Με νομοσχέδιο φρένο στο ξέπλυμα χρήματος μέσω ακινήτων

Υπό την εποπτεία του Τμήματος Φορολογίας τίθεται ο τομέας των ακινήτων, καθώς και οι επαγγελματίες που προχωρούν σε αγοραπωλησίες ακινήτων, στο πλαίσιο προσπάθειας για την άρση τυχόν «γκρίζων ζωνών» που ενδέχεται να ευνοούν το ξέπλυμα χρήματος στη συγκεκριμένη δραστηριότητα.
Τα ευρήματα της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και της Moneyval, η ανεξέλεγκτη πώληση ακινήτων σε αλλοδαπούς, αλλά και η εμπειρία των κυπριακών αρχών, οδήγησαν στην ανάγκη ενίσχυσης του νομικού πλαισίου, με στόχο την αποτελεσματική διαχείριση των κινδύνων και την ομαλή μετάβαση στο νέο νομικό καθεστώς της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Οι συγκεκριμένες αποφάσεις ευθυγραμμίζονται με τη στρατηγική πολιτική του κράτους για ενίσχυση των μέτρων κατά του οικονομικού εγκλήματος και για την αναβάθμιση της Κυπριακής Δημοκρατίας ως αξιόπιστου διεθνούς χρηματοοικονομικού κέντρου.
Σημειώνεται ότι η υφιστάμενη ευρωπαϊκή οδηγία για το ξέπλυμα χρήματος προβλέπει πως τα κράτη-μέλη οφείλουν να διασφαλίζουν, με βάση τους κινδύνους που αντιμετωπίζουν, ότι το πεδίο εφαρμογής της οδηγίας επεκτείνεται σε κλάδους και επιχειρήσεις που είναι ιδιαίτερα εκτεθειμένοι σε κινδύνους νομιμοποίησης εσόδων από παράνομες δραστηριότητες ή χρηματοδότησης της τρομοκρατίας.
Τι αλλάζει
Αναλυτικά, το προσχέδιο του νομοσχεδίου που τέθηκε σε δημόσια διαβούλευση προβλέπει ότι η εποπτεία των κτηματομεσιτών για σκοπούς ξεπλύματος χρήματος μεταφέρεται από το Συμβούλιο Εγγραφής Κτηματομεσιτών στον Έφορο Φορολογίας.
Παράλληλα, κάτω από την εποπτεία του Εφόρου θα τεθούν και όλοι οι επαγγελματίες του τομέα των ακινήτων που δεν εποπτεύονται από άλλη αρμόδια αρχή.
Για παράδειγμα, τα πιστωτικά ιδρύματα και οι εταιρείες εξαγοράς πιστώσεων, που ήδη εποπτεύονται από την Κεντρική Τράπεζα της Κύπρου, θα συνεχίσουν να εποπτεύονται από αυτήν για σκοπούς ξεπλύματος χρήματος, αναφορικά με συναλλαγές που διενεργούν σε ακίνητα στο πλαίσιο των επαγγελματικών τους δραστηριοτήτων.
Γιατί επιλέχθηκε το Τμήμα Φορολογίας
Σύμφωνα με επεξηγηματικό σημείωμα του Υπουργείου Οικονομικών, τέσσερις βασικοί παράγοντες συνέβαλαν στην επιλογή του Τμήματος Φορολογίας ως αρμόδιου επόπτη. Αυτοί σχετίζονται με τη συνάφεια του τμήματος με το αντικείμενο, καθώς εμπλέκεται ήδη στις κτηματικές συναλλαγές και διαθέτει εξειδικευμένο τμήμα ακινήτων, με σημαντικές συνέργειες στον συγκεκριμένο τομέα.
Ένας ακόμη παράγοντας είναι οι υφιστάμενες αρμοδιότητες του Τμήματος Φορολογίας στην εποπτεία για περιπτώσεις ξεπλύματος χρήματος σε πρόσωπα που εμπορεύονται ή ενεργούν ως μεσάζοντες στο εμπόριο έργων τέχνης. Παράλληλα, λήφθηκε υπόψη το χαμηλότερο κόστος εφαρμογής, καθώς αξιοποιούνται οι υφιστάμενες δομές του τμήματος, χωρίς τη δημιουργία νέας εποπτικής αρχής.
Επιπλέον, υιοθετούνται πρακτικές άλλων ευρωπαϊκών χωρών, όπου την προληπτική εποπτεία για ζητήματα ξεπλύματος χρήματος αναλαμβάνουν δημόσιες αρχές. Ενδεικτικά αναφέρονται η Αγγλία, το Λουξεμβούργο, η Ελλάδα, η Ολλανδία και η Λετονία, όπου την εποπτεία για πιθανό ξέπλυμα χρήματος στον τομέα των ακινήτων ασκούν οι αντίστοιχες φορολογικές αρχές.
Τα ευρήματα των εκθέσεων
Στην έκθεση της Πανευρωπαϊκής Αξιολόγησης Κινδύνων της Ευρωπαϊκής Επιτροπής αναδεικνύονται οι αυξημένοι κίνδυνοι ξεπλύματος χρήματος στον τομέα των ακινήτων, με τον συγκεκριμένο κλάδο να χαρακτηρίζεται ως ιδιαίτερα εκτεθειμένος σε κινδύνους νομιμοποίησης εσόδων από παράνομες δραστηριότητες και ως ευάλωτος σε φορολογικά εγκλήματα.
Για τον σκοπό αυτό, το Υπουργείο Οικονομικών, στο πλαίσιο της θωράκισης της Δημοκρατίας, ετοίμασε το προσχέδιο του νομοσχεδίου, το οποίο προβλέπει ότι η προληπτική εποπτεία στον τομέα των ακινήτων θα ανατεθεί στο Τμήμα Φορολογίας. Οι ελεγχόμενες από αυτό οντότητες θα περιλαμβάνουν όλους τους επαγγελματίες που προβαίνουν σε αγορά ή πώληση ακινήτων ή εκπροσωπούν αγοραστές ή πωλητές ακινήτων σε επαγγελματική βάση και δεν εμπίπτουν σε άλλη κατηγορία υπόχρεης οντότητας.
Αξίζει να σημειωθεί ότι έως τον Ιούλιο του 2027 θα πρέπει να εφαρμοστεί ο ευρωπαϊκός κανονισμός για την πρόληψη της χρησιμοποίησης του χρηματοπιστωτικού συστήματος για ξέπλυμα χρήματος, που αφορά κτηματομεσίτες και άλλους επαγγελματίες στον τομέα των ακινήτων. Οι πρόνοιες αυτές συνάδουν και με τα διεθνή πρότυπα της Ομάδας Χρηματοοικονομικής Δράσης (FATF), του παγκόσμιου φορέα εποπτείας για το ξέπλυμα χρήματος.
Τα σχετικά πρωτόκολλα οφείλουν να εφαρμόζονται από τα κράτη και να αξιολογούνται τόσο από τη FATF όσο και από τη Moneyval. Υπενθυμίζεται ότι, σύμφωνα με τις οδηγίες της FATF, όλοι οι επαγγελματίες στον τομέα των ακινήτων θα πρέπει να υπόκεινται σε προληπτικούς ελέγχους, θέση που ενισχύεται και από τη σχετική ευρωπαϊκή οδηγία, η οποία προβλέπει ότι η εποπτεία των υπόχρεων οντοτήτων ασκείται από δημόσιο φορέα ή δημόσια αρχή.