Οζγκιούρ Οζέλ: Τα F-35 σύμβολο της προβληματικής αμερικανο-τουρκικής σχέσης

«Δύσκολα θα πάρουμε τα F-35 χωρίς όρους για το Αιγαίο», εκτιμούν στην Τουρκία
Σφοδρή επίθεση εξαπέλυσε για άλλη μια φορά ο αρχηγός της αξιωματικής αντιπολίτευσης της Τουρκίας, Οζγκιούρ Οζέλ, κατά του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν για το αδιέξοδο γύρω από τα F-35, ενώ αμφισβήτησε ευθέως τον τρόπο με τον οποίο διαχειρίζεται η Άγκυρα τις σχέσεις της με την Ουάσιγκτον, τις κυρώσεις, τα εξοπλιστικά προγράμματα και τη θέση της Τουρκίας στη δυτική αρχιτεκτονική ασφάλειας.
Η αντιπολίτευση αποδίδει το αδιέξοδο στα F-35 σε επιλογές διακυβέρνησης και όχι σε συγκυριακές δυσκολίες.
Ο πρόεδρος του CHP, Οζγκιούρ Οζέλ, προήδρευσε στη συνεδρίαση της Εκτελεστικής Επιτροπής του Γραφείου Υποψηφιότητας για την Προεδρία, η οποία διήρκεσε περίπου 3,5 ώρες και πραγματοποιήθηκε κεκλεισμένων των θυρών. Μετά τη συνεδρίαση, άσκησε έντονη κριτική στην εξωτερική πολιτική της κυβέρνησης, συνδέοντάς την άμεσα με την υπόθεση των F-35 και τη γενικότερη πορεία των αμερικανοτουρκικών σχέσεων.
Τα F-35 ως ένδειξη χαμένης αξιοπιστίας
«Οι προσωπικές σχέσεις που έχει οικοδομήσει ο κ. Ερντογάν με τον κ. Τραμπ επιχειρείται να διαμορφωθούν πάνω σε σχέσεις συμφέροντος, συγκρούσεις ή συμπράξεις ιδιοτελών επιδιώξεων. Αυτή η πρακτική σχέσεων θέτει στο περιθώριο τα συμφέροντα της Τουρκίας. Μια διακυβέρνηση που στο παρελθόν αναπτύχθηκε με τον κ. Πούτιν και τώρα με τον κ. Τραμπ, προσωποκεντρική, που αποκλείει τη θεσμικότητα και δεν εξηγεί σε κανέναν άλλον με ποια πρόθεση λαμβάνει αποφάσεις, έχει ως αποτέλεσμα τα F-35, για τα οποία πληρώσαμε, να παραμένουν σε ένα υπόστεγο στην Αμερική με την τουρκική σημαία πάνω τους», δήλωσε.
Συνεχίζοντας, ο επικεφαλής της τουρκικής αντιπολίτευσης ανέφερε πως «ο ίδιος ο υπουργός Εξωτερικών μας έχει δηλώσει ότι οι ΗΠΑ δεν παραχωρούν τους κινητήρες του ΚΑΑΝ, του καμαριού μας. Δεν κατέστη δυνατό να αποτραπούν οι βαριές κυρώσεις που επέβαλαν οι Ηνωμένες Πολιτείες· το τίμημα το πλήρωσαν και το πληρώνουν οι επιχειρηματίες μας, ο λαός μας, όλοι μας».
S-400 και αεράμυνα: από την ασπίδα στην αβεβαιότητα
Αντίστοιχα, η υπόθεση των S-400 παρουσιάζεται ως πηγή διπλής κρίσης, τόσο με την Ουάσιγκτον όσο και με τη Μόσχα.
Ο Οζέλ τόνισε πως «η αποτυχία στη διαδικασία προμήθειας των S-400 εξελίχθηκε πρώτα σε πεδίο κρίσης με τις ΗΠΑ και στη συνέχεια και με τη Ρωσία. Εδώ και 15 χρόνια δεν έχουμε προσθέσει ούτε ένα αεροσκάφος στον στόλο μας, ενώ είναι προφανές ότι οι διαβεβαιώσεις για το σύστημα αεράμυνας είναι απλές δηλώσεις μελλοντικής πρόθεσης και ότι η ανησυχία που προκαλεί η αδυναμία μας στην αεράμυνα παραμένει».
Παραχωρήσεις χωρίς αντάλλαγμα
Η αντιπολίτευση μιλά για μονομερή υποχωρητικότητα της Άγκυρας απέναντι στην Ουάσιγκτον.
«Παρόλα αυτά, ο κ. Ερντογάν έχει δώσει όλες τις παραχωρήσεις που ζήτησε ο Τραμπ· από το ακριβό φυσικό αέριο και τα αεροσκάφη Boeing, μέχρι τις φορολογικές ελαφρύνσεις στα αμερικανικά προϊόντα, την επιβολή φόρων στα κινεζικά και, δυστυχώς, την υπόσχεση των σπάνιων γαιών στον Τραμπ — μια σειρά παραχωρήσεων που δόθηκαν χωρίς δεύτερη σκέψη».
Δηλώσεις που εκθέτουν την Τουρκία
Όπως υποστήριξε ο Οζέλ: «Η βαρύτερη ζημιά αυτής της στρεβλής σχέσης για την Τουρκία αποκαλύφθηκε από τα λόγια του πρέσβη των ΗΠΑ και του υπουργού Εξωτερικών. Ο ένας μπόρεσε να πει “Ο Τραμπ δίνει στον Ερντογάν μια νομιμοποίηση που δεν διαθέτει”, ενώ ο άλλος δήλωσε “Μας παρακαλούν για να συναντηθούν πέντε λεπτά”. Και, δυστυχώς, δεν δόθηκε καν απάντηση σε αυτές τις θρασύτατες δηλώσεις».
Το πολιτικό διακύβευμα
Κλείνοντας, ο Οζέλ υπογράμμισε πως «για να μπουν οι σχέσεις της Τουρκίας με τις Ηνωμένες Πολιτείες σε σωστή τροχιά, είναι σαφές ότι απαιτείται ένας Πρόεδρος που να αντλεί τη νομιμοποίησή του από τον λαό, που να υπερασπίζεται το μέλλον της Τουρκίας και όχι το προσωπικό του μέλλον».
«Μόνο με τον όρο ότι δε θα πετούν στο Αιγαίο...»
Την ίδια ώρα, σε συνέντευξή του στην εθνικιστική εφημερίδα ΓενίΤσαγ δημοσιογράφος Αρντάν Ζεντούρκ εκτίμησε ότι η επιστροφή της Τουρκίας στο πρόγραμμα των F-35 είναι εξαιρετικά δύσκολη, λόγω της ισχυρής επιρροής που ασκούν στο αμερικανικό Κογκρέσο τα ελληνικά, ελληνοκυπριακά, αρμενικά και ισραηλινά λόμπι, τα οποία –όπως υποστηρίζει– μπορούν να μπλοκάρουν κάθε σχετική απόφαση. Ακόμη και αν υπάρξει επιστροφή, σημειώνει ότι αυτή θα γίνει μόνο υπό αυστηρούς όρους από τις ΗΠΑ, που θα περιορίζουν τη χρήση των αεροσκαφών από την Τουρκία, ιδιαίτερα στο Αιγαίο και στη Συρία. Κατά τον Ζεντούρκ, μια τέτοια «υπό όρους» ένταξη καθιστά τα F-35 στρατηγικά προβληματικά και πολιτικά ασύμφορα για την Άγκυρα, μετατρέποντάς τα σε «μαύρη τρύπα» που δύσκολα μπορεί να διορθωθεί.