Μέσα στο Kanal–Centre Pompidou των 230 εκατ. ευρώ στις Βρυξέλλες - εγκαίνια τον Νοέμβριο

Η πολυαναμενόμενη γκαλερί μοντέρνας και σύγχρονης τέχνης Kanal–Centre Pompidou στις Βρυξέλλες, ένα εκτεταμένο νέο καλλιτεχνικό κέντρο που φιλοδοξεί να σταθεί ισάξιο με άλλους μεγάλους ευρωπαϊκούς θεσμούς όπως το Tate Modern, θα ανοίξει στις 28 Νοεμβρίου με δέκα εκθέσεις. Ανάμεσά τους περιλαμβάνεται μια έκθεση 350 έργων από τη συλλογή του Centre Pompidou στο Παρίσι.
Το νέο πολιτιστικό κέντρο στεγάζεται σε ένα πρώην γκαράζ της Citroën, αρχιτεκτονικό ορόσημο της πόλης που κατασκευάστηκε στα μέσα της δεκαετίας του 1930. Περιλαμβάνει πέντε ορόφους εκθεσιακών χώρων, με ειδικά αφιερωμένες περιοχές για το πρόγραμμα Kanal Architecture (πρώην CIVA), έναν εσωτερικό παιδότοπο σχεδιασμένο από το βρετανικό αρχιτεκτονικό συλλογικό Assemble, καθώς και εστιατόριο και μπαρ στην ταράτσα, τα οποία θα λειτουργούν έως τα μεσάνυχτα.
Το φιλόδοξο πρόγραμμα εγκαινίων περιλαμβάνει μια νέα εγκατάσταση της Νιγηριανής καλλιτέχνιδας Otobong Nkanga, μια έκθεση περφόρμανς και ηχητικών έργων με τη συμμετοχή 20 τοπικών καλλιτεχνών με τίτλο No Show (28 Νοεμβρίου–18 Ιανουαρίου 2027), καθώς και μια έκθεση που διερευνά μια αποικιακή προπαγανδιστική έκθεση, χορηγούμενη από τη Citroën, η οποία παρουσιάστηκε σε ολόκληρη την Αφρική το 1925 (An infinite woman, Black archives in two acts, 28 Νοεμβρίου–26 Απριλίου 2027).
Η κεντρική έκθεση, με τίτλο A truly immense journey (28 Νοεμβρίου–10 Ιανουαρίου 2028), θα παρουσιάσει περισσότερα από 350 έργα από το Centre Pompidou, το οποίο παραμένει κλειστό στο Παρίσι λόγω πενταετούς ανακαίνισης. Συμμετέχουν καλλιτέχνες όπως οι Kader Attia, Lygia Clark, Marcel Broodthaers και Sonia Delaunay. «Εμπνευσμένη από τη θέση του μουσείου κατά μήκος του καναλιού Σαρλερουά–Βρυξελλών, ενός ιστορικού αγωγού εμπορίου, ανταλλαγών και μετανάστευσης, [η έκθεση] ξεδιπλώνεται σε τρεις κινήσεις», αναφέρεται σε σχετική ανακοίνωση.
Αρχές και προϋπολογισμοί
Η Περιφέρεια Βρυξελλών-Πρωτεύουσας, το εκτελεστικό όργανο που εποπτεύει 19 δήμους συμπεριλαμβανομένης της πρωτεύουσας, απέκτησε το αρ ντεκό κτίριο της Citroën, επιφάνειας 40.000 τ.μ., τον Οκτώβριο του 2015. Έκτοτε, το πρώην γκαράζ μεταμορφώθηκε από μια ομάδα που περιλαμβάνει τα αρχιτεκτονικά γραφεία noAarchitecten (Βρυξέλλες), EM2N (Ζυρίχη) και Sergison Bates architects (Λονδίνο), υπό τον συντονισμό του οργανισμού Atelier Kanal.
Τα τελευταία χρόνια, συλλέκτες και επιμελητές στις Βρυξέλλες εκφράζουν ολοένα και πιο έντονα την ανάγκη για ένα μεγάλο μουσείο σύγχρονης τέχνης στην πρωτεύουσα. Το αίτημά τους ικανοποιήθηκε το 2017, όταν υπογράφηκε συμφωνία συνεργασίας μεταξύ της Περιφέρειας Βρυξελλών-Πρωτεύουσας, του Ιδρύματος Kanal και του Centre Pompidou.
Σύμφωνα με τη συμφωνία, το Kanal καταβάλλει στο Centre Pompidou 2 εκατ. ευρώ ετησίως έως το 2031. Ο Yves Goldstein, διευθύνων σύμβουλος του Kanal, δηλώνει στην εφημερίδα The Art Newspaper: «Η ιδέα [της συνεργασίας] είναι ότι δεν θα έχει μόνιμο διαρθρωτικό χαρακτήρα. Θα την αξιολογήσουμε το 2029 ή το 2030 και θα σκεφτούμε τι θα κάνουμε στη συνέχεια».
Ερωτηθείς για το κόστος εισιτηρίων, ο Goldstein σημειώνει: «Το κέντρο βάρους του μουσείου θα είναι οι ελεύθερα προσβάσιμοι δημόσιοι χώροι [συμπεριλαμβανομένης βιβλιοθήκης και αναγνωστηρίου]. Δέκα εκθέσεις θα είναι εισιτηρίου σε 14 χώρους… Εργαζόμαστε ακόμη πάνω στις τιμές, αλλά θα υπάρχει ένα ενιαίο εισιτήριο για τα πάντα. Για τους πρώτους έξι μήνες θα υπάρξει συνδρομή Βρυξελλών, που θα είναι πολύ οικονομική [για τους κατοίκους της πόλης]. Μία από τις πολιτικές μας είναι να καταστήσουμε το μουσείο προσβάσιμο στους νέους».
Παράλληλα, το Kanal δημιουργεί τη δική του συλλογή, η οποία, σύμφωνα με την ιστοσελίδα του, είναι «ριζωμένη στις Βρυξέλλες». Από το 2018, η Περιφέρεια Βρυξελλών-Πρωτεύουσας διαθέτει 250.000 ευρώ ετησίως για τον προϋπολογισμό αγορών, δίνοντας τη δυνατότητα στο Kanal να αποκτήσει έργα διεθνών καλλιτεχνών όπως ο Francis Alÿs, καθώς και Βέλγων δημιουργών, μεταξύ των οποίων οι Jacqueline Mesmaeker και Walter Swennen.
Πολιτικό αδιέξοδο
Εκπρόσωπος του Kanal αναφέρει ότι ο συνολικός προϋπολογισμός κατασκευής αναμένεται να ανέλθει στα 230 εκατ. ευρώ και ότι το έργο χρηματοδοτείται αποκλειστικά από την Περιφέρεια Βρυξελλών-Πρωτεύουσας. Ωστόσο, πέρσι η εφημερίδα The Guardian ανέφερε ότι το Kanal κινδύνευε με περικοπή χρηματοδότησης, καθώς η Περιφέρεια βρίσκεται σε πολιτική παράλυση από τις εκλογές του Ιουνίου 2024, όταν δεν κατέστη δυνατό να σχηματιστεί νέα κυβέρνηση. Ένα από τα έξι εμπλεκόμενα κόμματα, το κεντρώο Les Engagés, δήλωσε ότι απαιτούνται περικοπές ύψους 1 δισ. ευρώ σε όλα τα «τμήματα και έργα».
Εκπρόσωπος των Les Engagés δήλωσε στην The Art Newspaper: «Οι Βρυξέλλες αποτελούν σημαντικό κέντρο σύγχρονης τέχνης και το Kanal διαδραματίζει καίριο ρόλο στην τοποθέτηση της πόλης στον διεθνή πολιτιστικό χάρτη. Επανεξετάζουμε, επομένως, το έργο [Kanal], ώστε να διασφαλίσουμε ότι θα εξελιχθεί σε μουσείο διεθνούς κύρους, ακόμη και μέσα σε ένα πιο αυστηρό δημοσιονομικό πλαίσιο».
Ο Goldstein τονίζει: «Θα επιλυθεί. Όλα βρίσκονται στο τραπέζι. Οι Βρυξέλλες είναι πολύ περίπλοκες… [Η Περιφέρεια Βρυξελλών-Πρωτεύουσας] θα αποφασίσει στο παρά πέντε και θα έχουμε τα χρήματα για να ολοκληρώσουμε το κτίριο και να χρηματοδοτήσουμε το περιεχόμενο».
Σε δήλωσή του προσθέτει ότι το νέο ίδρυμα είναι «τα πάντα και τίποτα ταυτόχρονα… Τίποτα, αν οι δημόσιες αρχές δεν επιτρέψουν την ανάπτυξη του δημιουργικού χώρου που θα έπρεπε να προστατεύεται από τις ασφυκτικές πιέσεις της αγοράς και τον καταιγιστικό ρυθμό των μέσων. Τα πάντα, επειδή η τέχνη είναι η πιο εξαιρετική δύναμη χειραφέτησης».
Ο Goldstein εκφράζει, τέλος, την πεποίθηση ότι το Kanal θα ενισχύσει τη βελγική πρωτεύουσα, φέρνοντάς την στο ίδιο επίπεδο με άλλους σημαντικούς καλλιτεχνικούς προορισμούς. «Οι Βρυξέλλες είναι απίστευτα κεντρικές. Μόλις μία ώρα και 20 λεπτά από το Παρίσι, 50 λεπτά από το Ρότερνταμ. Το οικοσύστημα των τεχνών εδώ είναι τεράστιο. Και το Kanal είναι ένα έργο win–win–win–win–win», καταλήγει.
Με πληροφορίες από theartnewspaper.com