Μετά τον Μαδούρο: Το ασαφές σχέδιο αλλαγής καθεστώτος στη Βενεζουέλα, ο ρόλος του Κογκρέσου και οι «όροι Τραμπ»

Ρευστό και αχαρτογράφητο παραμένει το σκηνικό στη Βενεζουέλα μετά τη σύλληψη του Νικολάς Μαδούρο και της συζύγου του από τις αμερικανικές Αρχές, καθώς η επιδίωξη των ΗΠΑ για αλλαγή καθεστώτος έχει επιτευχθεί μόνο εν μέρει, ενώ ο Ντόναλντ Τραμπ δείχνει συνειδητά να αποφεύγει τη σαφή αποκάλυψη των σχεδίων του για την επόμενη ημέρα της χώρας.
Αν και η αποστροφή του Ντόναλντ Τραμπ κατά τη χθεσινή Συνέντευξη Τύπου ότι οι ΗΠΑ «θα τρέχουν» τη Βενεζουέλα, αποστροφή που παρέπεμψε σε μια επιχειρηματική κουλτούρα διοίκησης, ωστόσο, πυροδότησε μια σειρά σεναρίων για την νέα ομάδα και την ανθρωπογεωγραφία που θα διοικεί το Καράκας.
Πολύ περισσότερο, όταν ο Πρόεδρος των ΗΠΑ δεν προσδιόρισε με ακρίβεια:
– ούτε τον οδικό χάρτη,
– ούτε το χρονοδιάγραμμα αλλαγής καθεστώτος,
– ούτε την πολιτική υποδομή της επόμενης ημέρας,
παρά επέλεξε να εστιάσει στην αξιοποίηση των κοιτασμάτων πετρελαίου της χώρας προς όφελος του λαού της Βενεζουέλας και συνακόλουθα προς όφελος των Αμερικανών πολιτών.
Η «αρχιτεκτονική» της αλλαγής
Ταυτόχρονα, ο Πρόεδρος Τραμπ έκανε λόγο για μια «ομάδα ειδικών» που θα συσταθεί προς αυτό το σκοπό και επισήμανε ότι αμερικανικές πετρελαϊκές εταιρίες θα έχουν ισχυρό λόγο και ρόλο στη Βενεζουέλα στην μετά Μαδούρο εποχή. Μέχρι σήμερα, όμως, το σχήμα διοίκησης δεν έχει αποκρυσταλλωθεί, ούτε όμως και τα εμπλεκόμενα πρόσωπα. Όταν, μάλιστα, η αμερικανική εμπειρία σε αλλαγές καθεστώτος, τόσο στην περίπτωση του Ιράκ, όσο και του Αφγανιστάν δεν απέδωσε τα μέγιστα και εντέλει κατέληξε στην έξοδο των ΗΠΑ από την Μέση Ανατολή το 2019, γεγονός που δεν παραγνωρίζουν αρκετοί αναλυτές.
Και αυτό γιατί η αλλαγή καθεστώτος περνά μέσα από συγκεκριμένα στάδια, με αρχικό αυτό του «αποκεφαλισμού» του προβληματικού καθεστώτος, για να ακολουθήσει η οικοδόμηση ενός νέου πολιτικού καθεστώτος, η εγκαθίδρυση δημοκρατικών θεσμών, η εκλογή νέων αντιπροσώπων του λαού (όπως νέου κοινοβουλίου), με εμφανή την παρουσία συνήθως πολυεθνικής δύναμης για τη «διατήρηση της ειρήνης», αν κριθεί αναγκαίο, όπως για παράδειγμα στην περίπτωση του ΟΗΕ με το νέο καθεστώς στο Ιράκ.
Από πλευράς του, πάντως, ο Αμερικανός Πρόεδρος σχολίασε ερωτηθείς πως η ηγέτιδα της αντιπολίτευσης στη Βενεζουέλα και κάτοχος του Βραβείου Νόμπελ Ειρήνης 2025, Μαρία Κορίνα Ματσάδο δεν έχει την υποστήριξη και τον σεβασμό για να ηγηθεί της Βενεζουέλας, σε αντίθεση με την Αντιπρόεδρο της χώρας, Ντέλσι Ροντρίγκεζ, η οποία εκτελεί πλέον χρέη Προέδρου και κατά τον Αμερικανό Πρόεδρο φαίνεται διατεθειμένη να συνεργαστεί με το Λευκό Οίκο.
Το γεγονός, όμως, ότι η επέμβαση των ΗΠΑ για τη σύλληψη του Νικολάς Μαδούρο και της συζύγου του στο Καράκας ολοκληρώθηκε υπό άκρα μυστικότητα, έρχεται αντιμέτωπο με την αρχή από πλευράς ΟΗΕ, αλλά και διεθνούς δικαίου πως για οποιαδήποτε επέμβαση, ακόμη και «ανθρωπιστική», θα πρέπει να είναι σε γνώση και να εκτελείται με εξουσιοδότηση του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ, αφού είναι το μόνο όργανο σε διεθνές επίπεδο που μπορεί να ανάψει το “πράσινο φως” για τη χρήση ένοπλης βίας.
Στο σκοτάδι το Κογκρέσο
Ταυτόχρονα, σε επίπεδο εσωτερικής νομιμοποίησης, ούτε η Γερουσία, ούτε η Βουλή των Αντιπροσώπων ενημερώθηκε εκ των προτέρων για την επιχείρηση στη Βενεζουέλα, αν και δεν είθισται, με ομάδες του Κογκρέσου των Ρεπουμπλικάνων να λαμβάνουν τώρα πληροφόρηση για την επιχείρηση με την επάνοδο από τις διακοπές. Αντίθετα, όπως και στην περίπτωση του Ιράν, η επιχείρηση σχεδιάστηκε και εκτελέστηκε από έναν μικρό προεδρικό πυρήνα, όπου σταθερά παρόντες παραμένουν οι Υπουργοί Εξωτερικών και Άμυνας των ΗΠΑ, Μάρκο Ρούμπιο και Πιτ Χέγκσεθ αντίστοιχα.
Σε κάθε περίπτωση, πάντως, ο δηλωμένος στόχος των ΗΠΑ για την επίτευξη «ειρήνης, ελευθερίας και δικαιοσύνης για τον σπουδαίο λαό της Βενεζουέλας» είναι ένας υψηλός στόχος, ο οποίος μπορεί γρήγορα να έρθει σε σύγκρουση με την επιθυμία των ΗΠΑ να πουλήσουν το πετρέλαιο της Βενεζουέλας και να διεκδικήσουν αποζημιώσεις για τις ζημίες των αμερικανικών πετρελαϊκών εταιρειών”, όπως επισημαίνει η δεξαμενή σκέψης Chatman House, με δεδομένο ότι χωρίς σαφή σημεία αναφοράς για την μετάβαση, η πολιτειακή υποδομή του Καράκας θα πρέπει να οικοδομηθεί από την αρχή.