – να αγγίζει το υψηλότερο επίπεδό του από τότε που οι ΗΠΑ ανακοίνωσαν τους δασμούς της “Ημέρας της Απελευθέρωσης” πριν από σχεδόν ένα χρόνο.
Αν προσθέσουμε σε αυτές τις ανησυχίες άγνωστες παραμέτρους, όπως ο αντίκτυπος της τεχνητής νοημοσύνης, η σοβαρότητα των προβλημάτων στον τομέα των ιδιωτικών πιστώσεων και η βιωσιμότητα της δημοσιονομικής πορείας της αμερικανικής κυβέρνησης, είναι δύσκολο να φανταστεί κανείς το πλήρες εύρος των πιθανών κινδύνων, πόσο μάλλον να εκτιμήσει τις πιθανότητές τους. Η μόνη βεβαιότητα είναι η πιθανότητα εκπλήξεων που μπορούν να προκαλέσουν αναταραχές στις αγορές.
Το χρηματοπιστωτικό σύστημα ίσως να ήταν καλύτερα προετοιμασμένο εάν οι κυβερνήσεις είχαν λάβει υπόψη τα διδάγματα της κρίσης των ενυπόθηκων δανείων υψηλού κινδύνου (subprime) του 2008, η οποία κατέστρεψε εκατομμύρια θέσεις εργασίας και περισσότερο από 1 τρισεκατομμύριο δολάρια ετήσιου οικονομικού προϊόντος. Συνετές κεφαλαιακές απαιτήσεις, όρια μόχλευσης και ρυθμίσεις ασφαλείας θα διασφάλιζαν ότι οι τράπεζες και οι βασικοί διαμεσολαβητές θα διέθεταν επαρκή ικανότητα απορρόφησης ζημιών και δεν θα εξαρτώνταν υπερβολικά από βραχυπρόθεσμη χρηματοδότηση.
Δυστυχώς, οι ΗΠΑ προχώρησαν σε περαιτέρω μείωση των ήδη ανεπαρκών κεφαλαίων που συγκέντρωσαν οι τράπεζες μετά το 2008, ωθώντας την Ευρώπη να ακολουθήσει το παράδειγμά τους. Αυτό επιτρέπει μεγαλύτερη μόχλευση μεταξύ των εταιρειών που λαμβάνουν δάνεια υψηλού κινδύνου και ενδεχομένως ακόμη και στα κρυπτονομίσματα. Παράλληλα, περιορίζεται η χρηματοπιστωτική εποπτεία σε μια εποχή που οι κίνδυνοι συσσωρεύονται σε ιδρύματα που κυμαίνονται από ασφαλιστικές εταιρείες έως επενδυτικά κεφάλαια, όπως καταδεικνύει η πρόσφατη έξαρση των ζημιών και των ρευστοποιήσεων σε ιδιωτικά πιστωτικά κεφάλαια.
Σε ένα τέτοιο περιβάλλον, είναι ακόμη πιο σημαντικό οι ρυθμιστικές αρχές να καταβάλλουν κάθε δυνατή προσπάθεια για να εντοπίσουν και να μετριάσουν τις πιο σημαντικές αδυναμίες. Πού είναι η μόχλευση πιο επικίνδυνη; Πού θα μπορούσαν οι ξαφνικές απαιτήσεις ρευστότητας να προκαλέσουν αυτοτροφοδοτούμενους κύκλους αναγκαστικών πωλήσεων και πτώσης των τιμών; Πώς μπορούν οι κεντρικές τράπεζες να παρέμβουν ώστε να διατηρήσουν την ομαλή λειτουργία των αγορών, διασφαλίζοντας ότι η πίεση δεν θα πλήξει τα πάντα αδιακρίτως;
Τέτοια ερωτήματα είναι πλέον πιο εύκολο να απαντηθούν από ό,τι στο παρελθόν. Η Τράπεζα της Αγγλίας, για παράδειγμα, έχει αναπτύξει ένα νέο είδος stress test στο οποίο συμμετέχουν τράπεζες και άλλα ιδρύματα, με σκοπό την καλύτερη κατανόηση των διασυνδέσεών τους – μια κατεύθυνση προς την οποία κινείται και η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα. Οι αμερικανικές αρχές θα πρέπει να πράξουν το ίδιο. Οι απαιτήσεις υποβολής εκθέσεων μετά το 2008 παρέχουν επίσης στις ρυθμιστικές αρχές πληροφορίες, όπως λεπτομερή δεδομένα συναλλαγών και παραγώγων, που μπορούν να βοηθήσουν στον εντοπισμό των συγκεντρώσεων κινδύνου (risk concentrations) που οδήγησαν στην κατάρρευση της Archegos Capital Management το 2021 και αναστάτωσαν την αγορά κρατικών ομολόγων του Ηνωμένου Βασιλείου το 2022.
Το παγκόσμιο χρηματοπιστωτικό σύστημα είναι ευάλωτο στο είδος των κλυδωνισμών που ενδέχεται να επιφέρει ο πόλεμος με το Ιράν. Είναι ζωτικής σημασίας οι ρυθμιστικές αρχές να αξιοποιήσουν στο έπακρο τους πόρους που διαθέτουν.