Λίφτινγκ στη νομοθεσία για τους σκύλους ενέκρινε η Βουλή μετά από δέκα χρόνια συζητήσεων – Τι ισχύει για ευθανασίες, εγγραφές, εξώδικα και σκύλους βοηθείας

Η Ολομέλεια της Βουλής των Αντιπροσώπων ενέκρινε τον περί Σκύλων (Τροποποιητικό) Νόμο του 2026, μετά από 10 χρόνια συζητήσεων. Ο νέος νόμος αποτελεί ενοποιημένο κείμενο κυβερνητικού νομοσχεδίου και προτάσεων νόμου, που συζητούνταν τα τελευταία χρόνια στην Κοινοβουλευτική Επιτροπή Περιβάλλοντος. Στόχος της νέας νομοθεσίας είναι η αναθεώρηση και επικαιροποίηση του πλαισίου για την κατοχή, διαχείριση και προστασία των σκύλων, με έμφαση στην υπεύθυνη ιδιοκτησία, τον περιορισμό των αδέσποτων και την αποτελεσματικότερη εφαρμογή των υφιστάμενων διατάξεων.
Κεντρικό άξονα του ενοποιημένου κειμένου αποτέλεσαν τρεις προτάσεις νόμου. Η πρώτη, που κατατέθηκε από τον Χαράλαμπο Θεοπέμπτου εκ μέρους του Κινήματος Οικολόγων – Συνεργασία Πολιτών, στοχεύει στην αντιμετώπιση της εγκατάλειψης σκύλων και της ανεξέλεγκτης αναπαραγωγής τους. Μεταξύ άλλων, προβλέπει αυστηρότερη διαδικασία δήλωσης θανάτου σκύλου, με υποχρέωση προσκόμισης πιστοποιητικού από εγγεγραμμένο κτηνίατρο, μείωση του ορίου ηλικίας εγγραφής στο μητρώο, καθώς και αύξηση των ετήσιων τελών κατοχής.
Η δεύτερη πρόταση νόμου, που κατατέθηκε από τον βουλευτή Κωστή Ευσταθίου, εισάγει ποινικά αδικήματα για τον περίπατο σκύλου χωρίς λουρί συνδεδεμένο με το περιλαίμιο, καθώς και για τη μη κατοχή σακουλιού περισυλλογής περιττωμάτων.
Η τρίτη πρόταση, που κατατέθηκε από τους Χρίστο Χρίστου, Λίνο Παπαγιάννη και Σωτήρη Ιωάννου εκ μέρους του ΕΛΑΜ, προβλέπει την επέκταση του χρονικού διαστήματος που μεσολαβεί από τη σύλληψη αδέσποτου σκύλου μέχρι τις προβλεπόμενες ενέργειες της αρμόδιας αρχής, καθώς και την αντικατάσταση της δυνατότητας ευθανασίας με την παράδοση του ζώου σε καταφύγιο.
Παράλληλα, το κυβερνητικό νομοσχέδιο αποσκοπεί στη σαφέστερη κατανομή αρμοδιοτήτων μεταξύ των αρμόδιων αρχών και στην εισαγωγή προληπτικών και κατασταλτικών ρυθμίσεων, περιλαμβανομένων διαδικασιών εξώδικης ρύθμισης αδικημάτων, με στόχο τη μείωση του αριθμού των αδέσποτων σκύλων.
Κατά τη συζήτηση τα τελευταία χρόνια, η αρμόδια επιτροπή προέβη σε αναθεώρηση του ενοποιημένου κειμένου, επιφέροντας επιπροσθέτως τις ακόλουθες τροποποιήσεις:
1. Απάλειψη της πρόνοιας για τη διαγραφή του όρου «εγκεκριμένη παγίδα» και τροποποίηση του βασικού νόμου που ρυθμίζει την παγίδευση σκύλων, ώστε να διασφαλίζεται ότι η παγίδευση και/ή σύλληψη σκύλων δύναται να διενεργούνται είτε από αστυνομικό, θηροφύλακα ή εξουσιοδοτημένο από την αρμόδια αρχή πρόσωπο, το οποίο τοποθετεί και χρησιμοποιεί παγίδες ή άλλα μέσα για σύλληψη σκύλων, είτε από κατάλληλα εκπαιδευμένο και εξουσιοδοτημένο από τις Κτηνιατρικές Υπηρεσίες πρόσωπο.
2. Τροποποίηση του ορισμού του όρου «επικίνδυνος σκύλος», ώστε να αφορά σε σκύλο ο οποίος, ενώ βρίσκεται εκτός του υποστατικού του ιδιοκτήτη του ή είναι περιπλανώμενος, εκδηλώνει απρόκλητη και αδικαιολόγητη επιθετικότητα προς τον άνθρωπο ή τα ζώα.
3. Καθορισμό των ετήσιων τελών έκδοσης αδειών κατοχής σκύλων στον προτεινόμενο νόμο, ώστε να μην καθορίζονται από την ανά περίπτωση αρμόδια αρχή, αλλά να ισχύουν ομοιόμορφα στη Δημοκρατία.
4. Προσθήκη νέων κατηγοριών προσώπων για τα οποία η άδεια κατοχής σκύλου εκδίδεται ατελώς. Ειδικότερα, η επιτροπή αποφάσισε όπως, πέραν των κατόχων σκύλου βοήθειας και των σκύλων των σωμάτων ασφαλείας και άλλων κρατικών υπηρεσιών της Δημοκρατίας, η άδεια κατοχής ενός στειρωμένου σκύλου ανά ιδιοκτήτη να εκδίδεται ατελώς σε περίπτωση που ο ιδιοκτήτης του σκύλου είναι χαμηλοσυνταξιούχος, σύμφωνα με τις διατάξεις του περί Ελάχιστου Εγγυημένου Εισοδήματος και Γενικότερα περί Κοινωνικών Παροχών Νόμου [Ν.109(Ι) του 2014].
5. Τροποποίηση της διάταξης αναφορικά με τη δήλωση θανάτου του σκύλου, ώστε να απαιτείται σωρευτικά η υποβολή υπεύθυνης δήλωσης του ιδιοκτήτη και η έκδοση πιστοποιητικού θανάτου από ιδιώτη εγγεγραμμένο κτηνίατρο εντός επτά εργάσιμων ημερών από την ημερομηνία θανάτου του σκύλου, αυστηροποιώντας κατά τον τρόπο αυτό τη σχετική πρόνοια της υπ’ αριθμόν 1 πρότασης νόμου.
6. Παροχή δυνατότητας στην κατά περίπτωση αρμόδια αρχή κατά την έκδοση άδειας κατοχής σκύλου να επιβάλει όρους οι οποίοι δύναται να αφορούν αφενός τον χώρο διαβίωσης του σκύλου, σε περίπτωση που ο σκύλος διαβιεί σε δήμο ή κοινότητα διαφορετικό από εκείνο της μόνιμης διαμονής του ιδιοκτήτη του.
7. Διαγραφή της διάταξης του βασικού νόμου που προβλέπει την παροχή αποζημίωσης πληρωτέας προς τον ιδιοκτήτη σε περίπτωση θανάτωσης σκύλου λόγω της διαγραφής της διάταξης που προβλέπει ότι σε εξαιρετικά επείγουσες περιπτώσεις αυτός μπορεί να θανατωθεί, αλλά και λόγω της διαγραφής της διάταξης που προβλέπει τη μέθοδο θανάτωσης του σκύλου.
8. Εκχώρηση συγκεκριμένων αποκλειστικών αρμοδιοτήτων σε ιδιώτες εγγεγραμμένους κτηνιάτρους.
9. Απάλειψη από τις διατάξεις του νόμου της δυνατότητας διενέργειας ευθανασίας σε υγιή σκυλιά και διατήρησή της μόνο σε περίπτωση κατά την οποία διαπιστώνεται ότι ο σκύλος είναι επικίνδυνος προς το κοινό ή τα ζώα.
10. Παροχή δυνατότητας στην ανά περίπτωση αρμόδια αρχή να παραχωρεί σκύλο που φυλάσσεται σε υποστατικό προσωρινής φύλαξης σε νέο ιδιοκτήτη, μόνο εάν ο σκύλος έχει σήμανση, είναι στειρωμένος και έχει εγγραφεί στο όνομα του εν λόγω ιδιοκτήτη.
11. Αντικατάσταση, όπου απαντάται στη βασική νομοθεσία, της φράσης «οχληρία στο κοινό» με τη λέξη «οχληρία», υιοθετώντας σχετική εισήγηση της Νομικής Υπηρεσίας της Δημοκρατίας, διευκολύνοντας έτσι την απόδειξη του σχετικού αδικήματος ενώπιον δικαστηρίου.
12. Τροποποίηση ώστε να επιβάλλεται υποχρέωση όπως οι σκύλοι φέρουν υποχρεωτικά περιλαίμιο με πλακίδιο στο οποίο αναγράφονται η άδεια κατοχής και ο αριθμός τηλεφώνου του ιδιοκτήτη.
13. Αναδιατύπωση της προβλεπόμενης μεταβατικής διάταξης, ώστε να καθίσταται σαφές ότι αφορά σκύλους οι οποίοι βρίσκονταν στη Δημοκρατία μέχρι και την ημερομηνία έναρξης της ισχύος του τροποποιημένου νόμου, αντί μέχρι και την ημερομηνία έναρξης της ισχύος της βασικής νομοθεσίας. Η επιτροπή προέβη στην εν λόγω αναδιατύπωση λαμβάνοντας υπόψη την ενημέρωση της οποίας έτυχε από τον εκπρόσωπο των Κτηνιατρικών Υπηρεσιών για την ύπαρξη σκύλων που ανήκουν σε επικίνδυνη φυλή όπως προνοεί ο Πέμπτος Πίνακας της βασικής νομοθεσίας, οι οποίοι, ενώ βρίσκονταν στην Κύπρο κατά την ημερομηνία ψήφισης του βασικού νόμου, δεν έχουν στειρωθεί εντός του χρονικού πλαισίου που προβλέπεται στις διατάξεις του εν λόγω νόμου.
14. Εξαίρεση των κυνηγετικών σκύλων από την υποχρέωση να παραμένουν δεμένοι με λουρί συνδεδεμένο με το περιλαίμιό τους εντός των επιτρεπόμενων περιοχών κυνηγίου, υιοθετώντας σχετική εισήγηση της Υπηρεσίας Θήρας και Πανίδας του Υπουργείου Εσωτερικών.
15. Αύξηση του ύψους των ετήσιων τελών κατοχής σκύλων, στειρωμένων ή μη, και προσθήκη κατηγορίας στειρωμένων σκύλων επικίνδυνων φυλών.
16. Αύξηση των τελών αναπαραγωγής ανά γέννα για σκοπούς εμπορίας ή για άλλους σκοπούς.
17. Επιβολή υποχρέωσης εγγραφής στο μητρώο εγγραφής που τηρείται από τον διευθυντή όλων των σκύλων ηλικίας άνω των δύο μηνών.
18. Τροποποίηση των ρυθμίσεων οι οποίες θεσπίζουν ποινικά αδικήματα και εξώδικες ρυθμίσεις αυτών, ώστε, επιπροσθέτως των προνοιών της υπ’ αριθμόν 2 πρότασης νόμου που ενσωματώθηκαν στο κείμενο, να θεσπίζεται το αδίκημα της παράλειψης ενημέρωσης της αρμόδιας αρχής αναφορικά με την απώλεια ή κλοπή σκύλου εντός δύο εργάσιμων ημερών από τη διαπίστωση της απώλειας ή κλοπής ή αναφορικά με την ανεύρεση του σκύλου εντός δύο εργάσιμων ημερών από την ανεύρεσή του.
19. Θέσπιση του αδικήματος της άρνησης παράδοσης του σκύλου στην αρμόδια αρχή, σε περίπτωση που αυτή, κατόπιν διαπίστωσης ότι ο ιδιοκτήτης σκύλου δεν διαθέτει χώρους ή υποστατικά που εξασφαλίζουν ικανοποιητικές συνθήκες διαβίωσης για την κατηγορία ή τη φυλή του σκύλου, αποφασίσει την κατάσχεσή του, καθορισμός του εξώδικου προστίμου για τη ρύθμιση του εν λόγω αδικήματος σε €100 και πρόβλεψη ότι τα εύλογα έξοδα της αρμόδιας αρχής για τη διενέργεια της κατάσχεσης βαραίνουν τον ιδιοκτήτη του σκύλου.
20. Μείωση του εξωδίκου που προβλέπεται για την παράλειψη άμεσης απομάκρυνσης των κοπράνων και άλλων ακαθαρσιών του σκύλου σε οποιοδήποτε δρόμο ή χώρο από τα €300 στα €100, υιοθετώντας την εισήγηση των Κτηνιατρικών Υπηρεσιών. Η εισήγηση της Ένωσης Δήμων Κύπρου για αύξηση του εξωδίκου για το αδίκημα συνοδείας σκύλου σε περίπατο χωρίς σακούλι για την περισυλλογή των κοπράνων του σκύλου από τα €50 στα €100 και η αύξηση του εξωδίκου για το αδίκημα παράλειψης συμμόρφωσης με τις απαιτήσεις που διέπουν την κατοχή σκύλου από τα €200 στα €500 απορρίφθηκαν από την επιτροπή.
Τι ισχύει για «σκύλους βοηθείας»
Αποφασίστηκε ομόφωνα η αντικατάσταση του ορισμού του όρου «σκύλος βοηθείας», ώστε να:
α. σημαίνει σκύλο ειδικά και κατάλληλα εκπαιδευμένο να παρέχει καθοδήγηση στη διεκπεραίωση εργασίας, λειτουργίας ή δραστηριότητας η οποία συνδέεται άμεσα με αναπηρία ή/και σοβαρές ή/και χρόνιες ιατρικές παθήσεις που δύναται να θέσουν σε κίνδυνο τη ζωή ή/και την ασφάλεια του χειριστή, με στόχο την ενίσχυση της αυτονομίας ή/και της λειτουργικής του ανεξαρτησίας.
β. περιλαμβάνει σκύλους οδηγούς όρασης, σκύλους βοηθείας κωφών ατόμων ή ατόμων με ακουστική αναπηρία, σκύλους υποστήριξης κινητικότητας ή ισορροπίας, σκύλους ιατρικής ειδοποίησης ή ανταπόκρισης, σκύλους ψυχιατρικής υποστήριξης και σκύλους εντοπισμού αλλεργιογόνων ουσιών.
Όσον αφορά στην πιστοποίηση της εκπαίδευσης των εν λόγω σκύλων, διατηρείται η εξασφάλιση διεθνούς πιστοποίησης από οργάνωση αναγνωρισμένη και ενταγμένη στο International Guide Dog Federation (IGDF) ή από οργάνωση αναγνωρισμένη και μέλος της οργάνωσης Assistance Dogs International (ADI) η οποία να εκδίδει σχετικό πιστοποιητικό.
Παράλληλα, προνοείται διεύρυνση των κατηγοριών αναπηρίας ή/και των ιατρικών παθήσεων για τις οποίες η άδεια κατοχής του σκύλου βοηθείας εκδίδεται και ανανεώνεται ατελώς.
Ζήτησε αναβολή ο ΔΗΣΥ και προκάλεσε αντιδράσεις
Κατά τη συζήτηση στην Ολομέλεια, η Σάββια Ορφανίδου ανέφερε πως ο ΔΗΣΥ ζητεί αναβολή και να επιστρέψει πίσω στην Επιτροπή και να έρθει η Κυβέρνηση να στηρίξει οικονομικά τις κοινότητες ούτως ώστε να μπορέσει να εφαρμοστεί η νομοθεσία όσον αφορά τα καταφύγια που πρέπει να δημιουργηθούν.
Από πλευράς του ο Χαράλαμπος Θεοπέμπτου είπε ότι η εν λόγω νομοθεσία συζητείται τρία χρόνια. Τόνισε ότι πρέπει να ψηφιστεί και να ασκηθούν πιέσεις στην Κυβέρνηση για να δημιουργηθούν τα καταφύγια. Πρόσθεσε πως ο ίδιος θεωρεί πως η αναβολή ζητείται λόγω του ότι απαλείφεται η πρόνοια για ευθανασίες. Με τη σειρά του ο κ. Παπαδούρης είπε πως η αναβολή ζητείται για πολλά τηλέφωνα που έπεσαν από το πρωί μέχρι τη νύχτα. Η Ειρήνη Χαραλαμπίδου είπε πως είναι απαράδεκτο να πάμε σε αναβολή και να κινδυνεύουν οι σκύλοι.
Μετά τις τοποθετήσεις των βουλευτών ο ΔΗΣΥ απέσυρε το αίτημα για αναβολή. Ωστόσο, ο ΔΗΣΥ απείχε από την ψήφιση της νομοθεσίας καθώς το κόμμα θεωρεί πως δεν θα εφαρμοστεί ως έχει.
Ποιες πρόνοιες υπάρχουν και ποια θέματα εκκρεμούν
Ο κ. Θεοπέμπτου εξήγησε πως αλλάζουν οι άδειες κατοχής, γίνεται ξεκάθαρος ο τρόπος με τον οποίο γίνεται η ανανέωση της άδειας του σκύλου, έχουμε πρόνοιες για τον χώρο διαβίωσης, για το τι γίνεται όταν πεθάνει ένας σκύλος, υπάρχει για πρώτη φορά η υποχρέωση ώστε να υπάρχουν τα στοιχεία του ιδιοκτήτη πάνω στο περιλαίμιο, έχουμε φύγει την ευθανασία που ήταν δικαίωμα των τοπικών αρχών να την κάνουν μετά από 15 μέρες, ενώ έχουμε προσθέσει πρόνοιες για το τι γίνεται με το λουρί κατά τη βόλτα του σκύλου κλπ. Το μεγάλο πρόβλημα, όμως, είναι με τα καταφύγια. Ακούμε πολλά χρόνια ότι δίνουν λεφτά για να κάνουν πέντε περιφερειακά καταφύγια, έχουμε πρόβλημα με την εξεύρεση χώρου, με το ποιος θα τα κατασκευάσει και ότι τα λεφτά είναι πολύ λίγα για να κάνεις τέτοια δουλειά. Έχουμε ένα πρόβλημα το οποίο η επόμενη βουλή πρέπει να λύσει όσον αφορά με το τι σημαίνει σκύλος βοηθείας, καθώς όλοι οι νόμοι έχουν από έναν ορισμό μέσα. Έχουμε τεράστιο πρόβλημα με τις διαφημίσεις επικίνδυνων σκύλων. Οι επικίνδυνες ράτσες απαγορεύονται από το 2002 και 24 χρόνια μετά είμαστε ακόμα γεμάτοι. Ψηφίσαμε νόμο για τα εκτροφεία σκύλων και η Κυβέρνηση δεν τον εφαρμόζει. Είναι κάποια από τα πράγματα που πρέπει κάποια στιγμή να τα ρυθμίσουμε. Η παράκληση μου είναι να ψηφίσουμε το νόμο και η επόμενη μας προσπάθεια πρέπει να εστιαστεί στην Κυβέρνηση ώστε να κτιστούν τα καταφύγια.
Ο Κωστής Ευσταθίου ανέφερε πως η μία πρόνοια της νομοθεσίας αφορά την χρήση σακούλας κατά την βόλτα των σκύλων για να μαζεύει τις ακαθαρσίες τους.
Ο Χρίστος Ορφανίδης με τη σειρά του μίλησε για τους σκύλους βοηθείας, εξηγώντας πως ο εν λόγω νόμος «καθορίζει ποιος είναι ο εκπαιδευμένος σκύλος. Το κουτάβι που θα μπορεί να παρέχει βοήθεια σε ανάπηρο πρόσωπο πρέπει να αγοράζεται από συγκεκριμένη πιστοποιημένη οικογένεια σκύλου. Ο εκπαιδευτής πρέπει να είναι πιστοποιημένος ότι μπορεί να παρέχει τέτοια εκπαίδευση. Το κόστος κυμαίνεται από 7.000 ευρώ μέχρι και 10.000 ευρώ και θα χρειαστεί να τύχει χορηγίας από το κράτος για όσους το έχουν ανάγκη. Η άδεια κατοχής τέτοιου σκύλου σε χώρες που ήδη υπάρχουν κυμαίνεται γύρω στις 2.000 ευρώ και ανανεώνεται κάθε χρόνο, γι’ αυτό και πάλι η πολιτεία πρέπει να συμβάλει».
Ο Νίκος Κέττηρος από πλευράς ΑΚΕΛ κατέθεσε προφορική τροπολογία για εξαίρεση των κυνηγετικών σκύλων από την χρήση λουριών και σακούλας στους χώρους που καθορίζει η αρμόδια αρχή με διάταγμα για σκοπούς εκπαίδευσης.
Ο βουλευτής του ΕΛΑΜ Λίνος Παπαγιάννης είπε πως θα καταψηφίσουν τον νόμο, ωστόσο θα ψηφίσουν το άρθρο 3 και το άρθρο 10, δηλαδή για τους σκύλους βοηθείας και την πρόνοια για τις ευθανασίες. Υπάρχει γνωμάτευση ότι αυτό μπορεί να γίνει. Το πρώτο πρόβλημα που εντοπίζουμε είναι η εμμονή να καθορίσουμε ότι υπάρχουν επικίνδυνοι σκύλοι. Ένας σκύλος μπορεί να είναι επικίνδυνος μόνο όταν έχει επικίνδυνο ιδιοκτήτη. Περαιτέρω, υπάρχει μία επικίνδυνη πρόνοια όσον αφορά τους σκύλους και την ενασχόληση με το κυνήγι, γιατί θα ταλαιπωρήσουμε εκατοντάδες κυνηγούς σε περίπτωση που κάποιος σκύλος είναι σε εκπαιδευτικά θεωρηθεί ότι είναι σε γκρίζα ζώνη. Υπάρχουν πολλά παράπονα όσον αφορά σειρά διατάξεων.
Η Αλεξάνδρα Ατταλίδου, ανέφερε πως με τον νόμο γίνεται ένα βήμα προς τη σωστή κατεύθυνση. Μετακινούμαστε από τη διαχείριση του προβλήματος προς τη λύση.
Μετά από πολύωρη συζήτηση η Ολομέλεια της Βουλής ενέκρινε τον νόμο με 24 ψήφους υπέρ και 10 αποχές.